Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Obesidade e patróns de conduta

O sobrepeso e a obesidade están vinculados a comportamentos alimentarios incorrectos e diversos estilos de vida
Por Juan Revenga Frauca, Maite Zudaire 3 de Xuño de 2010
Img comiendo juntos
Imagen: Simon Blackley

As actuais e elevadas cifras de prevalencia de sobrepeso e obesidade están relacionadas, entre as múltiples causalidades, cuns patróns inadecuados de conduta alimentaria e estilo de vida. De maneira específica, responden a un desequilibrio enerxético positivo entre dúas variables: a “entrada” de enerxía en forma de Kilocalorías por medio do consumo de alimentos e a “saída” das mesmas a través do gasto enerxético. No entanto, nesta ecuación interveñen en cada caso particular múltiples elementos que poden condicionar o mencionado desequilibrio. Son complexas cuestións xenéticas, metabólicas, hormonais ou psicolóxicas, entre outras.

Estilos para comer tipificados

Os profesionais sanitarios analizan o comportamento alimentario dos pacientes que atenden con exceso de peso mediante a aplicación de diversas probas, enquisas e preguntas. O fin último é achegar solucións realistas adaptadas a cada individuo. Unha clasificación non académica tipifica a conduta dietética de cada paciente, unha circunstancia que, dalgún modo, ten un peso específico no desenvolvemento do sobrepeso e a obesidade. Desta forma, é habitual que as persoas afectadas de exceso de peso identifíquense con algún destes patróns ou estilos para comer, así como coa combinación de varios:

  • Consumidores de grandes racións (ou “bigger”, a súa denominación popular en lingua inglesa): son quen na súa vida diaria comen grandes cantidades de alimentos, porcións esaxeradas, por encima da cantidade aconsellada para a súa situación e, en consecuencia, superiores ás racións recomendadas en función das súas necesidades.

  • Lamineros ou dulceros (“sweeter”): teñen unha especial predilección e afección polos doces. Polo xeral, sucumben con facilidade ante a presenza na mesa de alimentos doces e azucarados e tenden a abusar deles.

  • Quen picotean a calquera hora (“snacker”): son individuos incapaces de refrear o desexo para comer cando teñen alimentos á vista, con independencia de se senten fame ou non, se comeron hai pouco tempo ou van comer en breve. Neste caso, o picoteo fai referencia ao feito para comer con frecuencia e fóra das horas estandarizadas ou ademais destas.

  • Quen están a dieta de forma continua (“dieter”): son as persoas en situación de sobrepeso ou con poucos quilos de máis, sen transcendencia para a súa saúde, aínda que si gran importancia estética para elas. Recorren con asiduidade a diversos sistemas dietéticos e, mesmo, de maneira compulsiva. Na maioría dos casos, seguen dietas cambiantes que se afastan de toda evidencia científica, as recoñecidas como dietas milagre. Con estas prácticas insanas agravan a súa situación, ao gañar peso cada vez con máis frecuencia e de maneira máis fácil.

A resposta profesional

O coñecemento do comportamento alimentario do paciente e a empatía con el é a resposta profesional que ten un impacto máis positivo no tratamento de perda de peso que se lle expoña. As ocasións nas que o exceso de peso pode atribuírse a unha única causa ou a un tipo definido de conduta alimentaria son escasas. Na maioría dos casos, en cada paciente coincide unha combinación de varias que, con distinto peso específico e en virtude dos condicionantes persoais concretos, modulan e perfilan o consello dietético.

As ocasións nas que o exceso de peso pode atribuírse a unha única causa ou a un tipo definido de conduta alimentaria son escasas

Desta maneira, no momento de realizar unha análise das causas do seu sobrepeso, non se pode establecer un patrón concreto para cada individuo, pero pódese coñecer o peso relativo de cada conduta ou estilo para comer. Entre dous pacientes co mesmo grao de sobrepeso, as causas poden ser ben diferentes e, en consecuencia, o tratamento tamén será distinto. Un individuo caracterízase por ser en maior medida (50% do seu comportamento alimentario) consumidor de grandes racións, mentres que o resto da súa conduta enfócaa ao picoteo (30%) e a seguir dietas variadas (20% das ocasións que se puxo a dieta). No outro suposto, o paciente podería ser unha persoa cunha marcada tendencia ao picoteo (50% do seu estilo para comer) e estar a dieta de continuo (outro 50%), mentres que non destaca por comer grandes racións nin ten unha especial predilección polos doces.

En calquera dos dous casos, unha vez identificadas as posibles causas, a resposta do profesional sanitario ha de estar centrada en procurar un tratamento o máis concreto e personalizado posible. Ao ser as condutas dietéticas tan distintas, afástase a posibilidade de utilizar, a diario, respostas xeneralizadas ou dietas estándar. Estas non son efectivas porque non teñen en conta as circunstancias concretas de cada paciente: estilo de vida, condicionantes laborais, sociais, familiares, comportamento alimentario (preferencias e aversións sobre os alimentos, formas de cociñado, etc.).

ADELGAZAR E MANTER O PESO

Img pesarse1Adelgazar de forma exitosa e manter o peso co paso dos anos non é unha tarefa fácil, xa que non só depende da vontade para conseguilo. Pero tampouco é imposible. En 1958, dous relevantes psiquiatras investigadores no ámbito dos trastornos da conduta alimentaria, os doutores Albert J. Stunkard e Mavis McLaren-Hume, sentenciaron de forma pouco halagüeña que “a maioría das persoas obesas non seguirá nunca un tratamento para a obesidade. De quen o inicien, un gran número non conseguirá perder un peso significativo e, entre quen si o consigan, gran parte recuperarao”.

No entanto, a día de hoxe, tanto as ferramentas terapéuticas como a preparación dos profesionais evolucionaron tanto como para poder ofrecer, neste terreo, unhas maiores garantías de éxito. Isto será así a condición de que o adelgazamento prevéxase máis como un cambio definitivo cara a un mellor estilo de vida que como unha estratexia pasaxeira.