Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

“Non necesitamos alimentos funcionais”

José Manuel López Nicolás, catedrático de Bioquímica e Bioloxía Molecular da Universidade de Murcia

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 23 de Novembro de 2019

José Manuel López Nicolás é un dos maiores expertos en alimentos funcionais de España. Con máis de 100 publicacións en revistas científicas, este catedrático de Bioquímica e Bioloxía Molecular da Universidade de Murcia leva toda a súa vida profesional analizando a efectividade destes produtos a través da evidencia científica. Neste artigo, este especialista explícanos como se deseñan os alimentos funcionais. E nesta entrevista falamos con el sobre as características destes produtos, as estratexias da industria para promocionalos e o papel dos consumidores.

Durante anos vostede desmontou un tras outro os alimentos funcionais. Creou a industria unha necesidade no consumidor?

Eu só pretendo informar o consumidor do que din as evidencias científicas. A necesidade de consumir alimentos funcionais nin existía antes nin existe agora. Non coñezo nin un só destes produtos que sexa necesario –excepto os sen lactosa ou sen glute para os intolerantes–. Todo o que poden achegar témolo nunha dieta saudable e a moito menor prezo.

Aprovéitase a industria do ultraprocesado destas declaracións?

Claro. A clave está no “absurdo nutricionismo”, a corrente que permite que un alimento publicite certas propiedades baseándose nalgúns dos ingredientes que contén, pero sen ter en conta o resto de compoñentes. Un produto ultraprocesado rico en sal, azucre ou graxas non saudables pode dicir que axuda ao sistema inmunitario pola soa presenza dunha cantidade ridícula de vitamina B6, que nin nos fai falta nin o converte en máis saudable. Pero pode ser peor. Unha bebida enerxética é un alimento funcional que, pola presenza dalgún micronutriente innecesario, pode declarar infinidade de propiedades saudables. Con todo, tamén pode chegar a ter 75 g de azucre, o triplo da inxesta diaria recomendada pola Organización Mundial da Saúde. Unha aberración.

Que cambiaría da lexislación?

A etiquetaxe debe residir no valor nutricional do produto acabado e non dos compoñentes individuais. Algo parecido ao que se fixo con Nutri-Score, pero perfeccionado. Tamén prohibiría a famosos e a sociedades médicas dar o seu aval a produtos ou terapias que non demostren a súa eficacia e evitaría que algunhas institucións científicas prestasen a súa logo a dubidosos alimentos funcionais ou complementos alimenticios. E, por suposto, multaría ejemplarmente a aqueles que non cumpran a lei.

Cara a onde cre que evolucionará este mercado?

Non creo que vaia a cambiar. A xente busca comodidade á hora de nutrirse e este tipo de alimentos, que non necesitan de ningunha preparación culinaria, publicitan que achegan innumerables propiedades beneficiosas para a saúde cando en realidade non é así. A súa facturación é cada vez maior en todo o mundo e, se non se aplican as medidas necesarias, chegarán a desbancar do mercado a moitos produtos saudables que non teñen unha etiquetaxe tan agresiva.

Están os consumidores correctamente informados sobre estes alimentos?

A poboación non ten nin idea dos trucos legais que empregan a maioría das empresas que elaboran alimentos funcionais, e por iso consómense tanto. Pero é normal que non o saiban. Suponse que hai unha lexislación e uns organismos que nos protexen. Desgraciadamente non é así. Deberíase esixir, por unha banda, unha lexislación moito máis dura e, por outra, unha aplicación correcta das leis xa existentes. Hai ocasións nas que bastaría con aplicar a lexislación vixente.

É famosa a estratexia de colocar un asterisco –engadir en letra pequena as reservas dun beneficio–, pero, a que máis trucos debe enfrontarse o consumidor?

A estratexia do asterisco non é a única. Os produtos “sen” son tamén alimentos funcionais e a estratexia do medo que empregan, baseándose na escaseza de coñecemento científico de moita poboación e en campañas alarmistas, está a darlles resultado.

Por que funcionan eslóganes como “sen ingredientes químicos”, “sen aditivos” ou mesmo “sen porcalladas”?

Porque o medo vende e a xente déixase levar polo “polo si ou polo non”. Outra das trampas consiste en non publicitar ningunha propiedade saudable (porque non levan ningún ingrediente que o permita) pero pór debuxos nos envases que fagan crer ao consumidor que si a teñen. Hai bebidas destinadas a deportistas que non posúen ningún ingrediente cunha propiedade saudable autorizada, pero no envase ven zapatillas ou roupa deportiva. Outra das estratexias é pór nos envases de produtos insaludables os logos de sociedades médicas ou nutricionistas para dar a impresión de que son bos, cando en realidade non o son.

O consumidor debe temer a estes alimentos?

O que non sexan necesarios non significa que nos vaian a envenenar. Os seus ingredientes non son tóxicos, nin moito menos. Pasaron todos os controis que esixen as autoridades oficiais. Con todo, unha alimentación baseada no consumo abusivo destes alimentos (que é a situación actual) dá lugar a situacións de malnutrición extremas. Iso é o que hai que temer.

Ocórreselle algún caso no que si fose útil un alimento funcional?

Se non segues unha alimentación equilibrada vas ter carencia nalgúns nutrientes. Os produtos funcionais pódenche proporcionar eses nutrientes. Con todo, a maioría destes alimentos teñen na súa composición outros ingredientes pouco recomendables, polo que a balanza é desfavorable. A miña conclusión, despois de tantos anos investigándoos, é que non deberiamos consumilos.

Para acceder a más contenidos, consulta la revista impresa.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións