Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O papel da dieta en nenos con TDAH

Relacionar o Trastorno por Déficit de Atención e Hiperactividade (TDAH) co consumo excesivo de azucre, chocolate ou pesticidas presentes nos alimentos non ten suficiente respaldo científico

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 08deAbrilde2014

Nos últimos 25 anos, España, como moitos outros países occidentais, sufriu un notable incremento de diagnósticos de nenos con Trastorno por Déficit de Atención e Hiperactividade (TDAH). Por sorte, a nosa realidade aínda está lonxe do que ocorre en Estados Unidos, onde o 10% da poboación infantil está diagnosticado de TDAH. Dous de cada tres destes menores reciben medicación, unha medicación non exenta de efectos adversos. Pode a dieta estar implicada nesta trama? Este artigo presenta as posturas máis recentes sobre este aumento de diagnósticos, analiza a relación da dieta co TDAH e sinala outros factores que poden incidir nesta enfermidade, máis aló dos nutrientes.

Img tdah nina
Imaxe: Christina Spicuzza

Diagnósticos á alza de TDAH, xustificados?

Para moitos científicos estamos ante unha situación de “sobrediagnóstico por diagnóstico impreciso”, tal e como postulaban en agosto de 2012 pediatras do Hospital Universitario Marqués de Valdecilla de Santander na reputada revista Evidencias en Pediatría. No seu artigo, titulado ‘Existe un sobrediagnóstico do trastorno de déficit de atención e hiperactividade (TDAH)?‘, os investigadores propoñen utilizar un espírito crítico á hora de entender as epidémicas cifras desta doenza, cada vez máis crecentes. Pregúntanse, neste sentido, o seguinte: “Existe devandito trastorno ou é unha ‘invención’ que orixina moitos beneficios económicos ao tratar e medicar a persoas sas?”.

Tanto a Organización das Nacións Unidas (ONU), a través do Fondo de Nacións Unidas para a Infancia (UNICEF), como a Organización Mundial da Saúde (OMS), alertan sobre o pouco xustificado que está o alarmante incremento de diagnósticos de TDAH e, sobre todo, dos tratamentos farmacolóxicos asociados, que só deberían usarse en diagnósticos de impecable precisión e sempre despois de probar con tratamentos psicopedagógicos ou conductuales.

Sexa como for, postulouse en diversas ocasións e en diferentes medios -tanto académicos como de divulgación xeral- se o aumento de diagnósticos podería gardar relación con factores relacionados coa alimentación, tales como colorantes e aditivos alimentarios, o azucre, o chocolate ou os pesticidas.

Relación do TDAH coa dieta

  • Colorantes. En 2007, un estudo británico moi comentado polos medios de comunicación suxeriu certa asociación entre o consumo dalgúns colorantes e a hiperactividade infantil. A Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) analizou o estudo en profundidade e concluíu, en marzo de 2008, que non tiña validez e que os colorantes que en teoría estaban implicados nas supostas alteracións do comportamento dos nenos eran do todo seguros. En todo caso, unha exhaustiva análise publicada por Arnold e colaboradores en Neurotherapeutics sinalou en xullo de 2012 que, aínda que é certo que as evidencias sobre a relación colorantes-TDAH non son concluíntes, ten sentido recomendar que os pequenos (con ou sen TDAH) diminúan a súa exposición aos colorantes (que se cuadriplicou nos últimos 50 anos), xa que tales aditivos fan máis atractivos a alimentos insanos, algo vinculado coa moi preocupante obesidade infantil.
  • Pesticidas. Existen estudos que relacionaron o TDAH cos pesticidas e iso xerou un medo inxustificado cara a alimentos que son seguros, xa que a lexislación sobre o uso de pesticidas na Unión Europea é unha das máis rigorosas do mundo. En 2010 publicouse un artigo en Pediatrics que suxería que os pesticidas poderían estar a contribuír a xerar TDAH. No entanto, os propios autores indicaban que as súas observacións non probaban “causalidade”, é dicir, que o deseño do seu estudo non permitía dilucidar se as súas hipóteses eran válidas. Dous investigadores españois pertencentes ao Hospital Universitario Dr. Josep Trueta (Xirona) e ao Institut Català da Salut (Área Básica de Saúde Xirona) revisaron a fondo o artigo para concluír na revista Evidencias en Pediatría que as súas limitacións metodolóxicas eran diversas, o que se traduce en que a asociación entre pesticidas e o TDAH é “dubidosa”.
  • Azucre e chocolate. O azucre aparece de forma periódica nos diarios ou en boca de terapeutas alternativos como un gran implicado neste trastorno. Algo que en 1996 xa desmentiran nada menos que doce estudos rigorosos. Incluso o chocolate, que contén cafeína, non parece estar implicado, dado que a dose desta sustancia é moi baixa, a diferenza do que ocorre con algunhas bebidas carbonatadas e, sobre todo, co café ou as “bebidas enerxéticas“. Iso non significa que os nenos poidan seguir tomando con total tranquilidade azucre, xa que o seu elevado consumo está vinculado, de novo, co risco de obesidade.
  • Outros nutrientes. Outros compoñentes dietéticos estudados en relación aos síntomas do TDAH son o zinc, o ferro, o magnesio e os ácidos grasos omega-3. En marzo de 2012, Thapar e colaboradores sinalaban na revista Arquives of disease in childhood que ningún do devanditos compoñentes mostraba unha asociación convincente co TDAH e, mesmo, cuestionaban o valor de modificar a dieta dos menores diagnosticados deste trastorno (que non adoita ser saudable) para unha suposta mellora dos síntomas.

Déficit de natureza e de familia, non de nutrientes

O TDAH é, en suma, un trastorno sobrediagnosticado, sobremedicado e cuxa relación coa dieta, salvo no caso da cafeína, é máis que dubidosa. Poida que teña máis que ver con quen come o neno que o que come: aumentar a frecuencia das comidas familiares e promover unha boa atmosfera emocional na mesa (mediante conversacións distendidas) asociouse á prevención de numerosos trastornos infantojuveniles.

Parece máis clara a relación do TDAH coa ausencia de natureza. Richard Louv, no seu libro ‘Last child in the wood‘ (‘Último neno no bosque’), referiuse en 2008 a esta doenza como “Trastorno por Déficit de Natureza”, xa que, segundo el, os pequenos non foron concibidos para pasar a súa infancia nunha asfaltada cidade, entre catro paredes, ante un frío pupitre ou obedecendo ordes de diferentes profesores durante anos. Os nenos crecen máis felices e teñen menos problemas cando corren, saltan, xogan e fan actividades coas súas mans en contacto coa natureza.

Na mesma liña, pero desde o ámbito académico, Wigal e colaboradores propuxeron máis recentemente (en maio de 2013, na revista Journal of Attention Disorders) que máis útil que dar fármacos aos menores con TDAH (supondo que de verdade teñan devandito trastorno) é conseguir que fagan exercicio. Os beneficios do exercicio físico son superiores aos dos psicoestimulantes, xa que non ten efectos secundarios negativos, senón positivos: evitar o sedentarismo non só mellora o prognóstico da doenza, tamén diminúe a obesidade, o colesterol, a presión arterial e un longo etcétera de problemas.

Un recente estudo publicado en Nutrición Hospitalaria observou, ademais, que a lactación materna sostida durante polo menos o primeiros seis meses de vida supón un factor de protección fronte a esta doenza. A investigación, coordinada polo doutor Juan Manuel Pérez Ruiz (Universidade de Granada), súmase ás evidencias que apuntan que unha maior duración da lactación materna relaciónase cun mellor desenvolvemento cognitivo na idade escolar. Mesmo hai investigadores que se refiren non tanto aos beneficios deste tipo de alimentación para a intelixencia do neno, senón aos prexuízos da interrupción temperá desta práctica sobre o cociente intelectual verbal e non verbal do menor.

O pediatra Carlos González expón no seu último libro, ‘Crecendo xuntos’, unha interesante reflexión coa que vale a pena concluír: “Estamos nunha sociedade que lle pode quitar a medalla a un atleta profesional por tomar unha pastilla para correr máis, pero que é capaz de administrar a un neno de seis anos unha pastilla para estar máis atento en clase”.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións