Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

É importante o almorzo para controlar o peso corporal?

Os estudos sobre a relación entre o almorzo e o peso corporal son contraditorios e, en xeral, están mal deseñados

Img desay obesidad hd Imaxe: Jay Bergesen

Indispensable para uns e prescindible para outros, o almorzo non deixa a ninguén indiferente. Hai quen sosteñen que se trata da principal comida do día, mentres que outras voces promoven o contrario, é dicir, o xaxún matinal. A obesidade ocupa o centro do debate. O almorzo prevena ou, pola contra, foméntaa? Comer algo de mañá evita que cheguemos con máis “fame” ao mediodía ou só serve para sumar máis calorías a nosa xa excesiva inxesta de enerxía? O seguinte artigo repasa as investigacións científicas que se fixeron sobre o tema e explica por que é tan difícil atopar unha resposta solvente.

Img desay obesidad 01
Imaxe: Jay Bergesen

Estudos científicos á carta

Img fcb0
Imaxe: CONSUMER EROSKI

Hoxe é fácil e accesible dar con informacións contraditorias en case calquera ámbito da nutrición, moitas delas falaces. Un dos exemplos máis claros é o dos “refrescos” lixeiro. Podemos achar información que indique que “adelgazan” (pola súa ausencia de calorías) pero tamén estudos que mostren que quen os consome a miúdo tende a subir de peso (porque os seus consumidores adoitan ser persoas con sobrepeso, máis propensas a gañar quilos co tempo). Algo similar ocorre co almorzo: segundo o que nos interese “defender” atoparemos estudos que revelen que é unha comida asociada a un menor peso corporal, pero tamén os que sustenten que as súas calorías se suman ás inxeridas durante o día e, por tanto, pode contribuír a gañar peso.

Esta situación xera desconcerto. E non só entre os consumidores, tamén nos profesionais. Para facerse unha idea, o consenso español de prevención e tratamento do sobrepeso e a obesidade, publicado en 2011, concluíu que as investigacións que estudan a relación entre a omisión do almorzo en adultos e o risco de sobrepeso e obesidade son “controvertidas e inconsistentes”. En paralelo, os estudos sobre almorzo e obesidade non cesan de aparecer. Desde 2011 ata hoxe publicáronse unhas 350 investigacións científicas respecto diso onde é posible atopar as informacións contraditorias antes citadas. Por todo iso, en novembro de 2013 Andrew Brown, Michelle Bohan e David Allison (Universidade de Alabama, en Birmingham) realizaron unha monumental revisión centrada nas “distorsiones” que sofren as afirmacións centradas no almorzo e o seu efecto sobre a obesidade.

Almorzar fai que comamos menos na seguinte inxesta?

Os investigadores achegan numerosas e ben fundamentadas probas de que, neste momento, a inmensa maioría da comunidade sanitaria dá por feito que incorporar o almorzo “causa” unha diminución de peso. Así nolo ensinan os medios de comunicación, pero tamén o cre a poboación xeral, como acaba de mostrar unha investigación publicada en Appetite por Reeves e colaboradores. Con todo, por unha banda, as probas científicas son equívocas e conteñen numerosos rumbos; e, por outra, existen moitas investigacións que non proban a asociación entre o almorzo e a diminución de peso corporal, como se detalla máis adiante.

Img desay1 02
Imaxe: CONSUMER EROSKI

Se realizamos un estudo “observacional” -isto é, se revisamos que características teñen as persoas que almorzan ou non o fan- atoparemos que uns individuos e outros teñen características ben distintas entre si, algo que constatou o estudo de Reeves e colegas, antes citado. Os investigadores avaliaron a unha mostra representativa de todos os adultos do Reino Unido e observaron que a frecuencia do almorzo se correlaciona co benestar, coa práctica habitual de exercicio físico e cunha mellor saúde xeral. As preguntas dispáranse de maneira natural: é o almorzo o que causa a súa boa saúde? Ou é que as persoas con boa saúde adoitan almorzar por ser máis coñecedoras do repetido “mantra” que indica que o almorzo é a comida máis importante do día?

Os estudos tamén mostran que é máis probable que as persoas con obesidade non almorcen. Pero iso non proba que non almorzar sexa a causa da súa obesidade, porque quizá é ao revés: como padecen obesidade, deixan de almorzar para evitar inxerir calorías adicionais. Ou quizá a obesidade xere falta de apetito á primeira hora da mañá. É máis, mesmo se tales persoas acoden a un dietista-nutricionista que lles aconsella almorzar, e observamos que perden peso, devandito dietista-nutricionista non pode estar seguro de que sexa o almorzo o que xerou a diminución de peso no seu paciente porque, xunto a ese consello, o profesional daría moitos outros (camiñar máis a miúdo, evitar os refrescos, etc.).

Unha das presuncións máis arraigadas entre os profesionais da nutrición humana é que non “saltarse comidas” é fundamental para evitar chegar con moita fame á seguinte comida. A revisión de Brown e colaboradores localizou varios estudos que avaliaron se tomar o almorzo asóciase a unha diminución na inxesta de alimentos no resto do día porque, en teoría, saltarse o almorzo fará que comamos máis alimentos á hora da comida. Pois ben, contra todo prognóstico, ningún deles mostrou unha diminución na suma de calorías consumidas polo individuo.

Os efectos do almorzo: hai poucos estudos ben deseñados

Para saber se almorzar é de utilidade no control de peso sen temor a erro, basta con realizar un estudo no que a un grupo de voluntarios obrígueselles a almorzar, mentres que a outro grupo obrígueselles a non facelo. Tras certo tempo, avaliaríase o peso en ambos os grupos para extraer unha conclusión. É simple pero, aínda que pareza incrible, só hai oito estudos de características iguais ou similares ás descritas. Isto resulta inexplicable para os investigadores de Birmingham, xa que un estudo así, ademais de ser moi viable, ten un custo estimado moi razoable. É dicir, nin é difícil nin é caro. Por iso que non se explican como é que moitas recomendacións de saúde baséense en “extrapolaciones observacionales”.

Img
Imaxe: CONSUMER EROSKI

Pero, que din ese escasos oito estudos ben deseñados? A resposta é tan clara como frustrante: da súa análise despréndese que “nin confirman nin desmenten” os efectos do almorzo sobre o peso corporal. Neste sentido, é posible que toda esta información, contraria ás ideas preconcibidas xere, como indican Brown e colaboradores, unha incomodade mental por “disonancia cognitiva”. Con todo, si existe unha información da que neste momento todos podemos fiarnos: seguir unha dieta saudable, sexa na hora do día que sexa, é un hábito que pode previr unha longa lista de enfermidades crónicas tales como a diabetes, o cancro, as doenzas cardíacas e, por suposto, a obesidade.

Confiar a nosa saúde e o noso peso a unha única comida do día -neste caso, o almorzo- equivale a pór todas as fichas nun só número da ruleta: as probabilidades de éxito son mínimas e non hai garantías de que a aposta nos salga ben. É unha cuestión de azar. Repartir os esforzos e investir nunha alimentación saudable e un estilo de vida activo ao longo de todo o día daranos moitos mellores resultados. Entre outras cousas, porque non é unha aposta senón unha estratexia, un plan no que a constancia sempre se ve recompensada.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións