Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Probióticos: un beneficio real ou unha estratexia de venda?

Os probióticos son organismos vivos beneficiosos para a saúde, pero tamén constitúen un reclamo publicitario en moitos alimentos. Esaxéranse as súas bondades?

Estes organismos vivos, que administrados nas doses adecuadas achegan beneficios para a saúde, son un reclamo publicitario en moitos alimentos. Pero, para que as súas bondades sexan efectivas, estes produtos deben contar cunha serie de características que non sempre se cumpren: conter, polo menos, 1.000 millóns de bacterias por doses e que estas se manteñan vivas ata a súa chegada ao intestino. Explicámolo no seguinte artigo.

Lactobacilos, bifidobacterias... Son moitos os produtos que atopamos no súper que presumen de ter estes microorganismos vivos na súa composición: iogures, encurtidos, queixos, leites fermentadas, algas... As cepas de bacterias convertéronse nun potente reclamo comercial que se sustenta nos efectos sobre a saúde que se lles atribúe: reducen o estreñimiento, acaban coas diarreas, regulan o colesterol… Pero, son certos estes resultados ou estamos ante unha burbulla publicitaria?

Estes alimentos coñécense como probióticos, pero o primeiro que debe ter claro un consumidor é que o feito de que un produto conteña, por exemplo, bifidobacterias, non quere dicir que sexa un probiótico. Para que sexan eficaces estas bacterias boas, fermentos e fungos deben cumprir dúas características: é imprescindible que cheguen vivos e en suficiente cantidade ata o intestino. Segundo o consenso científico que avalou a Organización Mundial da Saúde (OMS), se o probiótico ten menos de 1.000 millóns de bacterias UFC (unidades formadoras de colonias), non cabe esperar beneficios no organismo, a menos que fosen contrastados pola ciencia. Por tanto, un alimento que non cumpre estas regras non é un probiótico.

Como sabelo?

É importante que o produto que di ter estes efectos detalle o estado dos microorganismos que contén ao final do período de conservación, é dicir, no momento do consumo. Nalgunhas algas mariñas, estas bacterias mantéñense grazas á liofilización (un proceso polo que se conxelan e desecan para reducir o contido de auga) e noutros alimentos, como o iogur, conservan as súas propiedades só se permanecen en frío. Para saber se un alimento é probiótico, o seu envase debe indicar a cepa da bacteria que inclúe –porque cada unha ten unha función específica– e o número de microorganismos.

Ata agora, o medicamento documentou a eficacia dalgunhas cepas probióticas en indicacións moi concretas relacionadas, sobre todo, co sistema inmune (prevención de infeccións) e coa saúde gastrointestinal. Por exemplo, o uso de Bifidobacterium lactis e de Streptococcus thermophilus asóciase, segundo os metaanálisis (revisión das investigacións feitas), cunha menor taxa de diarrea e infeccións por rotavirus.

Esa demostración científica é indispensable para que un microorganismo sexa considerado un probiótico. Para acreditar os seus efectos beneficiosos esíxenselle os mesmos requisitos e pasa polas mesmas probas que o principio activo dun medicamento antes da súa comercialización. Estúdase no laboratorio, se testa en animais para establecer o seu mecanismo de acción e garantir a súa seguridade e, finalmente, próbase en humanos.

Como atopalos?

O documento 'Probióticos e saúde', evidencia científica que elaboraron os especialistas da Sociedade Española de Microbiota, Probióticos e Prebióticos (SEMiPyP), puntualiza que os efectos saudables dunha cepa non se poden atribuír a outras, aínda que sexan da mesma especie. É dicir, se un probiótico é bo contra a diarrea, outro produto que teña outra cepa, aínda que sexa da mesma familia, non ten por que ser beneficioso para ese trastorno.

Reflíctese así nos envases dos produtos que incorporan probióticos? Os que se venden nas farmacias como complementos alimenticios en cápsulas ou outras presentacións, si. Igual que ocorre cos medicamentos: no prospecto detállanse as indicacións e, se existen, efectos secundarios. Non sucede o mesmo cos probióticos que se inclúen como suplementos nalgúns alimentos de venda en supermercados, como os iogures ou os leites fermentadas. Como reclamo comercial, poden atoparse tan só termos xenéricos, como "fermentos naturais", que suxiren as súas bondades dixestivas, sen maior precisión.

 

Reclamos comerciais

Os produtos con suplementos probióticos buscan o éxito comercial dirixíndose a un público amplo e non especifican en que grupos de poboación demostrou a súa eficacia a cepa concreta que incorpora ese alimento, un aspecto moi importante, segundo os especialistas da SEMiPyP.

Estes microorganismos non actúan da mesma forma en persoas de distintas idades (nenos ou anciáns) ou en estado fisiológico diferente (por exemplo, xestación e lactación). Desde a SEMiPyP argumentan que as diferenzas anatómicas e fisiológicas entre os menores, os adultos e os anciáns, non só da microbiota intestinal, xustifican que se precisen os beneficios, se existen, en cada grupo. Un exemplo: a revisión das investigacións sobre o emprego de probióticos para a prevención da diarrea aguda demostrou que o seu uso é máis eficaz nos nenos que nos adultos.

Cando apareceron os produtos con suplementos de probióticos, as campañas de publicidade aseguraban que tomalos era suficiente para conservar a saúde intestinal, entre outros efectos. “Está comprobado cientificamente que reforza as defensas do teu corpo”, apuntaba unha campaña. Non era falso, pero a promesa dos beneficios de tomarse un iogur cunha determinada bacteria xeraba unhas expectativas demasiado xenéricas e, na maioría dos casos, desproporcionadas.

A Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) interveu para pór coto a esa publicidade, que considerou enganosa, e lembrar que dicía a evidencia científica. A industria alimentaria ha presentado ao redor de 300 solicitudes para que a administración europea avale os beneficios de produtos concretos que dicían conter cepas con efecto probiótico; a EFSA non aprobou ningunha.

A unión cos prebióticos

A saúde dos nosos intestinos depende de que as 1.000 especies diferentes de bacterias que conteñen mantéñanse en equilibrio, e isto pode lograrse de dúas maneiras: agregando microorganismos vivos (probióticos) ou axudando aos que xa ten a crecer proporcionándolles os alimentos que “lles gustan” (prebióticos). A este segundo grupo pertencen moitas froitas e verduras (alcachofa, allo porro, espárrago...), ricas en fibra e almidón, que serven de sustento para os microbios intestinais. Ambas as estratexias son compatibles e o que pescudou a ciencia é que, en ocasións, cando se unen, multiplican os efectos beneficiosos na saúde.

Tamén existen suplementos de prebióticos, como os hai de probióticos, pero sobre ambos os especialistas sinalan que non poden en ningún caso substituír unha dieta equilibrada e variada. Atribuír efectos prodixiosos a nutrientes e complementos concretos dos alimentos é unha tendencia aproveitada comercialmente por moitas marcas. No caso dos probióticos, está xustificado o seu uso tanto na prevención como no tratamento de numerosos problemas dixestivos ou infecciosos. Con todo, recorrer a eles non é sustitutivo de hábitos saudables, explican os expertos. Así, a unha persoa con estreñimiento pode virlle ben un probiótico (é un dos beneficios contrastados polo medicamento), pero, sobre todo, debe facer exercicio físico regular, beber auga e incorporar á súa dieta fibra, alimentos frescos de orixe vexetal e cereais integrais.

Etiquetas:

probióticos-gl

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografías | Fotografías | Investigaciones

Información de Copyright e aviso legal

Visita a nosa canle Eroski Consumer TV

En EROSKI CONSUMER tomámonos moi en serio a privacidade dos teus datos, aviso legal. © Fundación EROSKI

Fundación EROSKI

Validacións desta páxina

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación do W3C indicando que este documento é XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto