Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Bebé > Bebés > 1-2 anos

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

A lactación materna prolongada, causa complexo de Edipo?

Os expertos coinciden en que a lactación materna prolongada non xera riscos físicos nin psicolóxicos, senón que, pola contra, favorece o desenvolvemento emocional e psicosocial do neno

img_lactancia edipo hd

Moitas persoas, incluso algúns pediatras, cren que continuar con a lactación materna ata os dous anos ou máis de vida do bebé pode ser causa de complexo de Edipo. Segundo a psicanálise, este complexo aparece cando o neno, sobre o catro anos de idade, empeza a experimentar un rexeitamento inconsciente cara ao seu pai, á vez que unha proxección amorosa cara á súa nai. Con todo, os expertos coinciden en que non existe ningunha evidencia de que así sexa. A continuación descríbense algunhas polémicas ao redor da lactación materna, detállase que esta non ten riscos senón beneficios e explícase que o complexo de Edipo é un problema cultural -non natural- e as razóns desa confusión.

Polémicas ao redor da lactación materna

Imaxe: Dubova

O libro ‘Vítimas da lactación materna. Nin dogmatismos nin trincheiras!’, de José María González Cano xerou polémica en canto saíu publicado a comezos deste ano. Nas súas páxinas, este pediatra -que foi xefe da Unidade de Gastroenterología Infantil e Nutrición do Hospital Xeral de Castelló- promove, entre outras cousas, o destete total ou parcial do bebé ao catro meses.

Trátase dunha recomendación controvertida, porque se opón ás indicacións da Asociación Española de Pediatría (AEP), segundo a cal o leite materno debe ser o alimento exclusivo do neno ata o seis meses de vida e logo manterse “complementada con outros alimentos ata os dous anos ou máis, isto é, ata que a nai e o bebé deséxeno”. Estes preceptos son sostidos tamén pola Organización Mundial da Saúde e a Academia Americana de Pediatría.

Segundo o libro de González Cano, ademais, á lactación materna prolongada (a que alcanza a pequenos de dous anos de idade ou máis) cabe achacar “os complexos de Edipo severos que están a aflorar“. O complexo de Edipo é un dos conceptos craves da psicanálise. Segundo Sigmund Freud, consiste en que o neno, nun determinado momento, sente un desexo inconsciente e irracional de manter unha relación sexual co proxenitor do sexo oposto (é dicir, unha relación incestuosa) e de eliminar ao do seu mesmo sexo (isto é, cometer parricidio ou matricidio).

Seica isto é así? A lactación materna prolongada pode causar complexo de Edipo? Case todos os especialistas coinciden en que non.

Lactación materna prolongada, sen riscos físicos nin psicolóxicos

A AEP acaba de publicar un documento titulado ‘Lactación materna en nenos maiores ou prolongada‘, no cal é clara e contundente: “Non se constataron riscos físicos nin psicolóxicos en pequenos que toman peito por encima dos dous ou tres anos de idade”.

Ao contrario: a extensión da lactación materna “está implicada nun mellor desenvolvemento emocional e psicosocial do neno”. Segundo o texto, comprobouse unha asociación entre unha maior duración da lactación materna e factores positivos, como menor incidencia de malos tratos infantís, mellor relación cos pais na adolescencia, maior percepción de coidado e mellor saúde mental na vida adulta.

Alba Padró, asesora de lactación da asociación Alba Lactación Materna, coincide en que non só non hai probas de que exista algún risco, senón o contrario. “Polo que sabemos -afirma-, do que si existe evidencia, é que os pequenos aleitados de maneira prolongada non sofren este complexo, senón ao revés: son nenos autosuficientes, máis independentes“.

Zule Millás, asesora da Asociación SINA de apoio á lactación materna e crianza con apego, sinala unha proba de que a lactación materna non causa complexo de Edipo: “Non existe máis que na nosa cultura, caracterizada por unha visión limitada da sexualidade“. Visión limitada que consiste en limitala á genitalidad e non apreciala de maneira ampla.

O complexo de Edipo, un problema occidental

No seu ‘Informe sobre psicoloxía da lactación‘, a psicóloga infantil Laura Perales Bermejo detalla que en Occidente hai varias fases no desenvolvemento psicosexual: a oral (desde a concepción ata o tres anos de idade), a anal (cara ao final do tres anos), a edípica (desde o tres ata o seis ou sete anos), a latencia (desde entón ata a adolescencia) e a xenital (a partir da adolescencia).

Con todo, os habitantes das illas Trobriand, na Melanesia, ao redor do tres anos de idade pasaban da etapa oral á xenital, segundo a soada investigación do antropólogo Bronislaw Malinowski na primeira metade do século XX. Isto quere dicir que os trobriandeses, en cuxa cultura a lactación materna prolongada era o habitual, non só non padecían o complexo de Edipo, senón que nin sequera atravesaban unha etapa edípica durante a nenez.

Por iso, Perales Bermejo destaca que “non é a lactación materna prolongada o que xesta o complexo de Edipo senón outros factores, como o modo antinatural no que vivimos”. E salienta que, como o tipo de vida occidental dificulta a relación do neno cos seus pais e reprime a sexualidade natural infantil (“por mor dos nosos propios medos e bloqueos”), o pequeno “non ten outra saída que o namoramento simbólico de papá ou de mamá”.

Pola súa banda, Diana Sánchez, presidenta da Asociación Española de Psicoloxía Perinatal, remarca que “non existe unha soa evidencia científica de que a lactación poida causar complexo de Edipo”. E vai aínda máis aló. Afirma que tal complexo, descrito por primeira vez por Sigmund Freud, “non aparece en ningún manual diagnóstico serio e a lactación non pode provocar algo que non está demostrado que exista”.

Lactación materna e complexo de Edipo: a orixe dun erro

De onde provén, entón, a crenza de que a lactación materna prolongada causa complexo de Edipo? Segundo Zule Millás, asesora da Asociación SINA, é unha idea baseada, polo xeral, en “unha mala interpretación do que é o apego e nunha forma de ver o acto biolóxico de aleitar desde unha perspectiva sexual enfermiza, sobre todo cando o bebé pasa de certa idade ‘socialmente aceptable'”.

Millás destaca que o apego é “unha entidade que vai máis aló da psicoloxía, xa que ten unha base biolóxica”. E cita o libro ‘O amor maternal‘ (Ed. Albesa, 2004), da neurocientífica británica Sue Gerhardt, quen sostén, a partir das súas investigacións, unha das bases da crianza con apego: que “para que un bebé sexa un neno independente, primeiro ten que pasar por unha etapa de dependencia”.

A lactación materna favorece o apego, mentres que a alimentación con fórmulas “adoita ter máis difícil establecer un vínculo primario coa súa nai ao ser máis habitual que vaia ‘de man en man’ cando se trata de darlle para comer”, puntualiza Millás. A especialista engade que algo parecido, pero de maneira aínda máis pronunciada, ocorre “cando se trata de consolarlle cun chupete, dado desde a distancia (e en moitas ocasións por persoas que non son os seus pais), en lugar do abrazo que adoita ir parello coa succión non nutritiva do bebé aleitado”.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións