Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Edulcorantes: todo o que necesitas saber

Os substitutos do azucre tamén achegan calorías e os seus efectos no corpo aínda non son claros

Están en todas partes: nos teus refrescos favoritos, nas marmeladas e cóanse nas dietas para adelgazar. Pero os edulcorantes tamén engordan e mesmo poden estar a pór patas para arriba a nosa flora bacteriana. Analizamos con axuda de expertos as últimas investigacións acerca dos edulcorantes e os seus efectos sobre a nosa saúde.

“Todas as sustancias son velenos, non existe ningunha que non o sexa. A dose diferencia un veleno dun remedio”. A sentenza que pronunciou Paracelso fai seis séculos podería aplicarse hoxe aos edulcorantes. O máis usual consiste en recorrer a eles como estratexia para perder peso, pero nos últimos anos xurdiron dúbidas sobre a súa eficacia e mesmo se apuntou que os edulcorantes poderían alterar a flora intestinal.

Ao eterno debate sobre esta e outras consecuencias para a saúde, os investigadores dan dúas respostas. A primeira é que moitas das súas secuelas dependen da dose, e a segunda, que sobre algúns potenciais efectos non hai suficiente evidencia científica e, por tanto, hai que seguir investigando. Esta última contestación xera, con frecuencia, desconcerto. Buscamos respostas claras: un si ou un non.
No teu refresco favorito

Se os investigadores non poden ofrecer datos concluíntes, que seguridade ten o consumidor de que non está a tomar un produto tóxico de efecto retardado? “Os edulcorantes non nutritivos considéranse seguros e ben tolerados”, asegura Anxo Gil, catedrático de Bioquímica e Bioloxía Molecular da Universidade de Granada.

Empregamos estes aditivos como substitutos do azucre, pero o seu uso doméstico resulta o menos relevante; quen os utiliza con frecuencia é a industria agroalimentaria. Están presentes na cesta da compra moito máis do que pensamos: úsanse na elaboración de multitude de produtos máis ou menos procesados, desde refrescos e marmeladas ata salsas, pratos preparados ou pastelería.
Canto podo inxerir?
Algúns aditivos posúen calorías. Consumidos por encima dos límites poderían arruinar as estratexias de control de peso

Antes de autorizar o seu uso, as administracións sanitarias testan a toxicidade e, na maior parte dos casos, fixan a cantidade máxima que pode consumirse de cada edulcorante, a inxesta diaria admisible (IDA). Na sacarina, por exemplo, é de 15 miligramos por día e quilo de peso. Unha persoa que pese 70 quilos podería tomar ata 350 miligramos diarios e, para superar o nivel de toxicidade, tería que inxerir o equivalente a máis de 40 pastillas de sacarina ao día.

O problema, explican os nutricionistas, consiste en que, de momento, non sabemos se o patrón de consumo dos edulcorantes resulta similar ao que se ten co azucre, é dicir, se se toman en exceso. Algúns destes aditivos, contra o que adoita pensarse, posúen calorías (como o sirope de ágave ou a fructosa). Consumidos por encima dos límites establecidos, ademais de efectos tóxicos, poderían arruinar as estratexias de control do peso que ata agora incluían unha recomendación básica: “Non tomes azucre, utiliza algún edulcorante”.

Algúns endulzan máis que o azucre

A última revisión de 56 estudos que se fixo a finais de 2018 sobre a relación entre o uso dos substitutos do azucre e o adelgazamento saltou aos medios con titulares como: “Os edulcorantes non son eficaces para perder peso” ou “Os edulcorantes non son unha alternativa tan saudable ao azucre”.

Con todo, a conclusión do metaanálisis do British Medical Journal (BMJ), unha das revistas médicas de referencia mundial, era moito máis precisa e matizada. “Poida que haxa un pequeno efecto sobre o peso a curto prazo, pero non temos datos de alta calidade que o confirmen a longo prazo”, apuntaba Joeri J. Meerpohl, investigador do Instituto para a Evidencia en Medicamento da Universidade de Friburgo (Alemaña) e principal autor do estudo. E engadía: “Tampouco temos probas consistentes de impactos negativos destacables para a saúde”.

Un metaanálisis representa o maior nivel de evidencia científica (nunha clasificación de cinco niveles). O realizado polo BMJ resultaba de especial importancia porque fora encargado pola Organización Mundial da Saúde (OMS) para, a partir das súas conclusións, elaborar unha guía sobre edulcorantes non azucarados.

A epidemia do século XXI, como esta organización definiu á obesidade hai dúas décadas, garda unha estreita relación co consumo excesivo de azucre, o que conduciu a demonizar a súa utilización. Como alternativa, os lineais dos supermercados poboáronse de edulcorantes. Aos xa existentes, como a sacarina, se han ido sumando outros xurdidos nos últimos anos, como o advantamo. A súa capacidade para endulzar os alimentos resulta, con algunha excepción, centos e mesmo miles de veces superior á do azucre.

Son malos para o intestino?
A influencia dos edulcorantes na perda de peso é só un dos aspectos que se investiga. O profesor Anxo Gil acaba de publicar unha revisión de estudos na revista Advances in Nutrition sobre os efectos na microbiota intestinal, tanto dos sustitutivos do azucre de orixe natural (glucósidos de esteviol, taumatina) como dos sintéticos (sacarina, aspartamo). Entre as súas conclusións destaca que só coa sacarina e a sucralosa obsérvanse cambios na microbiota cando se superan as inxestas normais (350 mg para a primeira e 1.050 mg para a segunda).

O metaanálisis coincide en parte coa investigación publicada fai tres anos en Nature por científicos do Instituto Weizmann de Rehovot (Israel) na que demostraron que estas dúas sustancias, e tamén o aspartamo, modificaban as bacterias da flora intestinal. O efecto inmediato foi que os ratos obxecto do ensaio desenvolveron intolerancia á glicosa, a antesala da obesidade e a diabetes.

Con todo, a actualización do catedrático da Universidade de Granada descarta que estas secuelas poidan atribuírse ás sustancias derivadas de aminoácidos, como o aspartamo: “É lóxico, porque a cantidade que se toma resulta moi pequena: un miligramo equivale a 10 gramos de azucre (dous terrones e medio)“.
A loita por non engordar
A microbiota (microorganismos vivos que alberga o tubo dixestivo) dará moito de que falar nos próximos anos, din os investigadores. Pero o seu estudo aínda é moi recente, 10 ou 15 anos, un período moi curto para a ciencia. “Hai poucos traballos sobre a flora intestinal en humanos, a maioría fixéronse en animais e, por outra banda, son moi limitados. A razón é que non era o prioritario a avaliar nos edulcorantes. Ata agora, cando se testaban buscábanse, sobre todo, os seus potenciais efectos toxicolóxicos, moi especialmente en relación ao cancro”, apunta Anxo Gil.

Mentres a ciencia arroxa conclusións máis claras, os nutricionistas pon o acento na prevención. Os aditivos de calquera tipo, tamén os edulcorantes, non deben ser a base da alimentación dunha persoa sa. Os substitutos do azucre poden axudar nun réxime para adelgazar, pero non son a solución ao sobrepeso nin á obesidade, problemas que afectan xa ao 36 % e ao 13 % de de a poboación española, respectivamente, segundo o Instituto Nacional de Estatística (INE).

Hai que volver ao guiso de toda a vida e a unha cesta da compra baseada en froitas e verduras frescas, legumes, cereais, peixes, carnes e lácteos. Os especialistas xustifícanse: sentimos ser tan aburridos, pero o sentido común é o que mellor funciona para conservar a saúde.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

Etiquetas:

edulcorante

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións