Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Febre de probióticos e prebióticos

Novos traballos sobre os probióticos e prebióticos exploran camiños de aplicación nun mercado crecente
Por Mercè Fernández 16 de Agosto de 2007

Os prebióticos, ademais da súa función ben coñecida de potenciar a flora intestinal beneficiosa, poderían servir para potenciar o sabor e aroma do queixo. Dio un grupo de investigación da Universidade de Sao Paulo, nun traballo que se acaba de publicar na revista Food Science and Technology. Os investigadores probaron oito formulacións de probióticos (bacterias cuxa presencia no intestino ten efectos positivos para a saúde) e de prebióticos (oliogosacáridos que favorecen o crecemento no intestino desas bacterias beneficiosas).

Despois de incorporar as formulacións en queixo cremoso e de probalas cun panel de 560 participantes, os expertos han visto que as mostras de queixo que incorporaban inulina e oligofructosa (dúas fibras prebióticas) eran os preferidos dos participantes. Estes compoñentes, segundo explican os autores, potencian o gusto e o aroma do queixo. O traballo é só uno máis dos moitos que se desenvolven como reacción ao interese crecente que están a espertar probióticos e prebióticos, e que relanzou o sector lácteo cunha ampla gama de produtos que incorporan estes ingredientes.

A maioría de produtos que conteñen bacterias probióticas son refrigerados, xa que as temperaturas altas e procedementos como a esterilización ou a pasteurización destrúen estas bacterias. Iso converteu ao sector dos iogures e lácteos, tal e como varios estudos de mercado mostraron, no de máis crecemento nos últimos anos. O crecemento ha ido parello dunha avalancha de patentes para protexer as diferentes formulacións usadas polas diferentes compañías.

Ata 124 prebióticos no leite materno

Desenvolvéronse e probado métodos para identificar de forma rápida os diferentes oligosacáridos prebióticos contidos no leite materno

Por iso é polo que outro dos intereses sexa identificar novas bacterias probióticas e fibras prebióticas. Nesa liña, un grupo da universidade estadounidense UC Davis e de Agilent, unha empresa de técnicas analíticas, desenvolveron e probaron dous métodos para identificar de forma rápida os diferentes oligosacáridos prebióticos contidos no leite materno, métodos que foron probados sobre mostras de cinco mulleres. O traballo, dado a coñecer a finais do pasado ano en Journal of Agricultural and Food Chemistry, identificaba en cada unha das mostras entre 33 e ata 124 oligosacáridos, que varían dunha muller a outra e dos cales só uns poucos oligosacáridos son comúns entre as diferentes mulleres. Os resultados, que son cualificados de «excitantes» polos investigadores, presentan unha perspectiva complexa se se trata de entender a función do conxunto desas moléculas.

Un dos intereses claros é achar formulacións novas para os leites maternizadas, para que sexa o máis parecida posible ao leite materno humana. Outro interese, non menos importante, é «poder investigar máis no papel que xogan os oligosacáridos no desenvolvemento humano», explica Rudi Grimm, de Agilent, na revista.

En busca de evidencias

As evidencias en favor dos probióticos son crecentes pero aínda presentan incertezas. Está xeralmente aceptado que a flora intestinal beneficiosa actúa fronte aos patógenos e que esta flora dispón de bacterias máis beneficiosas (como os lactobacilos e os bifidobacilos) que outras. Crese que estas bacterias máis beneficiosas modulan e axudan ao sistema inmunológico e que poderían influír na resistencia fronte a determinadas enfermidades como o cancro de colon.

Unha hipótese nesa liña é que os lactobacilos pódense unir a compostos mutagénicos e bloquealos. Outra é que as bacterias beneficiosas inhiben a acción encimática doutras bacterias prexudiciais que xeran compostos que poden resultar carcinógenos. Un exemplo é a encima betaglucoronidasa, cuxa acción podería ser potencialmente tóxica ou cancerígena.

Un traballo do Hospital Universitario de Gasthuisberg de Leuven (Bélxica) publicado este ano na revista European Journal of Clinical Nutrition mostraba os resultados dun ensaio realizado con medio centenar de voluntarios sans aos que se lles forneceu durante unhas semanas produtos con probióticos. Despois, a través a análise das mostras fecais, puideron comprobar que había menos concentración de betaglucoronidasa (o que indica que a actividade da encima homónima diminuíu). Levar as conclusións máis aló diso é difícil, confesaba o investigador principal Kristin Verbeke. «Mostramos que os probióticos poden diminuír a actividade de encimas potencialmente daniñas pero non mostramos, aínda, que a xente poida vivir máis ou máis sa grazas a eses cambios». Necesitaríanse, apuntaba, estudos a longo prazo para demostrar a relación entre estes cambios no metabolismo do colon e a saúde das persoas e iso será moi difícil.

BACTERIAS ‘PRESTADAS’

Img botulismoO interese polos probióticos e prebióticos non é banal. Crese que pode ter implicacións importantes na saúde humana pero tamén na mellora da alimentación dos animais de granxa. A Unión Europea creou fai uns dous anos unha rede na que participan investigadores de 16 países para que investigue os beneficios e os mecanismos básicos destes compostos, e para a cal investiron, no momento da creación, uns 15 millóns de euros. O obxectivo é entender como as bacterias beneficiosas actúan no sistema dixestivo e como se relaciona coa flora intestinal.

As preguntas que se formula a comunidade científica fronte ao tema non son poucas. Por exemplo, calcúlase que o intestino humano contén ao redor de 1,2 quilos de bacterias aínda que todas elas pertencen a unhas, aproximadamente, 100 especies e que estas especies son diferentes de persoa a persoa. Delas, suponse que haberán unas cantas beneficiosas, como Lactobacillus, e outras das «malas», como Clostridium difficile. Logo, se se trata de mellorar esa numerosa familia intestinal cun alimento probiótico, pódense esperar resultados da incorporación dunha única bacteria probiótica? Unha resposta apuntábaa un grupo de investigación da Universidade de Turku, hai apenas uns meses na revista Food Research International. Os mellores efectos (os investigadores valoraban a inhibición de colonización por bacterias patogénicas no intestino) obtíñanse cando se combinaban varias cepas de bacterias probióticas e non unha soa.

Outra das incógnitas é se realmente os produtos probióticos ofrecerían un beneficio e en canto tempo. Sábese que as bacterias que forman a flora intestinal establécense nos primeiros días e meses de vida: entran no sistema intestinal, compiten polo espazo e ao final un conxunto delas acaba colonizando o lugar. Esa flora intestinal, que difire de persoa a persoa, é a que acompaña para sempre a cada un dos individuos. Iso quere dicir que as bacterias probióticas que unha persoa consuma cos alimentos non quedarán permanentemente no sistema dixestivo (a menos que xa se estableceron de forma natural cando esa persoa naceu). Son bacterias prestadas e suponse que para beneficiarse dos seus efectos potenciais habería que tomalos case a diario.