Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Luís Miguel Luengo Pérez, doutor en Medicamento e especialista en Nutrición Humana

Superar un cancro implica tamén adaptar a alimentación á fase da enfermidade e aos síntomas

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 16deOutubrode2009

Luís Miguel Luengo Pérez é doutor en Medicamento e Cirurxía, licenciado en Ciencia e Tecnoloxía dos Alimentos e máster en Nutrición Humana Básica e Clínica. Desde fai sete anos é tamén responsable da Unidade de Nutrición Clínica e Dietética do Hospital Universitario Infanta Cristina de Badaxoz. Este experto acredita experiencia docente universitaria e unha lista de premios que inaugurou en 1993 co recoñecemento, por parte do Ministerio de Educación e Ciencia, á mocidade e a investigación. Ese foi o primeiro encontro cunha faceta profesional que ocupa o seu interese e a súa paixón: a nutrición humana. Pertence a sociedades científicas cuxo nexo é a alimentación, como a Sociedade Española de Nutrición Parenteral e Enteral (SENPE), a Sociedade Española de Nutrición Básica e Aplicada (SENBA) e a Sociedade Española de Endocrinoloxía e Nutrición (SEEN). Na súa extensa lista de comunicacións en congresos nacionais e internacionais, Luengo profunda na relación entre alimentación e saúde, que conforman unha ecuación con importantes patoloxías e enfermidades. Entre elas, a máis mortal e temida: o cancro.

Estímase que un 30% dos cancros están relacionados co tabaco e que outro 30% poderían estalo coa alimentación.

En función da predisposición individual (xenes) e os hábitos de cada persoa (tabaquismo, abuso de alcol, inxesta de afumados, carnes á grella e dieta pobre en froitas, verduras e hortalizas, entre outros), a probabilidade de padecer determinados tipos de cancro varía. Esta pódese diminuír se non se fuma, séguese unha alimentación equilibrada, rica en alimentos con fibra e antioxidantes, e evítanse os abusos de malas prácticas.

Os estudos certifican que a alimentación moderna actúa sobre un órgano crave, o intestino delgado, e achega moléculas que as encimas non poden degradar. A que alimentos refírense?

Son alimentos coas moléculas modificadas pola forma de elaboración, que se transforman noutras con potencial cancerígeno para orixinar danos sobre as moléculas de ADN. Estas podes ser novas (hidrocarburos policíclicos) ou orixinais pero modificadas, de forma que acheguen radicais libres de osíxeno. Son de orixe animal, tratadas con calor de forma excesiva ou repetida, ou alimentos cuxas graxas se transforman noutras moléculas máis reactivas.

Hai algún alimento ou grupo que debería distinguirse cunha etiqueta que advertise do seu “perigo” ou aconsellase un “consumo limitado”?

“En persoas predispostas, o abuso de certos alimentos ou determinadas formas de elaboración aumentan o risco de sufrir algún tipo de cancro”Nas pirámides de recomendacións de alimentación para as distintas poboacións sitúanse na cúspide os produtos de consumo ocasional ou recomendados poucas veces por semana, como as carnes vermellas e os azucres simples (doces e bebidas azucaradas). A estes habería que engadir unha etiqueta nas bebidas alcohólicas que limitase o consumo de viño ou cervexa a un máximo de dúas unidades diarias e axudase a evitar as bebidas de maior gradación.

Os avances no mapa xenético revelan intolerancias ou riscos de determinados alimentos, formas de cociñado ou combinación de nutrientes prexudiciais?

O estudo dos xenes revela a presenza de protooncogenes, que dan lugar a proteínas que aumentan a probabilidade de padecer certos tipos de tumor. Nestas persoas predispostas, o abuso de determinados alimentos ou elaborados incrementa o risco deses tipos de cancro (esófago, estómago, colon…).

As recomendacións alimentarias para previr o cancro céntranse no valor das verduras, as froitas e os cereais, mellor se están pouco procesados. Por que?

Tomar unha dieta abundante en alimentos de orixe vexetal que nos acheguen fibra, vitaminas e minerais antioxidantes e reducir as graxas, así como evitar o exceso de peso corporal, mellora a saúde. Respecto dos cereais, canto menos trátense estes alimentos, maior será o seu contido de fibra, vitaminas e minerais, que desaparecen no proceso de refinado. Estes últimos tamén diminúen co tratamento térmico e a cocción, respectivamente.

Anímase a evitar o consumo de afumados, salgadura ou braseados, e mesmo se insta a non tomar os alimentos demasiado quentes ou fríos. Que riscos prevéñense así?

Os alimentos afumados, elaborados á grella ou en brasas incorporan moléculas da combustión que predisponen ao cancro se se consomen con frecuencia. Os alimentos que se toman a temperaturas extremas poden ocasionar alteracións nas capas superficiais do esófago e favorecer a súa transformación en cancro.

Té verde, soia, cúrcuma, allo e cebola. É lícito que se publiciten coa etiqueta “anticáncer”?

Estes alimentos conteñen sustancias que demostraron ter un efecto antioxidante ou regulador de sistemas que nos defenden do cancro. Con todo, o impacto dos alimentos vai máis aló, xa que aínda descoñecemos parte dos seus compoñentes. Hai que ter moito coidado coa información das etiquetas dos alimentos. En ningún caso evitan por si sós que padezamos un cancro, senón que este resultado está determinado pola influencia da alimentación, a actividade física, os hábitos tóxicos, os axentes ambientais e a herdanza xenética en conxunto.

Igual que a alimentación incide nas posibilidades de padecer un cancro, como axuda a superalo?

Superar esta enfermidade implica recibir o tratamento cirúrxico, quimioterápico ou radioterápico adecuado, ademais de adaptar a alimentación á fase da enfermidade e aos síntomas. Complicacións como diarrea, vómitos ou perda de gusto requiren modificacións dietéticas específicas. Os pacientes con perda de peso e apetito pódense beneficiar dun incremento de ácidos grasos omega 3 (peixes azuis), proteínas e antioxidantes na dieta, así como dunha modificación no número de comidas e a súa distribución horaria. En ocasións, son precisos suplementos e outros tipos de intervención nutricionais.

O uso de suplementos dietéticos como apoio ao tratamento médico ha impulsado a algúns centros de referencia a expor os coñecementos actuais. Exponse a sinerxía dos nutrientes antioxidantes -vitamina C, E, selenio, beta-caroteno, mesturas de antioxidantes- cando se toman co alimento natural, en forma de suplemento ou fármaco. Poderían contemplarse certos suplementos como sustancias preventivas máis que terapéuticas?

Os micronutrientes mencionados teñen efectos positivos en pacientes con cancro. Con todo, a combinación de alimentos proporciona un maior beneficio, aínda que en determinadas circunstancias poden empregarse suplementos non dietéticos enriquecidos en nutrientes.

Unha persoa en fase de superación dun cancro, a que máximas alimentarias debería dar prioridade nos seus hábitos?

Tomar unha cantidade suficiente de alimentos para manter o peso corporal e que estes procedan de todos os grupos para asegurar que se reciben todas as vitaminas e minerais. As necesidades dunha persoa increméntanse en distintas fases da enfermidade, polo que debe variar a cantidade de alimentos que toma e picar entre as comidas principais.

A diabetes aumentou a súa incidencia na sociedade. Trabállase na súa diminución, que medidas son efectivas?

O control do peso corporal, evitar chegar ao sobrepeso ou á obesidade e reducir os hidratos de carbono de absorción rápida na nosa dieta (azucre, doces, chocolates, refrescos…). Estas medidas reducen a probabilidade de padecer unha diabetes de tipo 2. A de tipo 1, por fallo exclusivo na produción de insulina polo páncreas, non se relaciona con eses factores.

CONSULTAS DE DIETISTAS NUTRICIONISTAS EN ATENCIÓN PRIMARIA

Luís Miguel Luengo, médico centrado na nutrición, mantén que “as modificacións dietéticas son parte importante das primeiras fases do tratamento de numerosas enfermidades crónicas, que se controlan moito mellor se se seguen correctamente (diabetes, dislipemias,…)”. Destaca que aínda que os médicos e enfermeiros de Atención Primaria así o saben e indícano aos seus pacientes, “non se tratan de consultas monográficas e en ocasións os pacientes precisan dunha educación nutricional que non pode cubrirse cunha consulta xeral e podería facer necesario consultas monográficas de Dietética”.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións