Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Obesos, pero sans

Tres de cada dez persoas que padecen obesidade non teñen complicacións metabólicas asociadas ao sobrepeso debido á súa adecuada condición física

A obesidade ocupa o rango de pandemia nos países de Occidente, tal como advirte a Organización Mundial da Saúde (OMS). Por iso -e polas múltiples campañas públicas de alimentación saudable que se fixeron- na actualidade xa case ninguén pon en dúbida de que se trata dunha “enfermidade” que é necesario combater. Para moitos cidadáns, o exceso de peso encarna un dos “demos” máis populares; un capaz de adoptar múltiples formas no medio ou longo prazo. A saber: hipertensón, hipercolesterolemia, problemas cardíacos, diabetes e unha longa lista de etcéteras. Con todo, á luz de recentes estudos, é posible que os profesionais da nutrición, os medios de comunicación e as empresas que venden produtos asociados ao estilo de vida saudable alimentasen de máis ao “monstro da obesidade”, enmarcándoo nun escenario non do todo real. O exceso de peso si aumenta o risco de sufrir moitas patoloxías, pero, é sen dúbida unha enfermidade? Para responder a esta pregunta, a seguinte reportaxe expón cales son os riscos do exceso de peso, presenta os seus “outras” cifras e explica o paradoxo da obesidade.

Imaxe: Colros

Os riscos da obesidade

Dous factores -a prevalecia e a evolución- fan que, na actualidade, a obesidade sexa o problema de saúde orixinado pola alimentación máis importante do mundo. En xeral, diagnostícase mediante o IMC e a composición corporal, e considérase un problema tanto pola diminución de esperanza de vida que provocan as patoloxías que a acompañan (diabetes tipo II, dislipemias, hipertensión, pinga, patoloxías coronarias, ictus e cancro, entre outras) como polo gasto derivado da asistencia sanitaria que require.

Pero, sen dúbida, son sobre todo as complicacións metabólicas asociadas á obesidade as que inflúen de maneira directa sobre a calidade e a esperanza de vida de quen a padecen e, por tanto, fan dela un problema de saúde de primeira magnitude. Se se ten en conta que, segundo a OMS, en 2015 o planeta ostentará a marca de 2.300 millóns de persoas adultas con sobrepeso e 700 millóns con obesidade, resulta lóxico que a loita contra ela considérese prioritaria.

As outras cifras da obesidade

O 80% da poboación que decide adelgazar gasta, de media, uns 60 euros ao mes

Lonxe das cifras de prevalencia, que a obesidade é un bo negocio non é ningunha novidade. Propostas a modo de pílulas, sobres, máquinas ou libros facturan millóns de euros ao ano e sempre argumentan que preveñen ou tratan “o drama da obesidade”, á vez que dan detalles sobre as patoloxías asociadas que tanto inquietan á poboación. Nun intento por esquivar os problemas sociais e de saúde asociados ao sobrepeso, o 80% da poboación que decide adelgazar recorre a toda clase de beberaxes e fotocopias antes de porse en mans dun dietista-nutricionista, e gasta de media uns 60 euros ao mes. Todo sexa por evitar esa longa lista de problemas de saúde.

Esta dinámica promove o que podería considerarse unha autentica “invasión da obesidade” en termos sociais e mediáticos. Basta comprobar que as palabras “obesidade” e “adelgazar” xeran 16 millóns de entradas nun buscador de Internet, ou máis de 22.000 entradas se se buscan noticias asociadas. Á poboación fálaselle moito sobre a obesidade e os seus problemas, e a poboación tamén conversa respecto diso, posto que as palabras “foro adelgazar” xeran 1,5 millóns de entradas.

Con este marco, non resulta estraño que moitas das persoas que padecen obesidade estean fartas dunha contorna no que se lles lembra de maneira continuada que están moi enfermas e que, con toda probabilidade, morrerán dalgún dos episodios desa máis que manida lista de patoloxías. Tanto é así que, na actualidade, existen asociacións para a aceptación da obesidade conformadas por persoas que senten maltratadas pola maneira e as dimensións en que se move a información e abórdase o tema do sobrepeso. Todo isto, unido a recentes descubrimentos científicos, fai que resulte máis que necesario reflexionar non só sobre as dimensións, senón sobre a abordaxe deste importante problema.

O paradoxo da obesidade

En 2008, algúns investigadores suxerían que, nas persoas obesas, o patrón de distribución da graxa visceral determina o risco de padecer ou non algunhas das complicacións da obesidade (en leste caso resistencia á insulina e arteriosclerosis temperá). É dicir, determinaron unha obesidade sen algunhas das máis importantes complicacións metabólicas asociadas e, con iso, empezouse a acuñar a expresión “obeso metabólicamente san”.

Desde entón profundouse no que se denomina o “paradoxo da obesidade” e algúns rigorosos estudos demostraron que, en efecto, existen individuos “obesos metabólicamente sans” (sen complicacións metabólicas asociadas á obesidade) con nada menos que un 38% menos de risco de mortalidade por calquera causa e un 30-50% menos de risco de morrer por enfermidades cardiovasculares ou cancro que os obesos “non sans”. Outra das importantes achegas destes estudos é que demostran que a clave parece estar na condición física (masa muscular), e non tanto no IMC ou a porcentaxe de graxa corporal.

A clave parece estar na condición física, e non tanto no IMC ou a porcentaxe de graxa corporal

De feito, tamén hai tempo que se coñece que unha boa condición física (capacidade aeróbica e cardiorrespiratoria) mellora os perfís lipídicos plasmáticos e a función hepática e, por tanto, a sensibilidade á insulina, o que prevén a diabetes tipo II, con independencia do peso corporal. Pola contra, unha pobre condición física, ademais de prexudicar ao individuo obeso, pode mesmo determinar que existan individuos con peso normal pero coas clásicas patoloxías asociadas á obesidade (diabetes tipo II, dislipemias, etc.). Esta situación é, en si mesma, máis perigosa desde o punto de vista do risco cardiometabólico que unha obesidade con patoloxías asociadas.

Os novos descubrimentos permiten aos científicos estimar que ao redor do 30% das persoas que padecen obesidade non teñen complicacións metabólicas asociadas debido á súa adecuada condición física. Por tanto, teñen un baixo risco de mortalidade polas causas vinculadas de maneira clásica á obesidade e, en consecuencia, poden considerarse “obesos metabólicamente sans”. Queda por avaliar se unha mellor condición física evitaría os outros inconvenientes derivados do exceso de peso como, por exemplo, os problemas articulares.

Con estes datos, a ciencia abre unha perspectiva renovada da obesidade, mostrándonos quizá a verdadeira medida e orixe dos seus riscos. Polo momento, emprázanos a realizar un diagnóstico máis profundo, a profundar no perfil metabólico e a condición física para identificar que individuos, por ser obesos con complicacións metabólicas e baixa condición física, beneficiaríanse máis dunha redución de graxa corporal e cales son “obesos metabólicamente sans”. En síntese, non parece correcto nin considerar a todos os obesos tan enfermos como ata agora, nin entender a obesidade ou á graxa corporal como o maior condicionante das patoloxías asociadas a unha elevada e precoz mortalidade.

RSS. Sigue informado

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións