Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Mercadotecnia de alimentos insanos: impacto na saúde infantil

A OMS pide controis máis estritos na mercadotecnia de alimentos insanos dirixido a nenos para previr a obesidade infantil

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 26deAgostode2013
Img nin tv listg Imaxe: Dillon Breen

“Por desgraza, a mercadotecnia de alimentos pouco saudables dirixido a nenos demostrou ser desastrosamente eficaz”. Con esa dureza acábase de expresar a Oficina Rexional de Europa da Organización Mundial da Saúde (OMS). A frase aparece na nota de prensa que acompaña á súa publicación ‘Mercadotecnia de alimentos ricos en graxa, sal e azucre para os nenos: actualización 2012-2013’. E é que as probas que confirman que a mercadotecnia de alimentos insanos “funciona” son indiscutibles. Como indiscutible é o efecto devastador que exerce o consumo frecuente dos devanditos “alimentos” sobre a saúde en xeral, e sobre o risco de obesidade infantil en particular, tal e como acreditan as 44 páxinas do citado documento.

Img nin tv
Imaxe: Dillon Breen

Tan nefasta é a publicidade de alimentos insanos cando se dirixe a nenos?

Img nino tv
Imaxe: Thomas Kohler

A resposta é monosilábica e contundente: “si”. Para mostra, un botón: a revista científica European Journal of Clinical Nutrition recolleu en agosto de 2009 unha investigación cuxas conclusións sacaron bágoas (e non de alegría) aos expertos en saúde pública: poderíase evitar ata un de cada tres casos de obesidade infantil se se eliminou a publicidade de alimentos insanos en televisión. Outro estudo non menos doloroso observou que, a nivel global, cada hora extra de televisión incrementa case nun 1% a cantidade de persoas con obesidade, pero que en adolescentes a cifra duplícase (2%). O novo documento da OMS déixao claro: “Existe unha forte relación entre ver a televisión e padecer obesidade infantil”. E a publicidade é, en gran parte, responsable diso.

Nenos e adolescentes ven demasiada televisión (en media, máis de dúas horas diarias, segundo a OMS). Iso, ademais de promover o perigoso sedentarismo, abre a veda á omnipresente publicidade de alimentos insanos. Pero neste momento, a “caixa parva” non é en absoluto a única canle a través do cal se publicitan os alimentos superfluos, xa que a industria alimentaria usa un cóctel de estratexias e de medios de comunicación para influír no seu público obxectivo. De entre as “estratexias” destaca o uso de persoas famosas, mascotas ou outros personaxes populares entre os nenos, sen esquecer a utilización de debuxos animados.

Segundo a OMS, mentres que os adultos sabemos cando estamos ante un anuncio, os nenos pequenos non teñen capacidade de diferenciar entre publicidade e debuxos animados. Todo iso fainos tan receptivos como vulnerables a mensaxes que lles conducirán a decisións pouco saudables ou a insistir aos seus pais a que lles compren determinados produtos. E en canto aos “medios”, ademais da televisión, todos sabemos que a publicidade abunda en Facebook, Youtube, Twitter, en mensaxes de correo electrónico e mesmo nas aplicacións de teléfonos intelixentes dirixidas aos pequenos. É a chamada “nova ameaza da mercadotecnia dixital”, que ten como vantaxe (para a industria alimentaria) un custo económico moitísimo menor.

Publicidade de alimentos insanos: situación en España

En 2010 a OMS xa indicou que as contornas onde hai nenos “deben estar libres de toda forma de promoción de alimentos ricos en graxas saturadas, acedos grasos de tipo trans, azucres libres ou sal”. Na súa nova publicación constata que non o están, tras analizar os cambios que se produciron na última década. A maioría dos produtos que aparecen publicitados nas devanditos contornas desbordan de “nutrientes conflitivos“. As categorías principais de alimentos anunciados son os refrescos, os cereais azucarados, as galletas, a confeitaría, a pastelería, os pratos preparados e os restaurantes de comida rápida.

No documento da OMS obsérvase que o incumprimento do ‘Código PAOS’ en España é “moi alto”

Como está este asunto en España? Non moi ben. Para entender a situación debemos remontarnos a 2005, momento en que as empresas que xeran o 96% da publicidade dirixida aos nenos subscribiron o chamado ‘Código PAOS’ (Código de Autorregulación da Publicidade de Alimentos Dirixida a Menores). Devandito código declara que a publicidade de alimentos ou bebidas “en ningún caso explotará a especial confianza dos menores nos seus pais, en profesores, ou noutras persoas, tales como profesionais de programas infantís ou personaxes (reais ou ficticios) de películas ou series de ficción”, e no que se afirma que dita publicidade:

  • Non alentará aos nenos a un consumo desproporcionado.
  • Non inducirá aos pequenos a reclamar aos seus pais que lles compren un produto.
  • Non suxerirá que un produto aumentará a aceptación por parte dos seus amigos, achegará prestixio ou outras cualidades especiais dos personaxes que aparecen no anuncio.
  • Non incluirá personaxes famosos.
  • Non se emprazarán produtos alimentarios dirixidos a menores en telepromociones ou en programas dirixidos a nenos.

As intencións están moi ben… ata que, na páxina 22 do novo documento da OMS, observamos que o incumprimento do devandito acordo en España é “moi alto”, e similar tanto para as empresas que o subscribiron como para as que non o fixeron, o que “pon en dúbida a eficacia do código e o seu sistema de supervisión”. Tamén indica que un estudo avaliou a publicidade dirixida a menores en once países, entre os que estaba España. O resultado era predicible: durante a hora de máis audiencia infantil e nas canles máis vistas polos nenos, ata tres de cada dez anuncios eran de comida, a inmensa maioría da cal era insana. Os anuncios, ademais, utilizaban “técnicas persuasivas”.

Lagoas na regulación da publicidade infantil

O ‘Código PAOS’ non é o único vixente na Unión Europea. E tampouco é o único inefectivo. A OMS expón varias “preocupacións” con respecto a estes códigos, de entre as que destacan as seguintes:

  • Moitas empresas non se adheriron a eles.
  • En moitas ocasións permítese o uso de personaxes de debuxos animados asociados a un produto.
  • A restrición da publicidade non sempre afecta a redes sociais, correos electrónicos, teléfonos intelixentes, Internet, etc.
  • O compromiso da empresa é voluntario, así que pode ser cambiado ou abandonado sen previo aviso.
  • Os criterios nutricionais para definir que produtos serán restrinxidos son moito máis débiles que as propostas de regulación dos gobernos.
  • O cumprimento das promesas e compromisos carece dunha vixilancia coherente e independente.

Afastar aos nenos de anuncios de comida insana

Img nino pub
Imaxe: TORLEY

Heike Freire, autora do libro ‘Educar en verde’, constata algo innegable: os nenos saben hoxe moitos máis nomes de marcas que de plantas. Aínda que poida parecer gracioso, deixa de selo ao ler que opina a OMS: “Os nenos que recoñecen múltiples marcas á idade de catro anos son máis propensos a seguir unha dieta insana e a padecer sobrepeso“. Engade que os menores con exceso de peso responden máis que os outros pequenos á publicidade de alimentos insanos.

Non estraña, por tanto, que a organización International Obesity Task Force (IOTF) formulase en 2008 os chamados “Principios de Sydney”, que esixían accións legais para reducir a comercialización de alimentos insanos dirixida a nenos. Tres anos despois, a Academia Americana de Pediatría (AAP) avogou por unha prohibición da publicidade de comido lixo (junk-food) e de comida rápida na programación televisiva específica para nenos e adolescentes.

Varios países (Suecia, Noruega, Grecia e a provincia de Quebec) xa tomaron medidas respecto diso. Mentres que España “pénsallo”, vale a pena saber que existen esperanzas: un experimento mostrou que reducir o tempo que os pequenos pasan fronte á televisión diminúe de forma notable o seu peso corporal. Os pais e coidadores, tal e como detalla este artigo de EROSKI CONSUMER, deben limitar as horas que os menores dedican a ver “a tele”, ademais de ofrecer un exemplo de dieta saudable e de vida activa.

En palabras da Dra. Zsuzsanna Jakab, directora rexional da OMS para Europa, “millóns de nenos en toda a rexión europea son obxecto de prácticas comerciais inaceptables. A política debe porse ao día e facer fronte á realidade da obesidade infantil no século XXI. Os nenos están rodeados de anuncios que lles instan a consumir alimentos altos en graxa, azucre e sal, mesmo cando se atopan en lugares onde deben ser protexidos, como escolas e instalacións deportivas”.

Neste sentido, merece a pena ter presente unha interesante reflexión do pediatra Carlos González: “Non podemos deixar os valores da nosa sociedade en mans daqueles que só buscan aumentar as vendas. Non podemos permitir que os nosos fillos crezan pensando que a amizade é unha bebida carbonatada; o amor fraternal, un iogur; ou a solidariedade, unha compañía eléctrica”.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións