Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Alimentación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Reducir o consumo de sal

Numerosas campañas de saúde pública alertan sobre os riscos de consumir alimentos con exceso de sal

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 15deMaiode2009
Img self service Imaxe: Chris Gladis

Máis de 1,5 millóns de persoas en todo o mundo sofren presión arterial alta (hipertensión), considerada o maior factor de risco de enfermidade cardíaca, accidente cerebrovascular e enfermidade renal, segundo a “International Society of Hypertension” (ISH). Ante este dato, desde o Programa WASH (World Action on Salt & Health) aprovéitase a celebración do Día Mundial contra a Hipertensión Arterial (HTA), o 17 de maio baixo a lema “Sae e hipertensión arterial: dous asasinos silentes”, para propor diferentes estratexias que reduzan o achegue de sal nos alimentos e o consumo de leste aderezo por parte dos consumidores.

Img selfImagen: Chris Gladis

O consumo de sal é o factor máis importante no aumento da presión arterial e, por conseguinte, das enfermidades cardiovasculares. Ademais, unha dieta alta en sal pode ter efectos nocivos directos, independentemente do seu efecto na tensión arterial, por exemplo, ao aumentar o risco de accidente cerebrovascular (ictus), a hipertrofia ventricular esquerda e a enfermidade renal. Todos estes datos despréndense dunha revisión realizada por expertos británicos publicada en novembro de 2008 en Journal “of Human Hypertension”. Baixo o título “Un exame global do sal e a saúde e a experiencia actual dos programas de redución de sal en todo o mundo”, os especialistas recollen probas sólidas de todos estes efectos. As conclusións despréndense, entre outras investigacións, de INTERSALT , o maior estudo epidemiolóxico que proporcionou a máis extensa base de datos mundial sobre a inxesta de sal, a excreción urinaria diaria de sodio e a súa repercusión na tensión arterial.

Adopción de medidas sobre sal e saúde

Os autores da revisión suxiren como na maioría dos países desenvolvidos, a redución da inxesta de sal pódese lograr mediante un descenso gradual e sostido na cantidade que a industria alimentaria engade aos seus produtos, dado que moitos deles teñen demasiado sal. Así mesmo, nos países nos que a maioría de sal consumido procede da que se agrega durante o cociñado ou a elaboración doméstica e as salsas son precisas campañas de saúde pública para alentar aos consumidores a usar menos cantidade.

A cantidade máxima admitida de consumo de sal ao día é de seis gramos, segundo a OMS
O Programa WASH dá conta do éxito de distintas iniciativas de redución de sal levadas a cabo en diversos países como Xapón, Finlandia e, nos últimos anos, Reino Unido. Para conseguilo é esencial que cada país determine previamente cal é a inxesta media de sal da súa poboación e cales son as principais fontes dietéticas deste alimento e, a continuación, aplique unha estratexia ata conseguir o obxectivo marcado.

Neste sentido, son moitos os países que elaboraron as súas propias recomendacións sanitarias dirixidas a distintos sectores (poboación xeral, nenos, anciáns; industria alimentaria; restauración) e suxeriron distintas medidas para chegar á meta admitida como saudable pola Organización Mundial da Saúde (OMS), que é de seis g ao día como máximo. Por exemplo, en Xapón, actuouse sobre o peixe afumado e a salsa de soia, as principais fontes de sodio da dieta; en Finlandia, sobre os afumados, a manteiga e os queixos, alimentos todos eles salgados.

En España, unha das accións máis relevantes levouse a cabo mediante un acordo nacional para reducir o achegue de sal do pan no últimos catro anos. Esta iniciativa xorde para contrarrestar os datos recolleitos pola Axencia Española de Seguridade Alimentaria e Nutrición (AESAN) que aseguran que no noso país o pan é o alimento que máis sodio achega á dieta, en concreto, o 19% do total inxerido. Ata o momento conseguiuse que a mesma cantidade de pan teña un 25,9% menos de sal.

O modelo británico: un exemplo
O Reino Unido convértese nun exemplo en canto ás estratexias adoptadas para a redución de sal. En 1994, un grupo asesor externo, o Comité de Aspectos Médicos en Política de Alimentación e Nutrición (COMA), nomeado polo Goberno, fixo unha revisión sobre os estudos de hábitos alimentarios da poboación e propuxo que a inxesta de sal nas persoas adultas reducísese a seis g ao día ou menos, co fin de achegarse ás recomendacións da OMS.

Dous anos máis tarde, en 1996, creouse un grupo de acción, o Consenso de Acción Sae e Saúde (CASH) con dous fins: persuadir á industria alimentaria e aos distribuidores de alimentación para que reduzan gradualmente o contido de sal nos alimentos, e educar á poboación sobre o risco sanitario para comer demasiado sal e informarlles sobre como evitar o consumo dos alimentos máis salgados.

Detectaron que a maior fonte dietética de sal da poboación británica non era a de uso doméstico, nin as comidas de restaurantes, senón os alimentos procesados. O primeiro paso foi dividir os alimentos en máis de 80 categorías diferentes. Os expertos fixaron límites para cada categoría de alimentos en canto a redución de sal e estableceron un prazo de tempo determinado para cumprir os obxectivos. O obxectivo era reducir o sal que se engade aos alimentos de maneira gradual e constante en pequenas cantidades, dun 10% a un 20%, que non poden ser detectadas polos receptores humanos do sal e do sabor, e que ademais non causan problemas técnicos ou de seguridade alimentaria no procesado dos devanditos alimentos.

Esta estratexia funcionou con éxito no Reino Unido xa que a maioría dos alimentos procesados de venda en supermercados xa reduciron entre un 20% e un 30% o seu contido en sal no últimos tres anos. Esta acción completouse coa modificación da etiquetaxe dos alimentos para que o consumidor puidese coñecer rápida e facilmente a cantidade de sal que contén o alimento que compra. Trátase dun código de cores (verde, laranxa e vermello) que atende á cantidade baixa, media e alta de sal, graxas, azucres e calorías. A etiqueta nutricional tamén informa e de maneira visible da cantidade de sal por porción e por 100 g e da inxesta recomendada de sal para un adulto durante todo o día.

Agora que xa está en pleno funcionamento preténdese estender esta iniciativa a outros sectores de venda de alimentos, como os restaurantes, establecementos de comida rápida ou comida para levar, comedores ou hospitais, en definitiva, aos distintos establecementos de comidas preparadas.

Control dos alimentos ricos en sal: consellos

A medida que se inxere menos sal, a preferencia polo salgado tamén diminúe. A continuación enuméranse algunhas suxestións:

  • Comer máis alimentos frescos, que conteñen menos sodio.
  • Reducir o consumo dos máis ricos en sodio.
  • Controlar a inxesta de pan, posto que é unha fonte considerable de sal.
  • Reducir a utilización do sal cando se cociña. É máis recomendable deixar que cada comensal agregue a cantidade que desexe en cada prato.
  • Diminuír o uso de salsas como maionesa, mostaza, salsa de soia ou ketchup e substituílas por guarnicións con menos sal: pementos, patacas, verduras…
  • Recorrer ás cocciones ao vapor: consérvase mellor o contido natural do sodio en orixe do alimento, polo que se acusa menos a necesidade de engadir sal.
  • Utilizar herbas e especias para condimentar os pratos. Non se trata, neste caso, de prescindir do sal, senón de usala en menor cantidade. En hortalizas e verduras pódese usar perexil, albahaca, cebollino, comiño, pementa e zume de limón. Con carnes e peixes combinan moi ben pementa, pemento, allo fresco, allo e cebola deshidratados, así como zume de limón e vinagre. Se se emprega aceite de oliva virxe e vinagre, encóbrese un pouco a falta de sal.

ETIQUETAXE ESTRITA

A adición de sal ou sodio nos alimentos por parte da industria alimentaria é, xunto con azucres, graxas, proteínas, fibra, vitaminas e minerais, un dos compoñentes que se regulou na normativa sobre “Regulamento 1924/2006 relativo ás declaracións nutricionais e de propiedades saudables nos alimentos”, no que se establecen tres tipos de declaracións saudables. Así, a mensaxe que acompañe aos produtos alimenticios nos que se reduciu ou eliminado o achegue deste ingrediente (o sal) ou este mineral (o sodio), ten que axustarse ás declaracións aprobadas, que son as que se resumen a continuación:

“Baixo contido de sodio/sae”. Limítase aos produtos que non conteñan máis de 0,12 g de sodio, ou o valor equivalente de sal (0,3 g), por 100 g ou por 100 ml. No caso das augas minerais naturais, este valor non deberá ser superior a 2 mg de sodio por 100 ml.
“Moi baixo contido de sodio/sae”. Trátase de produtos que non conteñen máis de 0,04 g de sodio, ou o valor equivalente de sal (0,1 g), por 100 g ou por 100 ml.
“Sen sodio” ou “sen sal”. Soamente poderá declararse que un alimento non contén sodio ou sal, se o produto non contén máis de 0,005 g de sodio, ou o valor equivalente de sal (0,0125), por 100 g.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións