Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Día Mundial da Alimentación: comemos máis que antes?

Na actualidade, o tamaño das racións dos alimentos é cada vez maior, mentres que o gasto enerxético diminúe de maneira alarmante

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 16deOutubrode2012

As calorías consumidas pola poboación occidental nos últimos anos ou ben non aumentaron ou diminuíron. Con todo, no cómputo das calorías non só débense considerar as consumidas, senón tamén as gastadas. E o noso gasto enerxético reduciuse de forma alarmante co paso dos anos. España é un dos países máis sedentarios da Unión Europea. Noutras palabras: enchemos demasiado carburante en relación á gasolina que gastamos e ese desequilibrio é cada vez máis acusado. No Día Mundial da Alimentación, o seguinte artigo detalla como aumentou o tamaño das racións, explica como incide o tamaño do prato no noso peso corporal, propón suxestións prácticas para consumir as calorías xustas e alerta sobre a calidade nutricional dos alimentos que comemos.

Img mercado frutas
Imaxe: Michela Simoncini

Racións cada vez máis grandes

O tamaño das racións e a súa achegar calórico aumentaron de maneira notable. Resulta sorprendente descubrir o incremento da ración habitual de alimentos nos últimos 20 anos e como iso se traduce nun maior contido calórico. Pero o máis interesante é que o exercicio físico necesario para compensar ese aumento nas calorías é moi elevado.

Por iso, debido á importancia da relación entre o exercicio físico e as calorías que inxerimos, o Instituto de Saúde de Estados Unidos elaborou en 2004 os seguintes cálculos, tras computar o incremento no tamaño da ración habitual de varios alimentos.

Táboa comparativa
Alimento (unha ración)Kilocalorías que achegaba no ano 1983Kilocalorías que achegaba nos anos 2003/2004Exercicio que hai que realizar para compensar o aumento da ración
Donut14035035 minutos camiñando de forma vigorosa (210 Kilocalorías)
Refresco8525035 minutos facendo aerobic acuático (165 Kilocalorías)
Sándwich de pavo32082085 minutos en bicicleta (500 Kilocalorías)
Hamburguesa con queixo33359090 minutos levantando pesas (257 Kilocalorías)
Flocos de millo de millo27063095 minutos camiñando (360 Kilocalorías)
Pizza ao pepperoni500850105 minutos pasando o aspirador (350 Kilocalorías)

Algúns investigadores partiron da premisa “a arte imita á vida” para avaliar o aumento das racións dun modo curioso, á vez que divertido e instructivo. Wansink e os seus colaboradores propuxéronse descubrir en 2010 se o incremento das nosas porcións alimenticias ha sobrevindo só nos últimos decenios ou, pola contra, fíxoo desde hai varios séculos. Para iso, no canto de recorrer a enquisas de poboación, tomaron o cadro que representa “A última cea de Xesucristo xunto aos seus Apóstolos”. Tras medir o tamaño dos alimentos (e dos pratos) debuxados en distintas representacións desta cea, pintadas no último milenio por autores tan importantes como Tiziano, O Greco ou Leonardo Dá Vinci, concluíuse o seguinte: “O tamaño do prato principal ha aumentado de forma xeral un 69,2%”.

As racións que propoñen os restaurantes nos seus menús superan, a miúdo, as necesidades enerxéticas de todo o día

Aínda que é un dato curioso, non é unha proba científica consistente. En cambio, si se basea en datos científicos ‘Krause Dietoterapia‘, unha obra de referencia no campo da Nutrición e a Dietética, de recoñecido prestixio internacional e que contou coa colaboración de máis de 50 expertos líderes de opinión na disciplina. Neste libro recóllese unha frase que é imprescindible traer a colación: “A alimentación excesiva nas sociedades occidentais débese, en parte, ao gran tamaño das racións aceptado como norma. As racións e as calorías que os restaurantes e os establecementos de comida para levar ofrecen nun menú superan a miúdo as necesidades enerxéticas de todo o día dunha persoa”.

O tamaño do prato: como incide no noso peso?

O máis recente consenso de prevención e tratamento da obesidade en España (2011) indica, en relación á prevención, que “un maior tamaño das racións pode dificultar a autorregulación da inxesta”. É dicir, cando estamos fronte a unha ración grande dun alimento, é máis probable que non sexamos capaces de controlar ben os nosos innatos mecanismos de apetito, fame e saciedade, e que tomemos, por tanto, máis calorías das que inxeririamos se a ración fose máis pequena.

O consenso recomenda, por iso, utilizar racións de menor tamaño, xa que “limita a inxesta enerxética”. O concepto non é novo: en 2007, un consenso da Sociedade Española para o Estudo da Obesidade (SEEDO) sinalou que o incremento das racións servidas tanto no fogar como nos restaurantes de “comida rápida” favorece o aumento de peso. Un ano despois, o “Decálogo para a prevención e a abordaxe integral da obesidade”, emitido pola Sociedade Española de Nutrición Comunitaria, tamén apuntou que o tamaño das porcións é un dos factores dietéticos que predispone ao exceso de peso.

Consumir as calorías xustas: que podemos facer?

Os adultos aumentamos entre medio quilo e un quilo cada ano. Para previlo, debemos ter presente que o tamaño das racións dos nosos alimentos (en casa, no supermercado ou no restaurante) está “á alza”, sen esquecer que a nosa actividade física diminúe de maneira progresiva. O consenso de 2007 da SEEDO suxire, entre outras interesantes recomendacións, “utilizar pratos pequenos para servir as racións”. Catro anos despois, expertos en nutrición americanos emitiron recomendacións similares, enmarcadas na proposta: “Goce da súa comida, pero coma menos”. Mesmo publicaron vídeos en Youtube para detallar que é unha ración “normal”.

Para tratar o exceso de peso unha vez instaurado, debemos acudir sen falta ao médico e ao dietista-nutricionista. En calquera caso, o consenso FESNAD-SEEDO, no seu apartado “tratamento” (que revisa as estratexias que deben seguirse en pacientes con sobrepeso ou obesidade), sinala que a diminución do tamaño das racións consumidas é unha “medida estratéxica” efectiva para diminuír o exceso de peso, opinión compartida con outras entidades de referencia.

Resulta conveniente lembrar que as restricións calóricas bruscas non son recomendables porque poden acompañarse de perigosos períodos de desinhibición ou do coñecido “efecto rebote” (tamén denominado “efecto yoyó” ou “weight cycling”). Un documento asinado por tres importantes sociedades de nutrición en 2009 afirma que “pequenas reducións nas racións (dos alimentos consumidos) poden diminuír a inxesta de enerxía sen estimular ao apetito”. É dicir, reducir as racións non suporá un esforzo significativo e, a cambio, pode reportar resultados exitosos a medio-longo prazo.

Vixiar a calidade nutricional da comida

Tomamos demasiadas calorías en relación ao noso gasto enerxético, pero ademais, o combustible (enerxía) que inxerimos ten cada vez un peor perfil nutricional. Entre os nutrientes que máis desequilibran a nosa dieta destacan os azucres, as graxas saturadas, os ácidos grasos trans e o sodio. O Comité Científico da AESAN considera que os alimentos transformados, polo seu contido real ou pola súa frecuencia de consumo, son en moitos casos a principal fonte destes nutrientes.

Con respecto a este tipo de alimentos, é imprescindible mencionar un estudo de Slimani e colaboradores, que mostrou en 2009 que o 61% das calorías que inxere a poboación española proveñen de alimentos moi procesados. Investigadores do Porto avaliaron en xullo de 2012 a un dos produtos máis controvertidos en dietética: o alcol. As súas conclusións son claras: máis aló das características sociais e de comportamento, o consumo de alcol, tanto en homes como en mulleres, está relacionado cun maior risco de obesidade.

Sábese desde hai tempo que unha dieta saudable é rica en alimentos de orixe vexetal e pobre en alimentos azucarados, hipercalóricos ou con baixa densidade nutricional. Pero hoxe tamén sabemos que non debe estar formada por alimentos cuxa ración de consumo sexa grande. Tal e como resumiu de forma maxistral o xornalista Michael Pollan no seu libro ‘O detective no supermercado’: “Coma comida. Non demasiada. Plantas no seu maior parte”.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións