Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Bebé

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A familia crece: que facer cando aparecen os celos polo novo irmán

Aos irmáns maiores, hai que darlles tempo para que se adapten ao novo membro, mostrarse comprensivos e entender que pode haber retrocesos nas condutas

celos hermanos pequeños Imaxe: ID 460273

A chegada dun novo membro supón un cambio paira toda a casa, pero sobre todo paira os máis pequenos. Os celos infantís, ademais de ser completamente normais, son inevitables, polo que a clave non está en evitar este malestar, senón en facilitar as ferramentas e estratexias para que saiban afrontar a situación. Contámosche algunhas delas nas seguintes liñas.

Pese ao bajón da natalidade que experimenta España, aínda son minoría os fillos únicos. Segundo un estudo de Fundación A Caixa sobre natalidade en España, sete de cada dez nenos está a crecer xunto, polo menos, a un irmán ou irmá, o que quere dicir que a maioría dos pequenos ten experiencia en ver como os seus pais teñen que “dividir” o seu amor entre todos os seus fillos. Os primoxénitos, ademais, coñecen esa agridoce sensación que produce recibir a un novo ser humano co que compartir a vida, pero tamén as atencións, que até ese momento eran exclusivas paira eles. A primeira crise emocional á que todos nos enfrontamos na vida é a aparición do irmán menor, ou o que é o mesmo: a chegada do culpable de que as atencións dos proxenitores dispérsense e, en definitiva, o responsable de que xa non sexamos o centro do universo paira eles.

Os celos infantís son normais

Existe un período de transición que, dependendo da idade e o carácter do neno ou da nena, pode ser máis ou menos traumático e provocar reaccións  negativas, desde rabietas a comportamentos regresivos. En xeral, case sempre é máis dramático cando os nenos son moi pequenos (menores de catro anos), xa que aínda non teñen as súas capacidades de comunicación desenvolvidas e non poden expresar ben as súas emocións. Son sentimentos que non se poden evitar, pero os pais e as nais si que poden mediar, xestionar e atenuar os inevitables celos para que non se cronifiquen e terminen converténdose nun problema que desencadee nunha mala relación fraternal futura.

“Por que o hermanito non pode quedar a vivir no hospital?”. É a pregunta que Pablo (tres anos) fixo aos seus pais ao ver que recollían todo da habitación da maternidade, recentemente nado incluído, paira regresar a casa tras o nacemento do seu segundo fillo. Por moito que explicaran ao seu primoxénito que ía ter un hermanito co que xogar, só cando o neno viu aquela escena entendeu que ese bebé ía ocupar un territorio que até agora fora exclusivamente seu. A emoción inicial ante a chegada do irmán, aínda que non desaparecera por completo, mesturouse con certa sensación de confusión e, sobre todo, de celos. “É medo a perder o amor, a atención e os coidados do seu pai e nai, un sentimento completamente normal, que ademais non se pode evitar e ante o cal os proxenitores debemos mostrarnos comprensivos, empáticos e pacientes, procurando non negalos, reprimilos ou castigalos”, explica a psicóloga infantil Sara Tarrés.

Hai que ter en conta que a chegada dun irmán non só afecta o neno; é un acontecemento familiar que implica un cambio importante a todos os niveis, sobre todo en canto a estrutura e rutinas familiares. A chegada dun segundo fillo adoita estresar moito máis aos pais, xa que coidar de dous pequenos cambia considerablemente as rutinas e os hábitos.

“É una etapa na que cada membro da familia debe recolocarse no seu novo lugar e isto implica tamén un novo papel paira o neno ou a nena que acaba de ter un irmán. Pero a diferenza dos adultos, a el ninguén lle ensinou a interpretar este un novo papel. Por todo iso, pode facerlle sentirse desprazado ou simplemente desconcertado polo cambio. É natural, xa que ao tratarse dun neno pequeno nunca tivo que xestionar una situación de tal envergadura a nivel emocional”, explica Alexandra Sierra, psicóloga infantojuvenil e profesora do Instituto Superior de Estudos Psicolóxicos (ISEP).

Que facer ante os primeiros sinais de malestar

Por razóns obvias, o recentemente nado require una serie de coidados, una dependencia e una especial atención da nai ou o pai. Soamente polo feito de estar a lle dar o peito ou o biberón, o irmán maior pode sentir que ese bebé lle está roubado tempo cos seus proxenitores. É normal que senta frustrado e triste, pero tampouco é algo do que haxa que preocuparse en exceso, porque eses celos teñen a súa función. “Como o medo, a rabia ou a alegría, son una emoción universal, e como calquera outra emoción, os celos teñen una función adaptativa que nos axudou a sobrevivir como especie, xa que protexen e axudan a reclamar a atención dos adultos”, explica Tarrés.

celos hermanos
Imaxe: IDE 460273

A experta en psicoloxía infantil conta que, cando aparecen os primeiros sinais de malestar, debemos axudar aos nosos fillos a que expresen as súas emocións, sexan do tipo que sexan, procurando que falen diso (si é que xa saben falar) ou que expliquen como senten ao seu modo. Desta maneira, os celos ben conducidos a través dunha contorna empático e respectuoso coas emocións irán desaparecendo paulatinamente a medida que o neno maior vaia entendendo que non hai una ameaza real da que preocuparse. “Irase situando, aos poucos, no seu novo rol dentro da familia e irase sentindo máis seguro”, conclúe a especialista.

Formas de manifestar os celos infantís

Existen moitas maneiras diferentes de manifestar estes celos. Facelo dunha maneira ou outra vai depender do temperamento do neno, do seu nivel de sensibilidade, do momento evolutivo no que se atope, do estilo de crianza, de si o novo bebé necesita de máis atencións por ter algunha discapacidade ou estar enfermo…

  • Algúns pequenos expresarano cunha melancolía esaxerada e sentiranse tristones sen motivo aparente.
  • Outros se queixarán de que ninguén lle quere, perderán o apetito ou serán máis caprichosos coa comida (por exemplo, poden comezar a rexeitar alimentos que antes eran os seus preferidos).
  • Desobedecer e ser máis terco, montar rabietas e chorar desproporcionadamente adoita ser algo común na maioría.
  • Tamén o é volver a condutas que xa estaban superadas, desde facerse pis na cama, pedir o chupete ou querer beber leite en biberón; tamén comezar a falar como un bebé, querer durmir cos pais cando xa o facía no seu cuarto ou espertarse pola noite a pesar de que xa durmía de vez.

Condutas regresivas pola chegada dun irmán

Precisamente son estas condutas, que os profesionais da psicoloxía denominan regresivas, as que máis preocupan aos pais. Deixar de controlar os esfínteres cando esa etapa xa estaba superada é algo que desconcerta moito. Son chamadas de atención que fundamentalmente se dan cando os nenos perciben de forma errónea certo abandono por parte dos proxenitores; entendendo que estes, sobre todo a nai, xa non pasa tanto tempo con eles ao estar ocupada co recentemente nado. “Pero as condutas regresivas, sobre todo o volver necesitar o cueiro, son algo que tamén o observei en nenos que viron como a nai tivo que centrarse en coidar a un familiar enfermo (por exemplo, a un avó) ou cando algún dos proxenitores tivo que ausentarse una longa tempada por traballo”, explica a pediatra de Atención Primaria, Rebeca Palomo.

Hai que darlles tempo. “Vin casos de pequenos que xa non usaban cueiro facía tempo, pero que ao chegar o bebé a casa comezaron a facerse pis encima, pero curiosamente soamente facíano en casa. Na gardaría ou no colexio, con todo, facíano no baño, una proba clarísima de que é a súa maneira de reclamar atención e de que non subxace outro problema de saúde”, matiza a pediatra.

“É certo tamén que dentro de todas estas actitudes hai uns límites que non debemos permitir que pasen, por exemplo facerlle dano ao bebé. Como nais e pais temos que facerlle saber o importante que é paira nós e o moito que lle queremos, explicarlle que a pesar de que a súa contorna cambie, o noso amor por el non”, explica a psicóloga Alexandra Sierra.

celos bebe
Imaxe: Keira Burton

Todas estas reaccións ou sentimentos danse con máis intensidade cando o neno é o primoxénito e chega outro peque a quitarlle o “trono”, pero a chegada dun terceiro ou cuarto irmán tamén pode provocar estas actitudes. “É certo que cando na familia só hai un fillo o impacto dun irmán é máis forte que cando xa existen polo menos dous irmáns, pero iso non implica que as condutas de celos ou actitudes de regresión non de dean cando a familia é máis ampla, xa que cada neno vive os cambios de maneira distinta e dalgunha forma, coa chegada dun novo membro, todos os papeis dentro da familia deben recolocarse de novo e cada cal ocupará un novo papel ao que debe adaptarse”, explica Tarrés.

E se o irmán pequeno ten celos do maior?

Outra situación nada anecdótica que pode darse é que sexa o irmán pequeno quen experimente todas esas inseguridades e senta celos das habilidades do maior. Normalmente esta situación prodúcese cando os pais ou o resto dos familiares, sen mala intención, continuamente están a comparar logros, repetíndolle ao pequeno que aprenda do maior: “Mira como o teu irmán se come todo, mira como se lava os dentes, a ver si dormes toda a noite do tirón como o teu irmán…”.

“Pero cada neno ten o seu carácter e a súa propia xestión das emocións. O que pode necesitar un dos irmáns paira adaptarse á nova situación pode non servirlle ao outro irmán, por iso debemos estar atentos ás necesidades concretas de cada neno e ao seu propio ritmo de xestión e adaptación ao cambio”, explica a psicóloga.

Como manter unhas expectativas adecuadas

Outro aspecto que hai que ter moi en conta son as expectativas que xeramos nos fillos maiores sobre o irmán que está por vir. En ocasións cae no erro ao dicirlles que será un amigo co que xogar, alguén con quen compartir e rir. “Efectivamente será así nun futuro, pero a realidade é que cando chega o bebé, o pequeno nin xoga, nin fala. Sente que lle mentimos e decepciónase, xa que o seu novo irmán non é divertido e non xoga con el. Ao contrario, percíbeo como una competencia. O que experimenta é que ese bebé lle rouba atencións da súa nai ou o seu pai”, relata Tarrés.

Paira manter unhas expectativas adecuadas, hai que explicarlle:

  • Como son os bebés. Contarlle que son pequenos, moi delicados, que non falan, nin teñen dentes paira comer. Podes visitar amigos ou familiares con recentemente nados para que se vaia facendo una idea ou acudir a algunha revisión xinecolóxica con el e que vexa a ecografía.
  • Contarlle que é o que fan, que ao principio principalmente dormen e comen, e como se comportan, destacando que non xogan ata que son máis maiores.
  • Detallar que é o que necesitan (mimos, palabras suaves) e como o adoitan pedir (como non saben falar piden as cousas chorando e non pairan ata que lles acougamos).
  • Involúcralle nos preparativos, deixar que axude a organizar a habitación e pensar xuntos en posibles nomes.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

Etiquetas:

celos hermanos-gl

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións