Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Podemos fiarnos das apps nutricionais que escanean produtos?

Úsanas millóns de persoas, pero son fiables? Avaliamos a eficacia destas aplicacións coa axuda dun equipo de nutricionistas e tecnólogos alimentarios

Imaxe: Getty Images

As aplicacións para escanear alimentos procesados e obter unha valoración nutricional do produto están de moda. Entre elas, sobresaen catro: Yuka, MyRealFood, Open Food Facts e O Coco. Nas seguintes liñas explicamos como funcionan e en que se diferencian. Ademais, veremos as súas fortalezas e debilidades e analizaremos se son fiables os seus resultados, con axuda de catro especialistas: Gemma do Caño, experta en I+D+i e calidade da industria alimentaria; Miguel Anxo Lurueña, doutor en Ciencia e Tecnoloxía dos Alimentos; e Beatriz Carballos e Laura Saavedra, ambas as dietistas-nutricionistas e tecnólogas alimentarias.

Yuka

Esta app foi creada polo francés François Benoit,
un pai de familia que buscaba como facer accesible a
información sobre a etiquetaxe. É moi popular en Francia,
con máis de 10 millóns de usuarios.

  • Prezo: gratis / 14,99 euros ao ano a versión prémium | Descargas: máis de 5 millóns en Google Play

Como funciona? Yuka avalía alimentos e
cosméticos. En canto ao
análise nutricional, tras
escanear o código de barras,
a ferramenta puntúa cada
produto sobre 100, a partir
de tres criterios:

  • 60 % da nota: a
    cualificación en Nutri-Score .
  • 30 % da nota: penaliza
    a presenza de aditivos.
    baseándose en informes da
    Autoridade Europea para a
    Seguridade dos Alimentos
    (EFSA), a axencia francesa de
    seguridade sanitaria (ANSES),
    o Centro Internacional de
    Investigacións sobre o
    Cancro (CIIC) e outros estudos
    independentes.
  • 10 % da nota: valora en
    positivo se o produto conta
    coa etiqueta ecolóxica
    europea. Este selo non sempre
    garante que o produto ha
    cumprido todos os criterios de
    unha produción sustentable.
    Cando o produto
    suspende, a app propón
    alternativas mellor avaliadas.
  • Financiamento. Segundo a
    compañía, procede da
    cota anual de 15 euros das
    subscricións prémium e
    dos 59 euros do Programa
    Nutrición –só dispoñible
    en Francia–, a través do
    cal ofrece coñecementos
    sobre alimentación, receitas e
    acceso a nutricionistas.

Opinión dos expertos

O mellor. “Outorga unha
valoración numérica que pode
ser cómoda para o consumidor
porque lle resulta fácil de
interpretar”, opina Beatriz
Carballos. “Con todo, isto é
unha arma de dobre fío, porque
se os criterios non se basean en
a evidencia científica, esa nota
por si mesma ten pouca validez,
pero o usuario non vai apreciar
matices”, engade.

O peor. “A pesar de que unha
parte da nota baséase en
Nutri-Score, non mostra a
cualificación que se obtería
con este sistema”, afirma
Miguel Anxo Lurueña. “Ademais, esta ferramenta
necesita dun mellor axuste
porque algunhas puntuacións
non son correctas”, indica Laura
Saavedra.

Todos os expertos
coinciden nos dous puntos
débiles: a valoración positiva
dos produtos ‘bio’ e a
clasificación dos aditivos.
“Ningún dos dous achegan
información que inflúa en
a calidade nutricional do
alimento”, explica Gemma do
Caño.

“A etiqueta ‘eco’ indica
que están a cumprir unha
lexislación en relación coa súa
sistema de produción, pero
non son necesariamente máis
sustentables (poden vir
do outro lado do planeta,
co seu correspondente
pegada de carbono) e non
hai ningunha evidencia de
que sexan nutricionalmente
mellores”, apunta Carballos,
quen engade: “En canto aos
aditivos, a clasificación en
‘sen risco’, ‘risco limitado’,
‘risco moderado’ ou ‘risco
elevado’ leva a pensar que
hai aditivos perigosos que
debemos evitar, cando todos
os que se usan no mercado
son seguros nas doses
empregadas e son avaliados
pola EFSA. Ademais, non é
transparente, xa que non explica
que peso outorgan á opinión
da EFSA nin o porqué desa
ponderación, fronte a estudos
independentes dos que non
coñécese calidade nin robustez”.

MyRealFood

Carlos Ríos, nutricionista e gurú do movemento ‘realfooding’ en
Instagram, é quen marca a pauta desta aplicación. Define o seu
proposta como un estilo de vida saudable baseado en consumir
o que el chama “comida real” e fuxir dos ultraprocesados.

  • Prezo: gratis | Descargas: máis de 500.000 en Google Play

Como funciona? A base desta aplicación é
a comunidade de realfooders :
“Crean contido propondo
receitas saudables e se
motivan entre eles”, explica
Carlos Ríos. Para evitar
os bulos, a app establece
moderadores que eliminan
ou desmenten calquera
información non acorde
coa evidencia científica.

Esta aplicación clasifica os
produtos en tres grupos en
función do Índice Real Food:
comida real, bo procesado e
ultraprocesado. Este índice foi creado
polo propio Carlos Ríos
a partir do sistema NOVA.
Esta clasificación, creada
en 2010 pola Universidade
de São Paulo, agrupa os
alimentos segundo o grao de
procesamiento. “Habémolo
simplificado coa axuda
dun equipo de dietistas-nutricionistas
e de avogados expertos en regulación do
etiquetaxe buscando a maior
facilidade do usuario”, engade.
Nesta app hai espazo
para os aditivos: “Informa
da súa presenza e indica se
é inocuo ou controvertido
en función dos estudos
científicos”, aclara Ríos.

  • Financiamento. Polo momento,
    con recursos propios, aínda que
    no futuro contará con
    plans prémium.

Opinión dos expertos

O mellor. “En relación con
Yuka, dá máis independencia
ao consumidor porque non
ofrece unha nota absoluta,
senón varios tipos de
información (grao de
procesado, ingredientes,
información nutricional…)”,
opina Beatriz Carballos. “É
positivo que empregue o
criterio de advertencia ‘alto
en…’, seguindo o sistema de
etiquetaxe frontal empregado
en Chile, que é un criterio
obxectivo”, engade Gemma do
Caño. “Ademais, o grao de
procesamiento é un aspecto
importante á hora de elixir ou evitar o consumo dun
produto”, comenta Saavedra.

O peor. O sistema de
clasificación é, en palabras
de Miguel Anxo Lurueña,
“fácil de interpretar, pero
demasiado simplista”. E engade:
“Postos a simplificar sería
máis recomendable clasificar
en saudable ou insano”. Para
Carballos, “o sistema
NOVA é público e obxectivo, non
ha lugar á interpretación e
podería ser un bo criterio”.
Con todo, a letra pequena
da app indica que “adapta e
baséase en estudos científicos
actuais do sistema NOVA”.
Para esta experta, “esa adaptación
introduce un factor subxectivo
descoñecido, co que
perde imparcialidade sen
facer público o método de
avaliación”.

E, como en Yuka, o asunto
dos aditivos é un motivo
de crítica. “Pon en dúbida a seguridade dalgúns aditivos ao cualificalos como ‘controvertidos’, o que
pode xerar desconfianza
e medos infundados
(quimiofobia)”, analiza Lurueña.
Ademais, como lembra
Carballos, “indica que se basea en
as opinións da EFSA e en
estudos independentes, sen
identificar devanditos estudos”.
“Require dunha evidencia
científica máis sólida para
apoiar esa teoría”, remata
Laura Saavedra.

Open Food Facts

En 2012, o programador francés Stéphane Gigandet lanzaba
esta ‘Wikipedia dos alimentos’: unha base de datos colaborativa,
editada e financiada por voluntarios, sobre máis de 800.000
alimentos. A app é unha versión simplificada deste proxecto.

  • Prezo: gratis | Descargas: máis de 500.000 en Google Play

Como funciona? A valoración desta
aplicación realízase a través
do sistema Nutri-Score:
unha escala de cinco letras
e cores que representa
a calidade nutricional dun
alimento. Vai desde a cor
verde (a A) para os produtos
máis saudables ata o
laranxa escuro (a E), para os
menos bos. Ademais, ofrece
información sobre os niveis
nutricionais do produto por
100 gramos en graxa, graxa
saturada, azucres e sal.

Como as dous anteriores,
Open Food Facts tamén
achega información sobre
os aditivos. Neste caso,
enlaza individualmente e
redirixe á clasificación de
este compoñente segundo a
Administración de Alimentos e
Medicamentos dos Estados
Unidos (FDA) e a EFSA.

Tamén dedica un apartado
á pegada de ecolóxica do produto, informando
tanto dos materiais e
o lugar da fabricación
do envase, como da
procedencia do alimento. En
algúns produtos engádese
máis información: marcas,
alérgenos ou etiquetas (‘bio’, sen
glute, veganos…).

  • Financiamento. Declárase sen
    ánimo de lucro e finánciase
    coas doazóns de
    voluntarios.

Os expertos opinan

O mellor. “O máis positivo
é que utiliza un criterio
obxectivo, publicado por
unha entidade oficial (Santé publique France): se calquera
consumidor colle os
criterios Nutri-Score e se
pon a calcular a valoración
dun produto, obterá
unha valoración única e non
interpretable, que será a
mesma que dá a aplicación”,
asegura Beatriz Carballos.

Ademais, todos coinciden en
afirmar que se trata dunha
aplicación útil para comprar
produtos da mesma
categoría. “E os datos son abertos, polo que se poden
corrixir de forma sinxela”,
engade Do Caño. “Conta con
unha base de datos mundial
de produtos moi ampla”,
recoñece Saavedra.
Carballos recomendaría
esta app a “consumidores con
un coñecemento nutricional
medio, que coñezan o
sistema Nutri-Score”. E Miguel
Anxo Lurueña aconséllaa
“só para comparar produtos
da mesma categoría”.

O peor. Un dos seus puntos
débiles resulta do cálculo
de Nutri-Score. “Ao ser unha
aplicación colaborativa,
algunhas valoracións non están
ben calculadas”, afirma Carballos.
“Ademais, hai produtos en
os que o sistema Nutri-Score
pode despistar. Por exemplo,
froitos secos ou aceite de oliva
(que son saudables, pero con
a clasificación desta app
poden parecer insanos) ou
refrescos sen azucre, que non se
poden cualificar de saudables,
pero que obterían unha
boa puntuación”, apostila
Lurueña. Nesta mesma
liña opina Do Caño: “Me
gustaría que ofrecese máis
información. Nutri-Score é
útil para comparar produtos
da mesma categoría,
pero non para ver como son
en exclusiva. Por exemplo,
atopamos coa mesma
cualificación unha Coca-Cola
Zero e un Actimel”.

O Coco

A app do Consumidor Consciente conta co asesoramento
de Maira Bes-Rastrollo, catedrática de Medicamento Preventivo e
Saúde Pública, e o dietista-nutricionista Juan Revenga. A finais
deste mes, esta aplicación estreará un novo sistema de valoración.

  • Prezo: gratis | Descargas: máis de 100.000 en Google Play

Como funciona? A app emite un
veredicto propio puntuando
o alimento do 0 ao 10,
baseándose en tres fontes
científicas de referencia:

  • A clasificación das 17 categorías alimentarias da OMS (Organización Mundial da Saúde) de 2015.
  • O sistema NOVA, que avalía o grao de procesamiento:
    alimentos sen procesar
    (NOVA 1), ingredientes
    culinarios (NOVA 2), alimentos
    preparados con dous ou tres
    elementos dos grupos
    anteriores (NOVA 3) e os
    ultraprocesados (NOVA 4).
  • Os selos de advertencia
    chilenos.

O algoritmo aplica, en primeiro
lugar, os dous primeiros, e o
resultado ofrece diferentes
combinacións:

  • OMS Si, NOVA 1 ou 3: 10 puntos.
  • OMS Si, NOVA 4: 6 puntos.
  • OMS NON, NOVA 1 ou 3: 5 puntos.
  • OMS NON, NOVA 4: 4 puntos.

Posteriormente, aplícase
o sistema de advertencias
chileno, que descontará un
punto segundo a cantidade
de azucre, sal, densidade
enerxética e graxa. Así se
obtén unha nota de 0 a 10.
O nutricionista Juan Revenga
insiste en que un dos
principais obxectivos “se
centra en ser transparentes
cos usuarios, indicando
as fontes utilizadas”.

Tamén achegará datos sobre
os aditivos. “Non vai sementar
a menor dúbida sobre a
seguridade de ningún aditivo:
se están autorizados pola
EFSA, considerarase seguro”,
explica Revenga. Con todo,
si ofrecerá unha opinión
persoal sobre a función de
cada aditivo, distinguindo
entre a tecnolóxica (relativa
a antiapelmazantes,
antioxidantes, axentes de
carga…) e a cosmética, é
dicir, aqueles aditivos que
úsense para disfrazar as
cualidades organolépticas
e sensoriais do produto
(colorantes, edulcorantes,
potenciadores de sabor,
espesantes…).

  • Financiamento. A app se
    financia con recursos propios
    e proximamente incorporará
    subscricións prémium.

Os expertos opinan

O mellor. Para todos os
expertos, é o sistema máis
completo. “Utiliza tres criterios
obxectivos, non interpretables,
pero combinándoos para
cubrir as carencias que cada
un deles poida ter”,
opina Beatriz Carballos. Esta
nutricionista recomenda
que, se se descarga, ademais
de empregala para ver a
valoración de alimentos
individualmente, úsese
para comparar produtos
similares, porque poden
levar sorpresas: dous pans
de molde aparentemente
iguais, por exemplo, poden
ter unha cualificación moi
distinta. “Realmente serve para
elixir mellor”, apunta.

O peor. Os aditivos volven a
estar no foco das dúbidas.
“O punto débil é que se
reserve un apartado para os
aditivos cunha valoración
‘persoal’ (subxectividade),
pero a forma de facelo
reduce as miñas reticencias”,
analiza Carballos. Laura
Saavedra conclúe: “Nin esta
aplicación nin ningunha das
anteriores poden substituír o
consello personalizado dun
profesional sanitario”.

Ortorexia, coidado coa obsesión por comer san

A información sobre alimentación erixiuse nunha das principais ferramentas de prevención da saúde. Pero a comida tamén pode converterse nunha obsesión que derive nun trastorno, unha realidade para 400.000 españois, segundo un recente informe da Fundación Fita. Os medios falan con frecuencia da ortorexia, un trastorno caracterizado pola obsesión por comer san. Adelaida Trías, psicóloga no Instituto de Trastornos da Alimentación (ITA), explica: “Esta patoloxía aínda non aparece no Manual Diagnóstico e Estatístico dos Trastornos Mentais da Asociación Americana de Psiquiatría (DSM-5), nin a estamos vendo en consulta”.

Por outra banda, a científica e divulgadora Deborah García Belo advirte sobre as implicacións de entender a alimentación sa como identidade persoal e social, caendo na procura da aprobación externa polas decisións alimentarias (como likes en redes sociais, felicitacións ou comentarios de desaprobación de amigos ou familiares). Coincide Trías: “Pode ser nocivo en persoas especialmente vulnerables á aprobación externa ou moi preocupados pola imaxe”.

No entanto, a orixe deste tipo de trastornos é sempre multicausal. A psicóloga cita algúns trazos indicativos ou que predisponen ao trastorno como inseguridade, baixa tolerancia á frustración, pensamentos circulares, hiperactividade, dificultades relacionais, ademais de restricións alimentarias, purgas con vómitos ou utilización de laxantes e mesmo abuso de alcol e outras sustancias e, nalgúns casos, autolesiones.

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións