Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Que significa realmente ‘consumo ocasional’?

"Consumo ocasional", "comer de forma moderada"... Que significan estas expresións? Consultamos a varios expertos para coñecer con maior certeza as cantidades e a frecuencia
Por Antonio Ortí 2 de Decembro de 2019
Aperitivo patatas fritas
Imagen: Pexels

Na cúspide da maioría das pirámidesalimentarias aparece un grupo de alimentosbaixo o título de consumo “ocasional”. Sabemosque son produtos que deben tomarsecon pouca frecuencia, pero con canta, exactamente?Unha vez á semana? Ao mes? Cantas veces éposible comer patacas fritas para que os expertos considérenoun consumo ocasional?

Javier Aranceta, presidente docomité científico da Sociedade Española de Nutrición Comunitaria (SENC),o organismo responsable de edificar a Pirámideda Alimentación Saudable, teno claro: tres veces, comomáximo, ao mes. Segundo el, se fosen catro trataríase xa dunconsumo semanal. “E sempre de forma moderada”, engadeeste profesor de Nutrición Comunitaria da Universidadede Navarra, sen querer precisar un número determinado degramos, xa que ese dato concreto –argumenta– só pódeoproporcionar un profesional da saúde en función da idadeou estilo de vida da persoa en cuestión. Pero Aranceta aíndaapunta algo máis: non hai ningunha necesidade de consumiros produtos que se observan na cúspide da pirámidealimentaria para estar ben alimentado. “Por iso especifícaseque o seu consumo é opcional”, conclúe.

Que teñen en común estes alimentos

Donut

Imaxe: Getty Images

Pero en virtude de que criterios recomendan os expertoso consumo ocasional? Segundo Iva Marques e Susana Menal,nutricionistas, tecnólogas dos alimentos e profesoras dea Facultade de Ciencias da Saúde e o Deporte da Universidade de Zaragoza, a evidencia científica sinala que unexceso de graxas saturadas, graxas trans, azucres engadidosou sal afasta á poboación de seguir unha dieta sa óptima eaumenta o risco de certas enfermidades (como diabetestipo 2, hipertensión, patoloxías cardiovasculares…). Ambasinvestigadoras son autoras dun estudo de alto impactopublicado leste mesmo ano na revista Nutrients sobre oconsumo ocasional. “A ocasionalidad fai referencia a alimentosque conteñen algún tipo de nutriente que, se se consomenpor encima duns límites, poden ser prexudiciaispara a saúde“, explica Susana Menal.

“Estes puntos de corte fíxanos entidades supranacionalescomo a Organización Mundial da Saúde (OMS) ou a AutoridadeEuropea de Seguridade Alimentaria (EFSA) a partir de estudosde cohortes (investigacións observacionales), ensaios deintervención e metaanálisis”, engade Iva Marques. Por exemplo,hai evidencia de que inxerir ao día máis dun 8-10 % de graxasaturada ou un 2 % de graxa trans con respecto ao total de caloríasaumenta a posibilidade de desenvolver unha enfermidade cardíaca.Outro tanto cabe dicir de consumir máis de 25 gramos de azucreao día ou de superar os 5 gramos de sal (contando a engadida ea dos produtos procesados). Cando existe constancia doperigo de tomar en exceso un determinado nutriente, haigrupos de expertos que asesoran aos gobernos para que cumpranco obxectivo de salvagardar a saúde pública.

Estes criterios determinan que alimentos considéranse de consumo ocasional. Por exemplo:

  • Derivados cárnicos e queixos grasos: como o chourizo,a morcilla, a mortadela, o fuet ou o salchichón.
  • Graxas animais: manteiga, manteiga de porco…
  • Produtos de repostaría: ensaimadas, croissants,galletas dixestivas, madalenas…
  • Sobremesas lácteas aos que se engade azucre: flan deovo, arroz con leite, natillas…
  • Snacks e pastelería industrial: patacas fritas, flocos de millo,chocolatinas, palmeiras…
  • Algúns alimentos preparados: salchichas deFrankfurt, croquetas de pito, pizza, peixe empanado,lasaña de carne…

E as bebidas?

Cerveza

Imaxe: amiera06

Unha pregunta relacionada cos produtos ocasionaisé por que a pirámide española sitúaá beira da cúspide, aínda que fóra do seu perímetro,unha copa de viño e unha xerra de cervexa.Cal é a razón deste matiz? Segundo Aranceta,o motivo é que as bebidas alcohólicas, ademaisde ser líquidos, non se consideran un alimento.Os seus colegas Marques e Menal manifestan que o seuinclusión, aínda que sexa á beira da pirámide, éun tema polémico polos prexuízos que ocasiona consumir alcol. Ademais, as bebidas alcohólicasnon poden ser consumidas por todasas franxas de poboación. “Aínda que hai que facertodo o posible para que non sexa así, un bolo podeser inxerido por un neno de catro anos e por unadulto de 80, pero unha bebida alcohólica, non”,revelan ambas as expertas a unha soa voz.

Consellos do consumo moderado

Con todo, tanto Marques como Menal advirtende que en ningún caso trátase de xustificar o consumode produtos ocasionais, senón de regularunha evidencia: a maior parte da poboación non come unicamente produtos 100 % saudables, senón tamén embutidos, bolos, marmeladas,flocos de millo de millo… Aínda que estes alimentos nonresultan saudables, é posible regular o seu consumopara atender certas preferencias individuais(ou patróns culturais) e que poidan integrarse dealgún modo na dieta. Ese é, precisamente, oobxectivo do estudo que publicaron estas dúasexpertas en planificación dietética. Iso si, para que o seu consumo sexasustentable en termos de saúde, o día que se elixeun capricho ocasional convén facer ben todoo demais. É dicir, seguir as pautas dunha alimentaciónsaudable: comer, polo menos 700 g aodía (cinco porcións) de froitas e verduras, priorizaros cereais integrais e as carnes sen graxa,practicar actividade física…

Outro consello interesante é alternar a ocasionalidad.Así, se se toma un anaco de torta demazá, por exemplo, ese día non hai que comermáis produtos ricos en azucre engadido como croissant,ensaimadas… E aínda algo máis: se un día secome un bocadillo de fuet, por pór un caso, haique facer uso durante o resto da xornada de graxassaudables como o aceite de oliva, así como escollercarnes magras (pito, peixe, pavo…). É dicir,do mesmo xeito que existen evidencias científicasde que o consumo frecuente de certos alimentos(cereais refinados, pastelería, refrescos azucarados…)incrementa o risco de acabar desenvolvendo unhaenfermidade, tamén as hai de que o consumo habitualdos alimentos que conforman a base dapirámide (froita, hortalizas, legumes…) reduce asintomatología desas mesmas enfermidades.

En resumo, a recomendación máis adecuadaen relación aos produtos ocasionais é evitaro seu consumo e, en caso de tomalos, facelo encantidades moi pequenas e moi “de cando en vez”para atenuar os prexuízos sobre a saúde quea evidencia científica impútalles.