Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Estratexia NAVES: como combater a obesidade en España

A Estratexia para a Nutrición, Actividade Física e Prevención da Obesidade facilita opcións dunha alimentación variada e equilibrada, á vez que promove a práctica de actividade física

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 20 de Xaneiro de 2020
Imaxe: i yunmai

Temos un gran problema. O número de adultos e nenos que sofre sobrepeso crece ano a ano. Tanto, que desde 1975 a cifra triplicouse en todo o planeta, tal e como recoñece a propia Organización Mundial da Saúde (OMS). Esta grave situación levou ás administracións públicas a deseñar unha serie de plans para reducir estes datos. En España temos a Estratexia NAVES (Estratexia para a Nutrición, Actividade Física e Prevención da Obesidade). Analizámola coa axuda de varios expertos.

O exceso de peso forma parte da vida duns 1.900 millóns de persoas adultas, preto do 39 % da poboación mundial. Delas, máis de 650 millóns son obesas. A cifra triplicouse desde 1975, segundo datos da Organización Mundial da Saúde (OMS).

En España, os rexistros non resultan moito máis optimistas. Estímase que o 39,3 % dos adultos españois de entre 25 e 64 anos ten sobrepeso, mentres que o 21,6 % padece obesidade. Destaca tamén a diferenza entre sexos: mentres o exceso de peso afecta ao 32,1 % das mulleres, o 46,1% dos homes do noso país padéceo, segundo recolle o Estudo ENPE (Estudo Nutricional e de Hábitos Alimentarios da Poboación Española), impulsado pola Fundación EROSKI.

Estas cifras ilustran un serio problema: tras eses quilos de máis escóndense numerosas enfermidades crónicas, como problemas cardiovasculares, diabetes tipo 2 ou algúns tipos de cancro. Tal é a súa incidencia que a OMS estima en 2,8 millóns o número de mortes anuais no mundo por mor da obesidade ou o sobrepeso.

Hombre con obesidad Estrategia NAOS
Imaxe: jarmoluk

A obesidade pódese previr?

A pesar dunha previsión de futuro pouco esperanzadora, a boa noticia é que se trata dun problema que se pode previr. En 2005, organismos sanitarios internacionais comezaron a desenvolver propostas políticas para crear contornas máis saudables. A súa implantación en España traduciuse na Estratexia NAVES (Estratexia para a Nutrición, Actividade Física e Prevención da Obesidade), dependente do Ministerio de Sanidade, Consumo e Benestar Social. Para previr o sobrepeso e a obesidade, a iniciativa facilita opcións dunha alimentación variada e equilibrada á vez que promove a práctica de actividade física.

O acceso a unha información adecuada é clave tamén para axudar ao consumidor a tomar decisións e estilos de vida máis saudables, insisten desde o Ministerio. Para logralo, esta estratexia fomenta a colaboración de todos os axentes implicados, desde o sector público ata o privado, onde se conta coa participación da industria de alimentos e bebidas ou os sectores da restauración. Co fin de monitorar se funciona de modo correcto, cóntase desde 2013 co Observatorio da Nutrición e de Estudo da Obesidade, un sistema de seguimento e de avaliación da eficacia das actuacións.

Desde a Academia Española de Nutrición e Dietética, o nutricionista Manuel Moñino valora esta estratexia: “Os obxectivos, as accións, as actividades e os indicadores están ben expostos, pero é necesario dar un paso máis na liña da regulación e armonización de estratexias por parte das autonomías”. Como exemplo, Moniño fai referencia ás recomendacións para comedores escolares: “Son moi diferentes entre rexións, xa que, por exemplo, nunhas admítense edulcorantes e noutras prohíbense”. Ademais, segundo este experto, as campañas enmarcadas nesta estratexia “son de gran interese, pero deberían ser adoptadas ou adaptadas en todas as comunidades autónomas”.

Entre outros ámbitos de mellora, Moñino menciona tamén o Observatorio da Obesidade, unha boa ferramenta que, na súa opinión, necesita actualizarse. “Hoxe móstranse os datos da Enquisa Nacional de Saúde de 2014, cando os da de 2017 levan dous anos dispoñibles”, lamenta.

Nino con obesidad en Estrategia NAOS
Imaxe: matthiasboeckel

A poboación máis vulnerable: os nenos

A OMS sitúa a obesidade infantil como un dos problemas máis graves do século XXI. A idades temperás, os números son alarmantes. Segundo estimacións deste organismo en 2016, 41 millóns de nenos menores de cinco anos tiñan sobrepeso ou eran obesos. En España, máis dun terzo dos nenos e adolescentes (34,9 %) sofre sobrepeso ou obesidade, advirte o ‘último Estudo Pasos’ da Fundación Gasol.

Os nenos con sobrepeso teñen moitas probabilidades de converterse en adultos obesos e de sufrir a idades máis temperás enfermidades asociadas. Pero, cales son as causas deste grave problema? Para Miguel Anxo Royo-Bordonada, xefe da área de Estudos da Escola Nacional de Sanidade do Instituto de Saúde Carlos III, moita culpa reside na dispoñibilidade de produtos procesados ou ultraprocesados altamente enerxéticos, aos que podemos acceder en calquera momento a prezos alcanzables; e as potentes campañas de publicidade. Trátase, por tanto, de dous factores facilmente aplicables en nenos. Ademais, está comprobado que a contorna inflúe moito na alimentación das persoas. “Os menores son moi vulnerables pola súa falta de capacidade crítica”, advirte Royo-Bordonada. “Ata os 6-7 anos non saben distinguir o que é publicidade do que non, e ata os 12-13 anos non son capaces de darse conta do seu fin persuasivo”, engade.

Non só son máis susceptibles que os adultos á publicidade, senón que os seus hábitos de vida favorecen a súa exposición a ela: os nenos españois ven unha media de 2 horas e media diarias de televisión, o que supón que, durante este período, un menor de entre 4 e 12 anos agarraches a uns 54 anuncios, segundo o Ministerio de Sanidade. Por tanto, parece claro que uno das frontes nos que loitar é a publicidade.

Pantallas fomentan la obesidad que combate NAOSd
Imaxe: StockSnap

Así se controlan os anuncios

Dentro da Estratexia NAVES inclúese unha ferramenta para controlar como se promocionan os alimentos pouco saudables: o Código de corregulación da publicidade de alimentos e bebidas dirixida a menores (PAOS) establece un conxunto de normas éticas, de adopción voluntaria, para mellorar a calidade e o contido dos anuncios de alimentos e bebidas dirixidos a nenos. Entre os compromisos atópanse a implantación de información nutricional que sexa comprensible ou a regulación da publicidade de produtos alimentarios para menores de 12 anos. Tras unha década de vida, o balance que fai o Ministerio é positivo: “Mellorouse obxectivamente a calidade e a presión deste tipo de anuncios”.

A pesar das boas intencións, os expertos identifican fallos nesta ferramenta. “Hoxe podemos ver en horario infantil anuncios de alimentos e bebidas cuxo consumo habitual se asocia á obesidade”, asegura Moñino. Ao seu xuízo, o Código PAOS debería ser obrigatorio para todas as empresas que anuncian este tipo de produtos.

Coincide con esta formulación o investigador Royo-Bordonada, que o considera “insuficiente e cun déficit de deseño”. Para o experto, o máis importante é regular que os produtos que se publicitan dirixidos a menores teñan unha calidade nutricional aceptable. “Isto nin sequera contémplao, así que de partida naceu defectuoso e inservible para o que pretendía”, matiza.

É dicir, o Código PAOS non diferencia entre produtos máis ou menos sans, senón que propón unhas normas éticas, como non aproveitarse da inocencia ou a credibilidade dos menores ou non usar personaxes famosos. “Estes aspectos xa estaban regulados na súa maioría e comprobamos en varias investigacións que non se cumpren”, explica Royo-Bordonada. Tanto é así que “un 65 % dos anuncios incumpren unha ou máis normas do Código PAOS”, asegura. “Pero é que, aínda que se cumprisen, seguirían sen servir, porque a inmensa maioría de publicidade dirixida a menores está protagonizada por produtos pouco saudables: dous de cada tres anuncios nas cadeas xeneralistas e o 100 % nas cadeas infantís”. Estes incumprimentos, a xuízo de Francisco José Ojuelos, avogado experto en Dereito Alimentario, son masivos, pero non así as súas sancións, “moi escasas e sempre pola contía mínima”.

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións