Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Programas de cociña anglosaxóns, que hábitos promoven?

Os programas gastronómicos que se emiten por televisión gozan de gran éxito e elevados niveis de audiencia, aínda que cada vez cocíñase menos

Os programas de cociña están en plena ebulición. Atravesan un momento moi doce. Ademais dos formatos “de toda a vida” -a clásica cociña cun chef que ensina distintas receitas-, neste momento hai moitas outras propostas televisivas no mundo relacionadas coa gastronomía: desde realities e concursos, ata programas de curiosidades que documentan a existencia de restaurantes extremos con racións desmesuradas ou menús hipercalóricos. Si, na grella da televisión hai ofertas para todos os gustos, pero… son saudables? Que propón esa ‘carta’ ao espectador? Que estilo de vida e de alimentación promove? No seguinte artigo, que conta con consideracións detalladas por expertos en Nutrición e Ciencias Políticas recollidas pola revista Phsychology & Behaviour, revísanse cinco aspectos crave dos programas gastronómicos e reflexiónase para non caer no formato de programas gastronómicos que impera nos países anglosaxóns.

Img cocina tv
Imaxe: Visit St. Pete/Clearwater

Cinco preguntas sobre os programas de cociña

Non todos os programas de cociña son iguais. Algúns tentan promover unha alimentación de calidade, mentres que outros enxalzan hábitos dietéticos moi pouco saudables. O punto de partida, o formato e o contido son moi diferentes, por suposto, pero teñen algo en común: a finalidade de entreter. A televisión é, ante todo, entretemento, e iso é o que busca o espectador cando a acende. Así, o lecer e o goce son os principais ingredientes destes programas, mesmo naqueles con pretendida finalidade documental ou didáctica.

En 2009, Michael Pollan titulaba un artigo en The New York Times da seguinte maneira: ‘Fóra da cociña, no sofá’. Para este reputado xornalista non ten sentido que cada vez cociñemos menos e, á vez, aumenten de forma escandalosa os índices de audiencia dos programas de cociña, eses que vemos desde o sofá. As nosas habilidades culinarias son tan pobres que, en palabras do reporteiro, “a nosa avoa rodaría na súa tumba se escoitase o que nós chamamos ‘cociñar'”: quentar unha lata de sopa no microondas ou descongelar unha pizza non deberían incluírse na definición dese verbo. Aínda que as consideracións deste xornalista teñen máis sentido en Estados Unidos, onde a cultura gastronómica está baixo mínimos, a continuación facémonos cinco preguntas sobre os programas de cociña que tanto miramos… sen cociñar.

  • 1. Ensinan habilidades culinarias? As investigacións que analizaron este tipo de programas en países anglosaxóns mostran que, en xeral, non adoitan ensinar ou promover habilidades culinarias (as necesarias para que podamos cociñar por nós mesmos), senón que máis ben buscan o que calquera outro programa non informativo de televisión: entreternos, distraernos, conseguir que como espectadores pasemos un intre ameno, de lecer. É por iso que moitos deles utilizan técnicas que crean, durante a receita, unha combinación entre aventura, emoción e sensualidade, esquecéndose de mostrar con precisión como se preparan os pratos, desde o “paso a paso” do proceso ata a cantidade exacta de cada ingrediente. Non se trata de algo extrapolable aos programas españois, aínda que convén estar alertas para evitar que suceda.

  • 2. Mostran receitas fáciles de facer? Os pratos que se propoñen nestes programas son, na súa maioría, irrealizables nunha cociña doméstica, dado que a cociña de casa non conta cos aveños ou os ingredientes exóticos que si hai nun estudio de televisión. Por que, entón, teñen tanto éxito? En parte porque responden a unha realidade: é a propia poboación quen non busca aprender e practicar na súa casa, senón que sente a necesidade de ser entretida, ou ben de crer que alguén cociña para ela (cando obviamente non é así). Nalgúns casos, hai quen cre que será capaz de crear ese prato tan sofisticado en por si e case sen esforzo, algo moi improbable (e que, no seu caso, xeraría unha pila de pratos sucios que a tele omite). De novo, en España a situación non é así (aínda), xa que en moitos programas úsanse aveños e ingredientes ao alcance de calquera.

  • 3. Fomentan o consumo responsable? A principal crítica a esta os programas analizados polos investigadores é que moitos deles promoven e prometen a felicidade a base de encher o estómago. Unha felicidade inalcanzable que busca o pracer só a través da comida. Con frecuencia faise caso omiso das posibles consecuencias para a saúde do consumo excesivo de alimentos ou da inxesta elevada de determinados produtos, como son os alimentos salgados ou os cárnicos e os seus derivados (non é o mesmo utilizar touciño que aceite de oliva, por pór un exemplo). Xeran unha ambivalencia na que por unha banda se promove un consumo excesivo ou desequilibrado, pero á vez enxálzase o ideal do corpo, xa que se coida con mimo a estética do espectáculo e dos “chefs”. Non se debe obviar, ademais, que os anuncios que aparecen antes, durante e despois destes programas adoitan ser de alimentos superfluos altamente calóricos. Doutra banda, tamén se adoitan obviar as posibles consecuencias ambientais de crear pratos que supoñan un importante refugallo de residuos, así como as de integrar en todas cocíñalas produtos exóticos procedentes do cinco continentes en lugar de fomentar a cociña con produtos locais, de ‘quilómetro cero’. Na nosa contorna, de momento, estes programas adoitan fomentar a cociña española, con ingredientes cotiáns e fáciles de conseguir.

  • 4. Podemos aprender cos concursos de cociña? Nos “concursos de cociña” anglosaxóns a cousa é aínda máis grave, xa que de ningunha maneira aparece unha receita que se poida aprender: os concursos van demasiado rápido como para que os espectadores podamos anotar consellos prácticos, por non falar de que a clase de cocciones que aí aparecen xamais se poderían realizar nunha cociña caseira. Para Michael Pollan a mensaxe implícita dos programas de cociña en horario estelar de hoxe é: “non tente isto na súa casa. Se de verdade quere comer desta maneira, vaia a un restaurante”. Para este xornalista, aprender a cociñar mirando un concurso gastronómico é como tentar aprender a xogar a baloncesto vendo un partido da NBA. Transmítese que cociñar é algo inalcanzable, reservado para uns cuantos seres humanos dotados de habilidades de catador de manxares. En canto a que sucede no noso país, o certo é que se poden aprender certas ideas e procesos, ou coñecer novos ingredientes, á vez que se fomenta a noción de “vostede tamén pode”.

  • 5. Ver programas de comida alimenta a obesidade? Convén non caer na trampa e pasarnos máis horas das que xa estamos sentados diante da tele: un círculo que pode acabar, para moitos individuos, nun exceso de peso difícil de reverter. E é que as razóns polas que ver a miúdo a televisión fainos proclives a gañar peso non acaban no sedentarismo.

    Aínda que é certo que cantas máis horas pasamos sentados, maior é a nosa ganancia de peso (e tamén os riscos de padecer diabetes ou enfermidades cardiovasculares), hai estudos recentes, como uno publicado en xuño de 2013 en BMJ Open, que mostran que de entre todas as condutas sedentarias, a de ver a televisión é a que máis fai que aumenten as nosas células graxas. Así, a televisión exerce un efecto sumatorio ao feito de deixar de gastar calorías. O porqué podemos achalo na publicidade, nos estigmas que xera este medio ou no feito de que cando vemos a tele comemos sen darnos conta. Así, os programas televisivos en xeral e os de cociña en particular poden pór un chisco de condicións para que acabemos gañando peso co paso dos anos.

Achega do sedentarismo, a televisión e a comida, unha reflexión interesante é a que fai o xornalista Michael Pollan, non só en The New York Times, senón tamén no seu libro ‘Saber comer’. Se queres comer menos, cociña por ti mesmo. “Se cociñases en casa todas as patacas fritas que consumes, seguro que as comerías en moitas menos ocasións, aínda que só fóra polo traballo que leva preparalas -observa o autor-. O mesmo sucede co pito frito, as patacas palla, os pasteis, as tortas e os xeados”.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións