Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Bebé > Bebés

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

A temida bronquiolitis podería ter os días contados

Os últimos avances céntranse nunha vacina administrada na embarazada que crea anticorpos que traspasa ao seu bebé para que naza con certa inmunidade fronte ao VRS

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 19 de Outubro de 2019

Coa volta ao cole e o outono, regresan os virus ás aulas e ás nosas casas. Xunto ás gastroenterites, as infeccións virales máis comúns durante a infancia son as respiratorias. De outubro a marzo, coincidindo coas baixas temperaturas, os catarros e, en especial, as bronquiolitis manteñen en albas aos pais sobre todo dos bebés. É a infección respiratoria de vías baixas máis frecuente en menores de 2 anos e a primeira causa de hospitalización en lactantes. E non hai un tratamento eficaz. Aínda así, hai motivos para a esperanza. Contámolos.

Bronquiolitis: unha infección moi temida no outono-inverno

Das máis de 50.000 urxencias pediátricas que se atenderon o ano pasado no Hospital Universitari i Politècnic A Fe de Valencia, un 10 % corresponderon a patoloxía das vías respiratorias inferiores (broncoespasmos, bronquiolitis e pneumonía). E no catro HM Hospitais de Madrid con urxencias pediátricas, nun mes "malo" chegan a atender entre 660 e 1.900 nenos con bronquiolitis (20 % das urxencias). Son só cifras de dous centros sanitarios do noso país, pero mostran a virulencia desta infección entre os máis pequenos.

Por iso é polo que sexa unha das enfermidades máis temidas polos pais cando chega outubro, sobre todo entre quen tiveron aos seus bebés no verán, pois deben afrontar o outono-inverno con moi poucos meses de idade e, por tanto, con poucas defensas. De feito, cada ano ingresan en España entre 12.000 e 14.000 nenos menores dun ano debido á bronquiolitis, segundo datos do Ministerio de Sanidade, Consumo e Benestar Social.

E é que é neles onde hai máis perigos ante os virus respiratorios que producen a inflamación e obstrución dos bronquiolos (o tramo de vía aérea de calibre máis estreito), provocando síntomas moi alarmantes: tose moi irritativa e persistente, sibilancias, dificultade respiratoria, rexeitamento de tomas, febre, pausas de apnea e, nos casos máis graves, insuficiencia respiratoria. “A resposta ao tratamento broncodilatador é moi limitada nos nenos pequenos, non teñen a capacidade que teñen os adultos de mellorar con fármacos ante unha situación parecida”, recoñece Isabel Romeu, coordinadora de Pediatría en HM Hospitais en Madrid.

Existen moitos virus e microorganismos capaces de producir bronquiolitis: o virus da gripe (influenza), rinovirus, parainfluenza, enterovirus, mycoplasma e ata pode haber coinfección con tosferina. Pero o virus respiratorio sincitial (VRS) está detrás do 80 % dos casos, uns 270.000 ao ano en menores de 2 anos no noso país. Por iso é a infección respiratoria de vías baixas máis frecuente nestas idades e a primeira causa de hospitalización en lactantes.

Pero a pediatra lanza unha mensaxe tranquilizador: “Motiva moitas consultas no pediatra de cabeceira e nas urxencias, pero a maioría son cadros benignos. Requirirán ingreso menos do 5 % e deles outro 5 % necesitará facelo nunha UCI e un 1 % pode chegar a morrer”. Caso distinto é para os grupos de risco: prematuros, cardiopatías congénitas, inmunodeficiencias, enfermidades pulmonares crónicas… “En grandes prematuros ou pacientes cardiópatas, a mortalidade chega ao 45 % ou do 37 %, respectivamente”, sinala a especialista.


Imaxe: PhotoLizM

Sen tratamento eficaz, e con menos medicación?

Hoxe en día, aínda non hai un tratamento eficaz para reverter a infección nin tampouco medicamentos para eliminar a obstrución e inflamación do bronquio, pois non resultan útiles nin corticoides nin broncodilatadores. E iso que neste estudo recente recoñécese que “se continúa documentando o uso de tratamentos innecesarios”, polo que expón unha iniciativa para reducir de forma significativa (ata o 50%) o emprego de medicación innecesaria en lactantes con bronquiolitis en atención primaria, á vez que anima a dar máis información sobre esta enfermidade aos proxenitores, pois facilitaría o seu manexo. O Servizo Vasco de Saúde (Osakidetza) iniciou unha campaña para poder estender esta boa práctica.

Para tratar de soportar esta infección respiratoria, segundo Antonio Coello, responsable do Servizo de Pediatría de Vithas Xanit Internacional en Benalmádena (Málaga), as medidas son similares ás do catarro de vías altas, con lavados nasais e posición incorporada. Tamén se aconsella dar tomas de menor cantidade máis veces ao día. Pero “se o paciente ten menos de seis meses, come menos da metade do normal, ten moita dificultade para respirar ou queda sen respirar durante algúns segundos, é recomendable acudir a urxencias”, sostén.

O tratamento de soporte fundamental consiste en administrar ao bebé osíxeno, se o necesita, aplicar as medidas que lle faciliten o maior confort posible e asegurar que se mantén hidratado, nutrido, sen febre nin dor mentres dure a enfermidade (ao redor de 12 días, aínda que algúns chegan case ao mes). “Desgraciadamente non hai ningún fármaco para quitar a tose, nin para evitar que a infección que inicialmente cursa como un catarro progrese e convértase en bronquiolitis”, lamenta Romeu.

E vacinas?

Tampouco vacúas. Con todo, hai avances moi esperanzadores. O máis desenvolvido refírese a inmunización pasiva, é dicir, á administración de anticorpos fabricados artificialmente. Existe un fármaco, Palivizumab, que se inxecta mensualmente aos nenos que forman parte do grupo de risco. Pero en fases moi avanzadas de investigación está outro produto similar, máis eficaz e duradeiro “que permitiría administralo nunha única dose”, detalla a pediatra.

En canto a inmunización activa, o problema é que a vacina ten que ser non só segura senón eficaz, isto é, capaz de inducir unha protección suficientemente alta e duradeira para que mereza a pena. E isto é complicado, pois o sistema inmunitario non pode crear defensas en bebés tan pequenos; por iso é polo que o calendario de vacinacións empece aos dous meses de idade. Pero continúase investigando e danse pequenos pasos con ensaios en primeiras fases de desenvolvemento.

As noticias de diversos traballos científicos son moitas. O ano pasado, por exemplo, investigadores do Centro médico da Universidade de Vanderbilt (EE.UU.) descubriron e caracterizado catro anticorpos producidos polo ser humana fronte ao VRS. O seu achado, publicado na revista PLOS Pathogens, achega datos que “proporcionan novos conceptos que axudarán no desenvolvemento de vacinas para este virus e o metaneumovirus (MNV)”, outro virus moi parecido. Deles dous tamén fala este estudo con ratos do CIBERES e do Centro Nacional de Microbiología (CNM) do Instituto de Saúde Carlos III, cuxos progresos abre a posibilidade de desenvolver unha vacina universal fronte a estes dous patógenos. E este verán coñecíase que unha vacina experimental contra o virus sincitial respiratorio mostrábase prometedora nun ensaio clínico en fase 1 en humanos publicado na revista Science un equipo de investigadores da Universidade de Texas (EE.UU.).


Imaxe: Pexels

A prevención, antes de que o bebé naza

Pero onde máis progresos se están producindo é no desenvolvemento dunha vacina dirixida ás embarazadas, que administrada no último trimestre de xestación crea anticorpos na muller que pasan a través da placenta ao seu bebé para que naza con certa inmunidade fronte ao VRS. “Vacinar á nai durante o embarazo demostrouse eficaz para previr a tosferina e hai actualmente ensaios clínicos con vacúa VRS na gestante que esperan ter acción protectora sobre o neno”, comenta Romeu.

Fálase de que unha vacina de nanopartículas contra o virus respiratorio sincitial podería chegar a usarse en 2021. E como se expuxo no X Congreso da Asociación Española de Vacunología, reduciría un 60 % as formas graves de bronquiolitis nos recentemente nacidos durante os primeiros 90 días de vida, tal e como se conclúe na terceira fase dunha investigación da Baylor College of Medicine con 4.600 mulleres.

Pero ata que non terminen os estudos e comercialícese a vacina máis esperada por pediatras, pais e nais, hai que tomar estas medidas de prevención e, no caso de embarazadas, non dubidalo: vacinarse da gripe e a tosferina. Vacinarse da gripe non prevén a bronquiolitis por VRS, pero si que a gripe pode provocala. E como podería darse coinfección con tosferina, tamén vacinarse fronte a esta enfermidade é máis que recomendable, como lembran desde a Sociedade Española de Epidemiología (SEE): “Son seguras durante o embarazo e, por tanto, teñen un claro beneficio para a saúde das mulleres e a dos seus fillos”.

Hai moitas razóns para vacinarse da gripe no embarazo, pero de face á bronquiolitis é esencial lembrar que coa vacinación antigripal prodúcese unha transferencia da nai ao feto dos anticorpos xerados pola vacinación. “Un ensaio clínico mostrou que a eficacia da vacina a embarazadas para previr a gripe durante o primeiros catro meses de vida do bebé era do 67,9 %”, apunta a SEE.

No caso da tosferina, estes expertos sinalan que a vacinación é a medida máis efectiva para reducir os casos graves e mortes por esta causa en lactantes e, por tanto, é recomendable a súa administración a todas as mulleres entre a semana 27 e 36 do embarazo.

Medidas preventivas ante a bronquiolitis

A Sociedade Española de Pneumoloxía e Cirurxía Torácica (SEPAR) propón estas medidas preventivas para evitar o contaxio de bronquiolitis en bebés. Deben aplicarse tanto en casa como nas gardarías e ser máximas en nenos de risco:

  • Lavarse sempre as mans antes de coller ou tocar ao bebé.
  • Evitar achegarse ao neno, se se está arrefriado. En caso necesario, lavarse antes as mans e, mesmo, porse unha máscara.
  • Utilizar panos de papel desechables, lavarse as mans despois de usalos e tiralos.
  • Toser cara a outro lado tapándose a boca co antebrazo.
  • Evitar fumar tanto dentro de casa como no coche. O tabaco fai que as vías respiratorias estean máis sensibles ao dano orixinado polos virus. Ademais, as partículas do fume permanecen no ambiente durante moito tempo.
  • Lavar con auga e xabón os obxectos que tocan os bebés, sobre todo se alguén arrefriado tocounos.
  • Tentar manter separados aos nenos máis pequenos dos bebés.
  • Ter en conta que os bicos tamén poden transmitir os virus respiratorios.

Etiquetas:

bronquiolitis

RSS. Sigue informado

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións
Fundación EROSKI

Validacións desta páxina

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación do W3C indicando que este documento é XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto