Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Bebé

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A violencia no deporte infantil: previla empeza polos pais

Os comportamentos inapropiados dos pais e as nais no terreo de xogo non teñen una influencia positiva nos fillos. Aprende a identificalos e corrixilos

deporte sin violencia Imaxe: cottonbro

Practicar deporte é fonte de saúde, favorece a sociabilidad, axuda a liberar tensións e permite a adquisición de valores e aprendizaxes paira a vida. Con todo, a influencia de todos os beneficios da actividade física nos nenos pode verse embazada polas actitudes violentas e as agresións verbais e físicas que se producen na contorna do deporte escolar. Desde as bancadas —e nos fogares— levan a cabo algunhas das máis dolorosas e menos ejemplarizantes: as exercidas polos pais e as nais contra árbitros, adestradores, xogadores, resto dos espectadores ou os seus propios fillos. Contámosche cales son esas condutas inapropiadas, que repercusións teñen nos máis pequenos e que se pode facer paira evitalas.

A agresividade dos pais e as nais dos xogadores xera violencia no deporte escolar. Así o cre un de cada catro vascos, segundo unha enquisa* realizada a 820 persoas en 2011 polo Gabinete de Prospección sociolóxica do Goberno Vasco, onde tamén se apunta que a falta de educación (33 %) é outra das razóns principais. A excesiva competitividade (12 %), o contaxio das actuacións dos de ao redor (10 %), a influencia dos medios de comunicación (4 %) e a falta de respecto ao árbitro (3 %) tamén consideran que contribúen, aínda que en menor medida.

E aínda que é unha sondaxe de fai 10 anos e limitado a un campo xeográfico concreto (Euskadi), reflicte una percepción moi xeneralizada que podería extrapolarse a outras comunidades e que os profesores da Universidade do País Vasco (UPV-EHU) Juan Aldaz e Marian Ispizua tamén ven necesario citar no seu informe** sobre a violencia no deporte nesta rexión. Neste documento, máis actual no tempo (2019), advírtese de que “o maior problema detectado no deporte basee e escolar é a permisividad da violencia de baixa intensidade xa que non é identificada como violencia. No fondo atopámonos ante un problema da institucionalización e tolerancia de comportamentos como insultos ou ameaza, con ‘pequenas violencias’ que en gran medida pasan desapercibidas paira aqueles que as exercen e os que lles rodean”. E é aquí onde os proxenitores teñen tarefa, sen esquecer o labor de clubs, adestradores, centros escolares, administración e medios. Porque ao alentalas ou practicalas todos estamos a prexudicar aos nenos.

Condutas inapropiadas dos pais no deporte escolar

“Neste ámbito —recoñecen no informe— os comportamentos violentos, máis que entre os nenos, danse entre os espectadores, que na maior parte son familiares directos dos xogadores”. Esa agresividade que exercen os proxenitores nas competicións deportivas maniféstase de moi diversas maneiras nas bancadas. As agresións verbais cara aos deportistas son as máis evidentes. Máis residuais chegan a ser as físicas entre o público, pero ocorren, con sentenzas de cárcere e indemnizacións incluídas.

gritar ira violencia
Imaxe: Lara Jameson

Pero hai máis condutas negativas (comportamentos de violencia e falta de respecto) propias dos que entenden que todo vale no deporte. Ás veces, son difíciles de detectar, o que as converte en máis perigosas e estendidas. Cales son eses comportamentos frecuentes máis inapropiados? No folleto do programa formativo ‘Adestrando a pais e nais’ do Goberno de Aragón, elaborado por AFP-Grupo Consultores do Deporte coa opinión de pais, adestradores, xuíces, árbitros e deportistas, cítanse os seguintes:

  • Discutir cos pais doutros deportistas durante un adestramento ou una competición.
  • Recriminar ao árbitro durante unha competición cando a súa actuación non che pareceu acertada.
  • Ridiculizar ao adversario diante do teu fillo.
  • Falar despectivamente do comportamento e da forma como o adestrador fai o seu traballo.
  • Dar indicacións técnicas ao teu fillo antes, durante ou despois de una competición.
  • Dar demasiada importancia e criticar o seu resultado nunha competición.
  • Molestarche ou mostrar pouco interese por acompañar ao teu fillo un adestramento ou competición.
  • Pensar que o teu pequeno podería dedicarse a outro tipo de actividades máis proveitosas que facer deporte.

Por que ocorren? As altas expectativas que teñen os proxenitores nos seus fillos é un factor que incide enormemente neses comportamentos descontrolados. Nelas fíxase Fernando Gimeno, profesor de Psicoloxía da Actividade Física e do Deporte na Facultade de Ciencias da Saúde e do Deporte da Universidade de Zaragoza. No ano 2000 publicou o manual ‘Adestrando a pais e nais. Claves paira una xestión eficaz da relación cos pais e nais de mozos deportistas (guía de habilidades sociais paira o adestrador)’ no que se basea o material didáctico do programa aragonés. Segundo este experto, “paira todo pai ou nai que o seu fillo non cumpra con esas expectativas supón una situación estresante ante a que poden aparecer comportamentos extremos, mesmo en proxenitores exemplares noutros ámbitos. E ninguén che prepara paira acompañar na actividade deportiva dos teus fillos. Tes que aprender sobre a marcha como comportarche adecuadamente”.

Influencia destes comportamentos violentos nos nenos

Deixarnos levar pola nosa ira e irritabilidad ante certas situacións estresantes non é recomendable en ningún caso. Tampouco o é na contorna deportiva ante os ollos e oídos dos nosos fillos. Non todos os rapaces reaccionan e aféctanlles de igual modo, pero un comportamento inapropiado dos proxenitores no terreo de xogo non terá una influencia positiva neles. “Os máis vulnerables e dependentes dos seus pais poida que tomen esas condutas como modelo e teñan tendencia aos comportamentos agresivos ou, pola contra, que teñan una frustración tan grande que lles desanime seguir xogando”, comenta o experto.

En definitiva, pódese volver na nosa contra, deteriorando a relación familiar, pero tamén repercute no neno:

  • dificulta a súa maduración e desenvolvemento emocional: baixa autoestima, ansiedade, problemas de socialización…
  • provoca que entre en competitividade co equipo ou algúns dos seus compañeiros.
  • repite o comportamento violento e pode chegar a escudarse no “como o fan os maiores…”.
  • adquire valores negativos, como o machismo ou a xenofobia.
  • favorece a perda de motivación pola práctica do deporte e, mesmo, o abandono do mesmo.

Tamén no informe vasco alértase de que pode suceder se non se actúa na etapa escolar: “Se non se adquire por parte dos deportistas certa educación e cultura deportiva, é moi probable que no deporte afeccionado tamén xurdan actitudes e comportamentos violentos que serán máis probables se a propia personalidade dos participantes non é adecuada”. E respecto diso, Fernando Gimeno tamén repara na gravidade social deste tipo de incidentes antideportivos cando se producen en localidades pequenas onde todos coñécense e comparten máis que afección deportiva.

Que se pode facer: exemplos de condutas adecuadas e outras accións

fútbol deporte escolar
Imaxe: joshdick75

Entre as posibles solucións paira paliar os comportamentos violentos no deporte figuran a aplicación de programas de concienciación de familiares dos deportistas, así como tamén aqueles que incidan na educación en valores e outros máis específicos de educación de deportistas, sen esquecer implantar maiores sancións ás accións violentas. A presenza de corpos e forzas de seguridade en partidos de risco (como medida disuasoria) ou a posta en valor desde os clubs e medios de comunicación da ausencia de incidentes en encontros que se prevén conflitivos tamén axudan, en opinión do psicólogo do deporte consultado.

Una campaña preventiva curiosa é a catalá ‘Jo sempre hi guanyo, coa que se promove un sistema que puntúa o comportamento de xogadores, adestradores, pais e público, de tal maneira que esta puntuación pode afectar o resultado dos partidos. Así, a solidariedade e o esforzo en común poden decidir un empate ou mesmo dar a volta ao marcador. Neses partidos non hai árbitro, senón un titor de xogo que ten en conta as boas e malas accións, polo que, se un xogador axuda a un adversario lesionado, suma, pero se os seguidores dun equipo insultan, resta. Ademais, conta cun “comité de valores” paira, se convén, actuar de mediador entre os pais.

Pero, especificamente paira os pais e nais, que se pode facer? Sen dúbida, participar en programas formativos dos clubs con talleres prácticos de forma simultánea cos adestradores, como o impulsado desde o Goberno de Aragón, é una medida de prevención “útil”, a condición de que se desenvolvan con profesionais preparados (psicólogos).

Con todo, “de face á corrección de comportamentos anómalos, estas accións formativas teñen un efecto limitado”, confesa o psicólogo, quen considera que deben ir acompañadas de accións máis próximas no tempo ao evento deportivo paira ter máis éxito. Cales? Una reunión previa ao partido do adestrador cos pais paira lembrar o seu compromiso cos comportamentos excelentes na bancada axuda a que o labor formativo anterior teña o resultado esperado. É dicir, o papel do adestrador, con habilidades sociais e educativas, resulta clave. “Cada vez máis adestradores están a comprender que non só se deben preocupar do adestramento dos seus xogadores, senón tamén dos seus pais cando son menores de idade”, asegura o profesor.

Pero, en xeral que comportamentos son apropiados e convén pór en práctica? O programa formativo aragonés anima a actuar da seguinte maneira:

  • Mostra respecto e cordialidade nas competicións con adestradores e deportistas dos equipos contrarios.
  • Respecta, comprende e apoia a función dos árbitros nas competicións.
  • Mostra interese polo traballo que o adestrador fai co teu fillo e sobre o que espera da relación e colaboración cos pais.
  • Anima ao teu fillo cando fai deporte, apoiándolle, recoñecendo o seu esforzo e interese, pero evitando “facer de adestrador”.
  • Mantente tranquilo e confía nel cando, durante un adestramento ou una competición, cometa un erro ou non lle salguen as cousas.
  • Aplaude as boas actuacións tanto do teu fillo como as dos seus compañeiros de equipo e do equipo contrario.
  • Acepta os éxitos e fracasos do teu fillo, aprendendo destas experiencias.
  • Colabora con el, o seu adestrador e o seu colexio ou club ou equipo nos adestramentos e na organización de actividades e competicións.

Nese mesmo sentido recoméndanse boas prácticas como as deste decálogo do bo espectador de deporte escolar, onde Kirolalde (Comité Vasco contra a violencia no deporte) lembra, entre outras cousas, que como pais somos un exemplo paira os nosos fillos.

Desde 2017 outro recurso moi práctico ensínanos como sacar ao deporte o máximo partido na educación dos nosos pequenos. Trátase da guía ‘Manual paira pais: deporte e valores’, elaborada pola Fundación Mutua Madrileña, en colaboración coa Fundación Deporte Novo do Consello Superior de Deportes (CSD). O libro, redactado polos expertos de a Escola Deporte e Crecemento Persoal Guillermo Calvo e David García, ofrece ferramentas paira manexar expectativas, reconducir frustracións ou xestionar actitudes violentas. Os títulos dalgúns dos seus capítulos pódennos servir paira facernos una idea: Árbitro, ponche lentes!”, “Fillo, demóstralle quen manda!” ou “O adestrador non ten nin idea”.

_____

(*) ‘Práctica de deporte e comportamentos violentos en competicións deportivas

(**) ‘Diagnóstico e propostas co-creadas paira a co-xestión da violencia relacionada co deporte en Euskadi

Expulsar dun partido a un pai é contraproducente?

Nas competicións deportivas hai regras e normas, pero non nas bancadas nin nos adestramentos, lembra o psicólogo do deporte, Fernando Gimeno, aínda que determinados clubs “xestionan moi ben as súas normas que fomentan vivir o deporte de forma respectuosa e correcta”.Una delas ten que ver coa expulsión nestas contornas deportivas de quen teñen un comportamento violento. “Se ocorre, débese actuar no momento. É o que fan os bos adestradores cos xogadores que levan a cabo una conduta inapropiada nos adestramentos: á bancada ou ao vestiario”, sinala o experto. E si é un pai ou una nai nun partido? “Separar a unha persoa da situación na que está a xerar un dano grave sempre é una acción educativa correcta. Pero debe ir acompañada doutro tipo de accións: reeducación ao pai ou acompañamento do neno do proxenitor expulsado, de face a non estigmatizarle e que siga recibindo apoio do club”, apunta.

Etiquetas:

deporte violencia

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións