Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

O descubrimento do escorbuto

Esta enfermidade carencial provocada por un déficit dietético de vitamina C, foi endémica durante a Idade Media
Por maitezudaire 24 de Xullo de 2003

O escorbuto é o nome da enfermidade carencial producida pola falta de vitamina C na dieta. O corpo humano non pode sintetizar vitamina C (algúns animais si o fan), polo que é necesario incorporala a través da alimentación co fin de evitar a súa deficiencia.

O escorbuto maniféstase como consecuencia dunha deficiente inxesta de verduras e froitas frescas, fonte por excelencia de vitamina C, o que explica que fose una enfermidade endémica na antigüidade, naquelas rexións que non tiñan un acceso fácil a devanditos alimentos, en especial durante o frío inverno. Os síntomas reais da enfermidade son: debilidade, dor muscular e articular, e hemorraxias espontáneas nas encías e na pel que tardan en cicatrizar.

A historia do escorbuto

Durante moito tempo o escorbuto foi una enfermidade de orixe descoñecido, chegando a ser una das enfermidades epidémicas na Idade Media que sufrían os navegantes que facían grandes travesías en barco.

O escorbuto fixo estragos entre as tripulacións dos barcos e atribuíanselle os máis curiosas orixes, por exemplo, que era un mal debido ao sangue corrompido, botábaselle a culpa ao frío dos mares e mesmo á madeira verde dos barcos. A esta enfermidade os navegantes españois chamárona “a peste das naves”, os portugueses coñecíana como “mal de Loanda” e a ingleses “peste do mar”. Por aquel entón, xurdiron numerosos e curiosos tratamentos co fin de atallar a enfermidade, como o de fornecer sal, ácido fosfórico, mostaza, etc., aos mariñeiros afectados, e mesmo realizarlles transfusións con sangue de animais.

Vitamina C, o único tratamento

Non foi até os experimentos do médico da mariña inglesa James Lindt (1716-1794) cando se descubriu o remedio do escorbuto. Este médico escolleu a doce mariñeiros afectados pola enfermidade e fixo seis grupos de dous mariñeiros cada un aos que lles forneceu seis tratamentos diferentes, paira observar a súa evolución. Os experimentos, ademais, constitúen os primeiros ensaios de terapia controlada da historia do medicamento. Lindt descubriu que só a parella á que se lle fornecía zume de limón e laranxa como parte da dieta evolucionaba favorablemente da súa enfermidade. Aínda que aínda non se tiña identificado o axente causal da enfermidade (a falta de vitamina C), si que se coñecía o seu remedio, e a pesar que desde entón os mariñeiros da armada inglesa recibiron o alcume de “limely” ou bebedores de limón, o remedio foi adoptado máis ou menos rapidamente polo resto de países.

O escorbuto foi tratado como una enfermidade contaxiosa durante dous séculos e medio, e atallábase con remedios tan peregrinos como o comer luciérnagas, café concentrado (en Hamburgo abriuse o primeiro café público grazas esta crenza), algúns tipos de helechos, aire fixo (o que hoxe chamamos soda).

O descubrimento da vitamina C e a súa relación co escorbuto se produciu no século XX polo científico húngaro Albert Szent-György.