Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Dieta FODMAP para a síndrome do intestino irritable: non hai consenso

A pesar da fama da dieta FODMAP, as evidencias científicas da súa eficacia e seguridade non son concluíntes

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 06deXaneirode2016
Img colon irritable tratam hd Imaxe: Farina6000

A cantidade de persoas diagnosticadas dunha doenza denominada Síndrome do Intestino Irritable (SII) non deixa de aumentar. Con todo, o maior número de diagnósticos non se acompaña dun consenso claro con respecto á súa abordaxe, que con frecuencia se basea en tomar menos fibra. Unha proposta é a dieta FODMAP, que nos últimos anos cobrou unha gran relevancia. Pero, como en todo tratamento sanitario, hai que estar seguros da súa eficacia antes de implementalo de forma universal, algo que podería incrementar a confusión que en ocasións existe neste trastorno, tal e como se detalla no presente artigo.

Img colon irritable tratam 01
Imaxe: Farina6000

Síndrome do intestino irritable

A pesar de que se considera que a síndrome do intestino irritable é un das desordes gastrointestinales máis comúns, falar do seu diagnóstico non é en absoluto tarefa fácil. De feito, existe unha gran controversia sanitaria en todo o relacionado con esta síndrome, segundo detallou en 2012 (revista Therap Adv Gastroenterol) o doutor Michael Camilleri, catedrático de Medicamento, Farmacoloxía e Fisioloxía.

En calquera caso, unha revisión publicada en xullo de 2014 e coordinada pola doutora Rosario Cuomo (World J Gastroenterol) asegurou que o diagnóstico pasa por revisar se existen dores abdominais recorrentes durante como mínimo tres días ao mes durante o últimos tres meses, ademais de dous ou máis dos seguintes criterios:

  • Mellora dos síntomas tras a defecación.
  • Aparición dos síntomas tras cun cambio na frecuencia das feces.
  • Maior sintomatología relacionada con cambios na forma ou na aparencia das feces.

Dieta FODMAP?

A dieta FODMAP é unha das máis buscadas en España en 2015, segundo a ferramenta Google Trends. Iso dános unha pista da importancia desta dieta para a poboación xeral. Para falar desta dieta debemos recorrer, en primeiro lugar, a Peter Gibson e Susan Shepherd, pertencentes á Universidade Monash en Vitoria (Australia). Gibson e Shepherd son dous dos investigadores que falaron por primeira vez da chamada “hipótese FODMAP”. Fixérono en xuño de 2005 na revista Alimentary Pharmacology & Therapeutics, onde se pode comprobar que o acrónimo FODMAP provén dos vocábulos ingleses Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharide And Polyols, palabras que en castelán corresponden a Oligosacáridos Fermentables, Disacáridos, Monosacáridos e Polioles.

Os FODMAPs teñen en común o feito de ser carbohidratos de cadea curta. Áchanse, sobre todo, en froitas, hortalizas e legumes; tamén están nalgúns produtos lácteos. Este tipo de carbohidratos relacionouse cos síntomas da síndrome do intestino irritable, por iso é polo que cobrase fama a chamada dieta FODMAP, na que se atopa pouca cantidade destas sustancias. Á súa fama contribuíu o feito de que, no dez anos transcorridos desde o artigo de Gibson e Shepherd, algunhas investigacións observaron certos beneficios atribuíbles á redución na inxesta de FODMAPs.

Escepticismo sobre a dieta FODMAP

Con todo, tales estudos non son en absoluto concluíntes. Existen bastantes investigadores e profesionais sanitarios que cuestionan o deseño e a eficacia da dieta para abordar a síndrome do intestino irritable.

É o caso dunha rigorosa investigación aparecida en agosto de 2015 (Drug and Therapeutics Bulletin) que concluíu que hai moi poucas probas que sustenten a utilidade desta dieta para manexar a síndrome do intestino irritable.

Nun recente artigo (revista Clinical Gastroenterology and Hepatology) o doutor Brian Lacy xustificou que os estudos dispoñibles ata a data “teñen limitacións significativas”, o que impide emitir recomendacións fidedignas. Por iso é polo que conveña agudizar o escepticismo, sobre todo cando nos ofrezan garantías de éxito atribuíbles a esta dieta.

Pero hai máis controversias en relación á dieta FODMAP, como a necesidade de que exista un seguimento por expertos nutricionistas. É unha circunstancia que dificulta a súa implementación, e máis aínda en España, onde non existe a figura do dietista-nutricionista no Sistema Nacional de Saúde. Tamén poden observarse problemas no equilibrio dietético ou na inxesta de nutrientes, pola exclusión dunha gran variedade de alimentos. De feito, gran parte dos alimentos desta dieta forman parte da base dunha alimentación saudable.

Nun texto recentemente publicado, cuxo primeiro asinante é o doutor Javier Molina-Infante (Hospital San Pedro de Alcántara, Cáceres), investigadores españois engaden que esta dieta podería prexudicar á microbiota intestinal (Gastroenterol Hepatol). Ante este último dato, cuxas implicacións a longo prazo se descoñecen, convén preguntarse o seguinte: poden ser contraproducentes os cambios dietéticos aos que se someten os pacientes coa síndrome do intestino irritable? A pregunta ten sentido, porque é probable que as moitas modificacións dietéticas que sofren estes pacientes formen parte do agravamento do cadro. E é que de entre as causas desta síndrome atopamos problemas no funcionamento da barreira intestinal ou cambios na flora intestinal, como os que pode ocasionar a dieta FODMAP.

Que facer se se padece esta síndrome?

Resulta imprescindible o control por un gastroenterólogo, non só para o diagnóstico, senón tamén para valorar a evolución desta doenza.

É preciso, tamén, acudir a un dietista-nutricionista, cuxo primeiro obxectivo será incorporar de forma gradual unha dieta o máis saudable posible (a maioría destes pacientes exclúen moitos alimentos). Os nutricionistas, ademais, deberán identificar a posible influencia de certos alimentos nos síntomas; insistirán no perigo das dietas moi restritivas, que poden xerar un círculo vicioso que empeore o prognóstico; aconsellarán non facer comidas copiosas; e recomendarán limitar o consumo de alcol (dana as células intestinais) e de café (que pode xerar ansiedade e exacerbar os síntomas).

Non se debe descartar ir a un psicólogo, como suxeriron Jenifer K. Lehrer e colaboradores en Medscape o 16 de xuño de 2015.

Por último, unha investigación publicada o 14 de xaneiro na revista World Journal of Gastroenterology engadiu un dato importante, que non se pode obviar: un aumento nas horas de exercicio físico pode mellorar os síntomas físicos e psicolóxicos de quen padece esta síndrome e, por tanto, a súa calidade de vida.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións