Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Etiquetas de alimentos: información ou publicidade?

A competencia entre os produtos alimenticios nos lineais alcanza cotas feroces: o envase é un reclamo no que non está claro onde termina a información e onde comeza o engano

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 27 de Setembro de 2019

A confusión está servida: o 60 % dos consumidores non le ben as etiquetas dos produtos nas que se detallan as súas características, segundo un estudo de Consumolab. Pero nos frontais dos envases atopamos innumerables mensaxes e termos que enxalzan as súas supostas bondades. Nas seguintes analizamos esas expresións.

Algúns deses termos, como as certificacións de ‘ecolóxico’, ‘orgánico’, ‘bio’ ou ‘peixe sustentable’ (baixo o selo Marine Stewardhip Council), están regulados por lei: "permiten unha información veraz do que se consome", explica Manuel Moñino, dietista-nutricionista da Academia Española de Nutrición e Dietética. Pero outros –como ‘tradicional’, ‘natural’ ou ‘caseiro’– non o están: "estas mensaxes buscan diferenciar o produto doutros similares inducíndonos a pensar que son máis sans ou achegan algún beneficio", engade.

Para moitas empresas, o envase é un espazo de publicidade e mercadotecnia, non de información veraz. "A miúdo, a industria alimentaria aproveita a falta de lexislación que delimite o uso deses termos", comenta Aurora Moreno, investigadora e divulgadora especializada en información sobre consumo. "Pasa en ultraprocesados, aos que se lles engade a etiqueta de ‘artesanal’ ou ‘receita da avoa’, cando a súa elaboración é completamente industrial. Ou en produtos de orixe animal anunciados con vacas pastando en extensas pradarías, cando, en realidade, na súa cría non se respectan as normas de benestar animal", pon como exemplos.

Por iso é importante que o consumidor saiba diferenciar as mensaxes que aparecen nos envases: cales achegan beneficios reais e cales son, simplemente, reclamos publicitarios. Repasamos as afirmacións máis recorrentes no packaging.

1. Natural é... sen sustancias artificiais?

Non existe ningunha lexislación europea que defina o que significa na industria alimentaria o concepto de ‘natural’. Con todo, si existen países onde se desenvolveu unha serie de guías para aclaralo, como Reino Unido ou Irlanda. Neles establécese que estas afirmacións poden ir en alimentos producidos pola natureza sen intervención humana, é dicir, aos que non se lles engaden outras sustancias.

Non están regulados, pero o Regulamento 1169/2011 do Parlamento Europeo e do Consello establece que a información alimentaria non debe inducir a erro. De aí despréndese que un alimento composto por varios ingredientes, sexan ou non aditivos, non se pode denominar así. "Natural indicaría que é sen aditivos, sempre que non conteña outros ingredientes, independentemente de que se procesou. O pan, por exemplo, non é un alimento natural, pero si podería denominarse ‘feito a partir de ingredientes naturais’ se todos o son", explica Moñino.

Si hai un produto que conta cunha normativa específica: o iogur. Entre as súas variedades de sabores atópase a natural, aínda que teña fermentos lácticos ou leve, por exemplo, edulcorantes artificiais. Neste caso, si se pode etiquetar como ‘iogur natural edulcorado’.

2. Ser ou non ser sustentable

O termo ‘ecolóxico’ está regulado: utilízase para alimentos sen fertilizantes ou pesticidas sintéticos, transxénicos, con rotación de cultivos e limitación de antibióticos. "Pero non sempre se mantén un control adecuado destes produtos", confirma Aurora Moreno.

O Regulamento 2018/848 da Unión Europea, aprobado o pasado ano e que entrará en vigor en 2021, establece as condicións do proceso de produción ecolóxica. Segundo esta normativa, a produción baixo esta etiqueta debe combinar "as mellores prácticas en materia de medio ambiente e clima, un elevado nivel de biodiversidade, a conservación dos recursos naturais e a aplicación de normas esixentes sobre benestar animal".

Con todo, esta lei non fai mención á distribución. "Un produto pode ser ecolóxico, pero chegar aos andeis do supermercado tras percorrer miles de quilómetros, sen ser de tempada e envolto en plásticos: é iso realmente eco?", pregúntase Aurora Moreno. Outro exemplo: determinadas froitas ou verduras poden seguir a normativa ecolóxica, sendo boas para a saúde das persoas e do planeta, pero ser colleitadas en condicións de explotación laboral.

3. Significado de ‘sen glute’ e ‘sen lactosa’

Desde finais de 2016, o glute e a lactosa son de mención obrigatoria na etiquetaxe. No caso do primeiro, o Regulamento 828/2014 da UE estableceu en 20 mg/kg a cantidade máxima de glute que pode conter un produto para que sexa legal incluír a mensaxe ‘sen glute’, e en 100 mg/kg no caso de presentarse como ‘baixos en glute’.

A denominación ‘sen lactosa’, con todo, non está regulada en Europa. Algúns artigos cualificados así poden conter trazas que causen molestias a persoas alérxicas ou intolerantes moi sensibles. A Axencia Española de Seguridade Alimentaria e Nutrición (Aesan) recomenda etiquetarlos así cando posúen menos de 0,01 % de lactosa e, como ‘baixo contido en lactosa’, se é inferior ao 1 %.

Moitas veces, estas declaracións son innecesarias: os consumidores poden ler na etiqueta dunha salsa de tomate ‘sen glute’ ou nunha mostaza ‘sen lactosa’; é dicir, en produtos que non terían por que contelos. Estas mensaxes, ademais, non están permitidos porque, segundo o regulamento, "non se pode insinuar que un alimento posúe características especiais, cando todos os alimentos similares posúen esas mesmas características". É dicir, se un tipo de produto non ten glute por norma xeral, non debería pór ‘sen glute’ na etiqueta.

"A moda para comer sen glute ou sen lactosa non ten base científica, pero a industria usa esas declaracións como reclamo. En persoas non diagnosticadas pode ser contraproducente substituír alimentos básicos (cereais ou lácteos), incrementando o risco de absorción dalgúns nutrientes (por exemplo, a do calcio vese afectada se non se inxere lactosa) e encarecendo a compra", analiza Moñino.

4. Mensaxes que si están regulados

Moitas das alegacións que afirman que un alimento ten unha propiedade determinada están establecidas por lei. É o caso das declaracións nutricionais, que fan referencia a que o produto contén unha cantidade significativa ou reducida dun nutriente: ‘sen azucres engadidos’, ‘enriquecido con calcio’, ‘baixo en sal’... Tamén están rexistradas as declaracións de propiedade saudable, que dan a entender que unha sustancia presente (ou ausente) nun alimento ten un efecto na saúde. Un exemplo: “o potasio contribúe a manter a presión arterial”.

Aínda que a lei establece como debe ser a información sobre os ingredientes, ás veces pode persistir a confusión.“A nomenclatura pode confundir ao comprador: en lugar de pór ‘azucres’, aparece dextrosa, maltosa, fructosa, mollo de cana evaporado, jarabe de glicosa...”, conclúe Moñino.

Etiquetas:

etiquetaxe

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións
Fundación EROSKI

Validacións desta páxina

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación do W3C indicando que este documento é XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto