Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Dietas con demasiada fructosa

Nunha dieta de adelgazamento, os alimentos endulzados con fructosa poderían ser máis daniños que os ricos en almidón, segundo un novo estudo
Por Núria Llavina Rubio 18 de Decembro de 2007

A fructosa é o azucre da froita e un dos edulcorantes máis habituais na industria alimentaria. Está presente en produtos de repostaría, alimentos procesados, azucre común, froitas e bebidas refrescantes azucaradas. Aínda que aínda non están moi claros os efectos deste compoñente no organismo coa inxesta de froita, un estudo norteamericano asegura que os alimentos procesados con fructosa (sobre todo as bebidas) poderían ser moito máis perigosos que outros tradicionalmente limitados nas dietas de adelgazamento, como é o caso dos produtos con almidón.

ImgImagen: Lars JensenMoitos nutricionistas poderían estar a limitar, nas dietas de adelgazamento, produtos que en realidade son menos perigosos do que parecen. É unha das conclusións ás que chegaron os investigadores dun estudo recente levado a cabo na Universidade de Florida (Estados Unidos) e publicado na revista ‘European Journal of Nutrition’. O traballo afirma que os profesionais da nutrición, no momento de planificar unha dieta, deberían centrarse en limitar as cantidades de fructosa en lugar de limitar o consumo de produtos ricos en almidón (pan, arroz ou patacas).

Os investigadores examinaron varias análises sobre fructosa e obesidade para elaborar o estudo. «Hai moitas probas que constatan que os alimentos baseados en almidón non levan o aumento de peso que pode causar unha dieta a base de azucre», asegura Richard Jonson, autor principal do estudo e profesor da Universidade de Florida. Engade que, ademais, o pan, as patacas ou o arroz «inflúen moito menos no desenvolvemento da síndrome metabólico», conxunto de trazos clínicos asociados á resistencia á insulina e que sempre se asociou con dietas moi ricas en calorías, graxas e carbohidratos.

Os investigadores non pretenden ser categóricos nin tallantes, pero Johnson asegura que «os alimentos ricos en almidón poderían ser relativamente seguros en comparación cos ricos en fructosa». Aínda que engade que son conscientes de que «a fructosa non é a causa única da epidemia da obesidade», esta si podería ter a capacidade de inducir de forma máis fácil que outros alimentos á síndrome metabólico.

Un perigoso compoñente

A maioría das dietas actuais, incluídas as baixas en carbohidratos, baséanse no índice glucémico, que mide como os alimentos afectan os niveis de azucre en sangue. Os hidratos dos alimentos convértense en glicosa unha vez inxeridos. Por tanto, adóitase a limitar alimentos ricos nos mesmos nas dietas de adelgazamento.

O caso é que, ao parecer, e segundo os investigadores, é a fructosa o compoñente máis perigoso do azucre (o azucre común ou sacarosa está composto de fructosa e glicosa). Explican que o seu consumo habitual aumenta a produción de ácido úrico. Devandito crecemento pode bloquear a capacidade da insulina para regular os mecanismos polos que as células usan e almacenan o azucre e os outros nutrientes para crear enerxía, desencadeando en obesidade, síndrome metabólico e diabetes tipo 2. É o que asegura J. Robert Cade, profesor de nefrología do Colexio de Medicamento da Universidade de Florida e tamén participante da investigación. Os investigadores detallaron os efectos dos niveis de acedo úrico na insulina nun estudo de 2005.

Tras os resultados, por tanto, os investigadores recomendan a creación dun índice de fructosa dos alimentos, así como novas dietas que teñan en conta a limitación deste compoñente. Outros estudos anteriores xa mostraran que o seguimento de dietas baixas en azucre poden reducir o risco de diabetes e de enfermidades cardiovasculares. Segundo Johnson, o efecto ocorre porque, aínda que sexa de maneira non intencionada, limítase o consumo de fructosa limitando o consumo de azucres.

O azucre da froita

os investigadores recomendan novas dietas baseadas na limitación da fructosa

Á parte dos refrescos, a fructosa está presente principalmente en produtos de repostaría, alimentos procesados, o azucre de mesa, nos alimentos procesados, no jarabe de millo (edulcorante) e en froitas. Son precisamente as froitas as que parecen presentar maior contradición, ao ser un dos alimentos tradicionalmente máis recomendados nas dietas.

Parece ser que todo se acaba, como sempre, coa moderación. De feito, os investigadores non diferenciaron tipos de alimentos nin de fructosa. Segundo eles, a fructosa dunha mazá pode chegar a ser tan problemática como a doutro alimento máis calórico. A froita é moito máis nutritiva e contén menos azucre, pero comer moitas mazás en pouco tempo podería ser igual de prexudicial.

Quizais a clave estaría na forma de inxerir a fructosa, ou en forma líquida ou sólida. Neste sentido situouse a principicios de ano Juan Carlos Lagoa, catedrático de Farmacoloxía da Facultade de Farmacia da Universidade de Barcelona. Tras os resultados dun estudo sobre a influencia deste compoñente no desenvolvemento de obesidade, asegurou que hai estudos epidemiolóxicos en humanos que indican que a fructosa é máis prexudicial cando se toma como líquido. «Xa se están dando recomendacións para non substituír a peza de froita comida por un zume, aínda que sexa natural», afirmaba. A razón, segundo el, é que cando se come a froita de forma sólida está a inxerirse tamén unha cantidade importante de fibra, a cal «modula moito a absorción dos compoñentes e axuda a que se metabolicen mellor os alimentos».

Fructosa e orde metabólico

A fructosa úsase para endulzar refrescos desde os anos 70 en Estados Unidos e na Unión Europea. Segundo Lagoa, o uso habitual da fructosa en bebidas coincidiu coa epidemia de obesidade. A Organización Mundial da Saúde (OMS) prevé que en 2015 haxa uns 2.300 millóns de adultos con sobrepeso, e máis de 700 millóns con obesidade.

Esta coincidencia entre aumento de produtos con fructosa e aumento de obesidade levou a desenvolver varios estudos para ver se hai algunha relación efecto-causa entre os dous. O estudo de principios de ano de Juan Carlos Lagoa chegou a conclusións parecidas ao estudo norteamericano. Os resultados deste traballo en ratas mostraron que a inxesta excesiva de fructosa engorda e deteriora o axuste enerxético do organismo (mecanismos fisiológicos que controlan as necesidades alimentarias do organismo). Neste caso, o traballo centrouse na fructosa procedente de bebidas refrescante endulzadas coa mesma, é dicir, na forma líquida deste compoñente. Segundo os resultados, tomar máis de dous litros de bebidas edulcoradas ao día altera a orde metabólico.

Segundo Lagoa, e aínda que os resultados non son aínda directamente extrapolables a persoas, estes “coinciden cos estudos epidemiolóxicos en humanos”. Devanditos traballos indican que, en igualdade de enerxía consumida, a fructosa inxerida en forma líquida é capaz de deteriorar o sistema de compensación enerxética do organismo, favorecendo a inxesta excesiva de enerxía e dificultando a súa utilización.

Pero a clave está na cantidade. Para Lagoa, se se toman cantidades esaxeradas de calquera azucre acábase tendo un exceso de enerxía que o organismo non queima, que é o que está a pasar na sociedade actual. Con todo, o traballo permitiu constatar que inxerindo a mesma cantidade de enerxía, a alteración metabólica é moito máis marcada cando esa enerxía se tomou en forma de fructosa líquida. E é que é pouco probable que alguén se prepare 20 zumes de froita natural ao día, pero non é tan difícil chegar aos dous litros con calquera bebida refrescante azucarada. Como asegura Lagoa, «o risco dun consumo excesivo estaría sobre todo nos refrescos e nos zumes envasados».