Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Enquisas dietéticas para saber como comemos

Describir con precisión o patrón de alimentación dun individuo ou dunha poboación é imprescindible para un posterior consello dietético ou recomendación

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 22deOutubrode2010

Cuantificar e detallar con precisión un consumo particular de alimentos, en ocasións, é unha tarefa difícil. A pesar diso, antes de calquera intervención nutricional tanto no plano individual como poboacional, é preciso coñecer e ponderar a situación de partida. Así se acertará coas pautas e medidas dietéticas posteriores. Os distintos tipos de enquisas para describir un determinado patrón alimenticio son ferramentas con características particulares, cada unha coas súas vantaxes, pero tamén con certos inconvenientes. A elección correcta do modelo de enquisa facilitará o consello ou intervención nutricional posterior. A metodoloxía de cada unha delas difire no período de tempo que abarcan, no tipo de información obtida (cuantitativa ou cualitativa) e no seu carácter prospectivo ou retrospectivo, entre outros factores. Do mesmo xeito, o feito de completar un determinado cuestionario pode requirir o labor dun encuestador experimentado con coñecementos sobre dietética e nutrición que saiba, por unha banda, expor de forma adecuada as preguntas e, por outro, extraer unha información válida ante posibles respostas ambiguas ou que se prestan a interpretación.

Patróns dietéticos con distinto nivel de agregación

A utilidade da información sobre o consumo alimentario responde a distintas necesidades. Xa sexa polo interese en coñecer a dispoñibilidade de alimentos dun país e establecer posteriores políticas (alimentarias, agrarias, de importación, etc.) ou pola necesidade de ofrecer consello no ámbito da consulta clínica, a información alimentaria referida a unha poboación responde a tres niveles xerais, en función do seu grao de agregación:

Nivel nacional. Para coñecer a dispoñibilidade de alimentos dun determinado país, é habitual recorrer ás follas de balance. Nelas recóllese a información referida ao consumo per cápita dos distintos alimentos cuantificados en quilogramos, g ou litros. A cifra correspondente a cada alimento obtense de dividir o consumo total do mesmo entre a poboación nacional. En xeral, cada país publica os seus datos de forma periódica a través de organismos nacionais dependentes da Administración. No caso de España, esta información está dispoñible na páxina web do Instituto Nacional de Estatística (INE) e na do Ministerio de Medio Ambiente, Medio Rural e Mariño. Do mesmo xeito, institucións supranacionales como a Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación (FAO) e a Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico (OCDE) recompilan a información concernente a distintos países.

Nivel familiar. Mediante o denominado rexistro familiar contabilízanse os alimentos adquiridos, producidos ou que se regalan nun fogar durante un tempo, con frecuencia, dunha semana. Este período permite estimar o consumo dunha familia. Do mesmo xeito que no caso anterior, a páxina web do INE dispón destes datos e poden consultarse.

Nivel individual. Coñecidas no seu conxunto como enquisas dietéticas ou nutricionais, as ferramentas para a medición da inxesta dun individuo son variadas. Tanto en clínica como en epidemiología manéxanse, sobre todo, o recordatorio de 24 horas, o diario dietético, o cuestionario de frecuencia de consumo e a historia dietética.

Diferentes enquisas dietéticas

No recordatorio de 24 horas solicítase ao paciente que lembre con detalle todo o inxerido o día anterior, tanto alimentos como bebidas. É un tipo de enquisa retrospectiva e, por tanto, non se condiciona o consumo de alimentos xa que, en principio, este realizouse sen que o paciente sentise observado. É necesario que o encuestador facilite ao paciente a capacidade de lembrar toda inxesta de alimentos, por pequena que sexa. Como gran inconveniente, destaca que o día lembrado non ten por que coincidir co patrón habitual de consumo de alimentos da persoa. Con todo, diversos recordatorios de 24 horas seriados ou repetidos no tempo poden dar unha boa idea do mesmo.

O diario dietético, a diferenza do anterior, é un cuestionario prospectivo no que de antemán e en ausencia do entrevistador solicítase ao paciente que anote todos os alimentos que come nun período de tempo establecido. Son frecuentes os diarios de tres días, unha semana e, mesmo, mensuais. Con posterioridade, o encuestador analizará os contidos do diario. Como desvantaxe destaca que o paciente ha de saber expresarse por escrito e, ademais, o seu consumo pode estar condicionado polo feito de saber que se analizará. O diario dietético ou diario dos alimentos require tamén unha cantidade de tempo importante por parte do profesional encargado de procesar os datos.

O cuestionario de frecuencia de consumo de alimentos é unha enquisa moi válida para coñecer o patrón de consumo dun individuo. Para iso, o encuestador ha de preguntar con que frecuencia inxérese cada alimento dunha serie de grupos determinados. Pídese explicar se se realiza un consumo diario, semanal ou mensual e as veces que se come neses períodos, ou aínda que non se consome o alimento concreto ou se fai de forma anecdótica. Este cuestionario non serve, con todo, para cuantificar as racións ou porcións consumidas e require unha colaboración activa do enquisado, ao apelar á súa memoria nun pasado máis ou menos remoto.

A historia dietética é a ferramenta de elección por antonomasia, xa que reúne varias das enquisas xa mencionadas: un ou máis recordatorios de 24 horas, diario dietético e cuestionario de frecuencia de consumo. Deste xeito, as carencias dun ou outro método súplense co resto. Agora ben, require máis tempo e dedicación, así como un profesional sanitario centrado neste labor. O idóneo é que sexa un dietista-nutricionista.

Outros cuestionarios. Outra modalidade que tamén resulta útil é o cuestionario de hábitos dietéticos. A partir de preguntas pechadas do tipo multirespuesta, incide en determinados aspectos craves en relación aos costumes alimenticios. As distintas respostas facilitan, no seu conxunto, unha idea de cales son os principais aspectos que se deben mellorar na alimentación. Outro cuestionario interesante analiza as preferencias e aversións. A profesional pregunta ao paciente acerca dos alimentos que máis lle agradan e menos lle gustan, de forma que permite adaptar o consello ás preferencias persoais, detectar ausencias de grupos de alimentos craves, etc.

Obtención da información
A entrevista persoal é, a priori, a forma idónea de obter a información referir# a os hábitos alimentarios dunha persoa. Un encuestador ben formado sabe ler entre liñas, pode axudar á memoria do enquisado e, ademais, pode reformular, ampliar e reformular as preguntas para adaptarse a cada paciente en función das súas circunstancias, idade, nivel de cultura xeral, etc. No entanto, o carácter do entrevistador pode condicionar as respostas do enquisado ao sentirse intimidado ou avergoñado por un determinado comportamento.

Outros métodos para realizar enquisas que evitan estes posibles inconvenientes e que teñen un menor custo, en canto a recursos humanos, son os cuestionarios autoadministrados. Ben por correo ou a través dun espazo virtual (Internet), sondan aspectos referidos ao consumo de alimentos dos usuarios. Outra metodoloxía consiste en realizar unha enquisa telefónica, de forma que aínda que tamén se require dun encuestador, o anonimato mellora algúns dos inconvenientes da entrevista persoal, aínda que non permite alongar demasiado o tempo dedicado á enquisa.

O PROFESIONAL E A súa FERRAMENTA

Img medico paciente1 art

Do mesmo xeito que unha chave inglesa pode identificar ao profesional da mecánica e un fonendoscopio ao do medicamento, as enquisas dietéticas son unha ferramenta cuxa aplicación identifica, ou debería, aos profesionais da nutrición e a dietética, os dietistas-nutricionistas. Enmarcados como profesionais sanitarios na Lei de Ordenación das Profesións Sanitarias (Lei 44/2003, de 21 de novembro), os Graduados Universitarios en Nutrición Humana e Dietética desenvolven actividades orientadas á alimentación da persoa ou grupos, adecuadas ás necesidades fisiológicas e, no seu caso, patolóxicas das mesmas. Sempre de acordo cos principios de prevención e saúde pública.

Para quen realizan o seu labor no marco da clínica ou da saúde pública, o desenvolvemento e correcta aplicación de novas ferramentas relacionadas coa obtención de información nutricional é crucial no desempeño do seu traballo.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións