Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Facer dieta pode engordar

Seguir dietas estritas para adelgazar sen coidar o exercicio físico ou os hábitos saudables pode desembocar nun aumento de peso

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 26deMaiode2014
img_batido dieta hd

A humanidade ensaiou desde hai séculos, con pouco éxito, como regular o peso corporal mediante o control da alimentación. É o que se coñece como “seguir unha dieta”, “facer dieta” ou “estar a réxime”, un concepto que no ámbito científico denomínase “dieting“. E as persoas que seguen unha e outra vez unha dieta reciben o cualificativo de “dieters“. A literatura científica non é moi halagüeña con respecto ao éxito do “dieting“, á vez que dá pistas aos profesionais sanitarios para que asesoremos aos “dieters” sobre a importancia de seguir un bo estilo de vida, afastado das “dietas milagre“, que se consideran un auténtico atallo cara á obesidade. O seguinte artigo explica por que facer dieta para adelgazar pode derivar, en certos casos, no resultado oposto ao buscado.

Img batido dieta
Imaxe: USDAgov

Enganchados ás dietas

O artigo de EROSKI CONSUMER ‘Tres razoes para fuxir do efecto yoyó‘ fai referencia aos “dieters” como persoas que, ademais de seguir uns hábitos de alimentación algo desequilibrados, realizan de forma cíclica dietas de todo tipo. Réximes seguidos para perder os quilos de máis que se acumularon no seu corpo de forma insidiosa, pero que é moi probable que sexan a causa de volver gañalos unha e outra vez.

En abril de 2006, un editorial da revista Journal of the American Dietetic Association detallaba que porse a réxime asóciase non só a gañar peso, senón tamén a un maior risco de sufrir trastornos da alimentación. A profesora Bonnie S. Spear, dietista-nutricionista e autora do editorial, viuse na obrigación moral de examinar esta cuestión, tras a publicación dunha investigación que constatou que os adolescentes con exceso de peso que se pon a dieta ao cabo de cinco anos case sempre pesan máis que antes, en comparación con quen non seguiron réxime algún. É o chamado “efecto rebote“. A continuación valórase o porqué desta constatación.

Dietas e perda de masa muscular

Unha revisión sistemática da literatura científica publicada en maio de 2007 por Chaston e colaboradores observou que se a dieta que se seguiu é moi baixa en calorías, a perda de masa muscular pode ascender ata o 37% do peso perdido, sobre todo se non se aumenta a práctica habitual de actividade física (é o que sucede na inmensa maioría dos casos: a xente leva máis ou menos a dieta, pero co deporte é máis tolerante). Esta perda de músculo fará que o noso corpo gaste menos calorías (diminúe a “taxa metabólica”), porque manter a masa muscular require máis investimento de enerxía que conservar a masa graxa.

Img
Imaxe: CONSUMER EROSKI

Así, aínda que seguir unha dieta restritiva pode facer que perdamos peso a curto prazo, a longo prazo é posible que acabemos pesando máis que antes. Canto máis “extrema” sexa a dieta, maiores serán as posibilidades de aumentar de peso. Hai varios posibles mecanismos biolóxicos que o explican. Un deles é, como xa se apuntou, unha maior “eficiencia metabólica”; é dicir, o noso corpo pasa a gastar menos calorías para manter as súas funcións vitais, pero o noso apetito non diminuíu coa mesma intensidade. Por tanto, cando se segue de novo unha alimentación normal (que terá máis calorías que a “dieta” restritiva), empézase a gañar peso de forma paulatina pero inexorable.

Unha investigación publicada en maio de 2013 na revista American Journal of Clinical Nutrition constatou que perder peso facendo unha dieta moi baixa en calorías tradúcese nunha diminución desproporcionada na “termogénesis adaptativa”. Desta maneira, o noso corpo vólvese máis aforrador e boa parte das calorías consumidas a partir de entón acabarán nas nosas reservas de graxa. O estudo engade algo máis: dita desproporción mantense ata un ano despois de finalizada a dieta.

Recuperar a graxa perdida é fácil porque os adipocitos (células graxas) non desaparecen, só “adelgazan”, para engordar con facilidade ao mínimo “descoido”. Con todo, recuperar a masa muscular é fariña doutro costal. Require un esforzo que poucas persoas están dispostas a asumir. Nunha investigación con mulleres postmenopáusicas, publicada en setembro de 2011 na revista American Journal of Clinical Nutrition, observouse que por cada kg de graxa perdida grazas á “dieta”, desaparecían 260 gramos de masa magra. Con todo, despois dun ano, por cada kg de graxa recuperado só gañábanse 120 gramos de masa magra, menos da metade dos perdidos.

Máis proteínas para conservar músculo nas dietas, é útil?

En marzo de 2012, e tamén na revista American Journal of Clinical Nutrition, publicábase un estudo de entre cuxos obxectivos destaca un: dilucidar se pór a énfase no consumo de graxas, proteínas ou carbohidratos tiña efecto algún sobre a preservación da masa magra. Ao seis meses de seguimento non houbo diferenzas, fora cal fora a dieta: perdéronse 4,2 de graxa, pero tamén 2,1 kg de masa magra. A media dos participantes gañou o 40% do peso perdido aos dous anos, de novo sen diferenzas en función da dieta. Recuperouse algo da masa muscular perdida, pero o balance foi unha perda neta de medio quilo de masa magra. Hai, en todo caso, unha consideración importante no estudo: “A adherencia ás dietas altas en proteínas, baixas en graxa ou extremadamente baixas ou altas en carbohidratos resultou difícil de alcanzar”. É dicir, que este tipo de propostas dietéticas, tan estritas, restritivas, afastadas do patrón habitual de alimentación, e en ocasións monótonas, é moi difícil de manter no tempo. Isto é un problema, xa que a adherencia ao novo patrón de alimentación é, sen dúbida, unha das claves máis importantes do éxito da perda de peso.

Desequilibrios no apetito, pasaporte ao sobrepeso

É posible, tamén, que a “dieta” nos faga máis proclives a realizar inxestas compulsivas, debido a que se desequilibra o sistema de control do noso apetito. E é que seguir un réxime moi restritivo (é o máis habitual) debilita as mensaxes internas de fame e saciedade, ademais de incrementar o desexo por consumir os alimentos restrinxidos. En febreiro de 2013, Stice e colaboradores quixeron comprobar se é certo que a restrición dietética aumenta o risco para comer en exceso debido a unha modificación da resposta do noso cerebro (rexións implicadas na inxesta). Os seus resultados foron claros: cando limitamos de forma voluntaria as calorías que tomamos, o noso cerebro responde con máis intensidade se presenciamos ou inxerimos alimentos apetitosos. É outro dos motivos polos que, segundo os autores, as dietas estritas non producen unha perda de peso duradeira.

Perder peso, si hai algo que funciona

A estratexia máis efectiva para perder peso non consiste en seguir unha dieta, e moito menos unha dieta “concreta”, tal e como detallou o interesante texto ‘Unha chamada a finalizar os debates dietéticos‘, publicado en agosto de 2013 en JAMA . Nel, Sherry L. Pagoto e Bardley M. Appelhans explican que seguir un réxime para adelgazar é como contemplar só unha dimensión dun obxecto que en realidade é tridimensional. As outras dúas dimensións son a modificación do comportamento e o incremento no exercicio físico. Insisten en que a clave da dieta non é a súa proporción de macronutrientes, senón en que medida o paciente adhírese a ela, razón pola que debe ser personalizada. É aí onde cobra importancia a figura do dietista-nutricionista. Pero este profesional non só debe fixarse na dieta, xa que hai outras dúas dimensións que abordar, como xa se viu.

Non estraña, por tanto, que o Grupo de Traballo de Servizos Preventivos de Estados Unidos (Ou.S. Preventive Services Task Force) considere que as intervencións máis efectivas para perder peso son aquelas en as que, en sesións periódicas (de 12 a 26 ao ano), trátase o comportamento do paciente mediante diferentes estratexias: realizar sesións en grupo ou individuais, establecer metas de perda de peso, mellorar a dieta ou a nutrición, programar a actividade física, abordar as barreiras ao cambio, fomentar o autocontrol ou automonitoreo e promocionar habilidades para manter os cambios de estilo de vida. En suma, adelgazar non significa “facer dieta”, senón integrar, para sempre, uns bos hábitos.

Etiquetas:

adelgazar Dieta

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións