Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Obesidade infantil e familia: máis que una cuestión de economía

Os factores de risco da obesidade infantil danse en todos os fogares. A diferenza é que, nalgúns, están de forma simultánea e prológanse durante máis tempo

responsabilidad padres obesidad infantil Imaxe: Getty Images

Os condicionantes económicos, sociais e culturais non bastan paira explicar o papel da familia no problema da obesidade infantil. Proba diso é que un 12 % dos nenos con rendas altas tamén a sofren, segundo o estudo Aladino. Entón… que sucede? Como se explican estas cifras? Até que punto os pais e as nais son responsables do sobrepeso dos seus fillos e fillas? Analizámolo a continuación.

“Os factores de risco danse en todos os fogares. A diferenza é que, nas familias con obesidade infantil, concorren varios destes factores simultaneamente e, ademais, prológanse durante máis tempo”. É una das conclusións ás que chegou Sonia Moreno, membro do Grupo de Investigación en Sociología da Alimentación da Universidade de Oviedo e autora do estudo ‘A obesidade como problema social: unha análise das prácticas alimentarias e de actividade física en fogares con e sen obesidade infantil’.

Segundo a súa investigación, os fogares nos que hai una forte base no saber popular acerca de como elaborar a comida, aforrar tempo e xestionar recursos, aínda que non teñan moito diñeiro, logran un resultado máis saudable. “As competencias culinarias axudan moito”, explica Moreno. Ademais, cando algún dos pais sofre obesidade e realizou ao longo da súa vida dietas frustrantes, obsérvase a influencia do discurso xenético dos últimos anos: “quedan con esa idea de ‘non hai nada que facer, é o meu metabolismo’, a pesar de que hoxe se saiba que o cambio de hábitos ten máis peso que a base xenética”, analiza Moreno.

Obesidade infantil: até onde se pode esixir aos pais?

Segundo o pediatra Carlos Casabona, identificáronse máis de 100 factores relacionados co fenómeno da obesidade. “No que respecta aos nenos, a miña opinión é que a familia –e os factores ligados a ela– ten un peso de polo menos un 85 %”. Os proxenitores teñen un papel fundamental paira crear e desenvolver uns hábitos saudables nos seus fillos desde pequenos, pero non pode deixarse esta inxente tarefa só nas súas mans, senón achegarlles todos os recursos e o apoio necesario paira transmitir aos nenos uns hábitos saudables.

Fallos na percepción sobre o peso dos nenos

Uno dos posibles factores implicados na obesidade infantil é a insuficiente percepción de gravidade do problema por parte dos pais cuxos fillos teñen exceso de peso e, por tanto, tamén por parte dos propios nenos.

Este problema obsérvase nos resultados do estudo Aladino, que pon de manifesto que “moitos proxenitores teñen una visión distorsionada da realidade que canto á situación ponderal que presentan os seus fillos e fillas”. Así, 9 de cada 10 pais de escolares con sobrepeso pensan que os pequenos teñen un peso normal. E case 2 de cada 10 proxenitores de nenos con obesidade severa non son conscientes de que teñan un problema. Só o 11,7 % pensa que os seus nenos teñen un “lixeiro sobrepeso”.

Os pais son conscientes deste problema? É un debate que chegou á comunidade científica e que inquieta aos pediatras. A doutora Teresa Cenarro, vicepresidenta da Asociación Española de Pediatría de Atención Primaria (AEPap), explícanos que, aínda que hai unha elevada porcentaxe de pais e nais que se preocupan nas revisións sobre o estado nutricional dos seus fillos, “hai outra porcentaxe, nada desdeñable, dos que pensan que o sobrepeso na infancia nin é importante nin ten consecuencias. A miúdo dinche que xa perderá eses quilos de máis cando dean o estirón”.

Con ela coincide Guillermo Rodríguez, vicepresidente do Colexio de Dietistas Nutricionistas de Madrid (CODINMA): “Moitos pais seguen con esa idea do estirón, pero non é certo que toda a graxa estírese e desapareza. Ademais, os primeiros anos son clave paira a adquisición de bos hábitos”.

Prevención e tratamento da obesidade infantil

“En consulta non facemos percepcións subxectivas; temos os medios paira medir e objetivar si un neno ten exceso de peso paira a súa talla e idade”, asegura Cenarro, quen engade que, no entanto, “resulta moi difícil obter bos resultados neste campo, é un pouco frustrante e dános moi poucas satisfaccións”. Non se trata só de que os pais se resistan a recoñecer a situación; é, fundamentalmente, que paira corrixila “deben cambiar a súa forma para comer. Non se pode culpabilizar a ninguén, entre outras razóns porque o único que consegues é que a familia non colabore. Así que, sen rifar, debes dar explicacións para que, de maneira conxunta, póidanse adoptar as medidas necesarias. Impor, en temas de obesidade, non conduce a nada”, analiza.

O primeiro paso é coñecer o que realmente se come en casa. “Por iso, é moi interesante facerlles una enquisa na que se lles pide que escriban o que comen os nenos ao longo de varios días e estúdase como se alimentan”, explica Cenarro. “Analízase coa familia onde pode estar o fallo e, despois, danse os consellos nutricionais adecuados paira ese caso en concreto”, engade.

A responsabilidade de elixir

Os pais e as nais son quen teñen a responsabilidade de protexer aos menores dos produtos pouco saudables. Pero, ao mesmo tempo, a miúdo enfróntanse ao problema da xestión do tempo. Quen traballan moitas horas fóra de casa e non contan cos medios paira ter a unha persoa que lles axude nas tarefas do fogar, deberán realizalas no pouco tempo de que dispoñen ao volver do traballo.

Segundo sinala o pediatra Jesús Garrido, isto favorece que na casa “consúmanse fundamentalmente alimentos precocinados de produción industrial e que haxa moita comida lista paira comer. Una característica común na comida industrial é que, paira vender máis que a competencia, ten que saber mellor que a do competidor. E iso é fácil de conseguir: basta con destacar os sabores engadindo máis sal, graxas saturadas ou azucre, xunto con conservantes, colorantes e outros aditivos sen ningunha función nutricional. O seu obxectivo é que resulten máis apetecibles”.

Son moitos os condicionantes da contorna que dificultan que os pais fagan eleccións saudables. Pídeselles que asuman a súa responsabilidade, pero o debate exponse tamén en termos de si teñen capacidade paira superar eses condicionantes e dicir que non. É a reflexión que atopamos no artigo ‘Liberdade parental como barreira fronte á publicidade de produtos alimentarios malsanos dirixidos ao público infantil‘, escrito polo nutricionista Xullo Basulto e Francisco Ojuelos, avogado experto en dereito alimentario, e publicado na ‘Revista de Pediatría de Atención Primaria’.

Nel, conclúese que “a maior parte dos proxenitores non teñen coñecementos nutricionais ou sanitarios suficientes, nin tampouco una capacidade real de contrarrestar a manipulación con interese comercial, en moitas ocasións orientada a que o menor transgreda os consellos dos adultos ao seu cargo”. E engaden que situar o debate “no plano da liberdade de rexeitar a compra dos produtos malsanos dirixidos aos nenos por parte do proxenitor é consecuencia da vontade de falsealo, nun escenario de incumprimentos masivos e acreditados das normas, porque antes de situarse na opción de elixir, o consumidor debeu recibir una protección eficaz fronte á publicidade desleal”.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións