Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Anticonceptivos tras o parto, cales usar?

Os expertos recomendan os anticonceptivos "de barreira", como o condón e o DIU, en lugar dos hormonais
Por Cristian Vázquez 17 de Xaneiro de 2012
Img preservativo
Imagen: Jaume d'Urgell

Os especialistas están de acordo en que o chamado “período intergenésico” (é dicir, o lapso entre un embarazo e o seguinte) debe durar, no mellor dos casos, polo menos 18 meses. Isto esixe a utilización de métodos anticonceptivos cando a parella, despois do puerperio, retome as súas relacións sexuais. Cales son os métodos máis convenientes? Aínda que isto depende de cada parella, pódense indicar algunhas liñas xerais respecto desta cuestión.

Durante a lactación, métodos non hormonais

En xeral, os métodos anticonceptivos divídense en dous grupos: os “hormonais” e o “non hormonais” ou “de barreira”. Os primeiros baséanse nunha alteración hormonal, a cal dá como resultado a imposibilidade de quedar embarazada, mentres que a acción do segundo grupo consiste en impedir por medios físicos a unión do óvulo e os espermatozoides.

Os médicos son partidarios de que, mentres a muller dá de mamar, empregar métodos anticonceptivos non hormonais ou de barreira, co fin de que o leite materno non poida verse afectada de ningún xeito polas posibles alteracións da pílula, os aneis vaginales de proxesterona, os implantes dérmicos e subdérmicos e os inyectables mensuais. Mesmo para mulleres que tras o parto non dan de mamar está desaconsellado o uso de métodos hormonais combinados, como pílulas ou outros axentes que mesturan dous ou máis tipos de hormonas, polo menos durante o primeiras catro semanas seguintes ao parto (ou eventualmente, dun aborto), debido a que aumentan o risco de tromboembolismo.

O método máis recomendado é o preservativo, xa que, ademais de actuar como barreira, úsase sen problemas desde o momento mesmo en que se recomienzan as relacións sexuais, sen ter en conta se o organismo da muller xa se recuperou do parto e volveu por completo ao seu estado normal.

Outro método de barreira tamén moi empregado é o dispositivo intrauterino (DIU), que si rexistra a complicación citada: esixe que o útero e o resto do aparello reprodutor da muller recuperase o seu tamaño e condicións xerais anteriores ao embarazo, para o que se estima que deben transcorrer un seis semanas. No caso de que o parto se realizase por cesárea, o prazo é aínda superior, dun oito semanas, debido a que a operación debe estar cicatrizada.

Terminado o ciclo da lactación, xa non hai riscos derivados do feito de que a muller empregar métodos anticonceptivos hormonais. Para saber cal é o máis conveniente, debe consultar ao especialista, xa que non hai unha fórmula xenérica: cada muller, segundo as súas propias características, necesita un tratamento determinado.

A pouca fiabilidade da amenorrea da lactación

Unha condición sinalada a miúdo como método anticonceptivo, pero que como tal está moito máis preto de ser un “conto da avoa” que unha técnica fiable, é a denominada amenorrea da lactación. Este é o período durante o cal a muller non menstrúa, característico do particular status endocrino cando deu a luz e dá de mamar. Este estado orixínase polo incremento do nivel dunha hormona, a prolactina, que produce o leite, e con frecuencia acompáñase de ciclos anovuladores. A utilización da amenorrea da lactación como método anticonceptivo pode resultar moi prexudicial e esixe unha condición: a muller debe aleitar ao bebé cada tres horas, de maneira invariable, mesmo de noite.

Pero nin sequera aínda que se cumpra ese requisito o estado de amenorrea posterior ao parto é confiable para evitar un novo embarazo. De feito, a amenorrea como tal termina coa primeira regra e esta chegará despois da primeira ovulación da muller, é dicir, despois dun ciclo de fertilidade.

Os especialistas explican a pouca fiabilidade deste presunto método cun exemplo: antigamente e ata mediados do século XX, na nosa sociedade (e aínda nos nosos días noutros lugares do mundo), as mulleres enlazaban uns embarazos con outros, con moi pouco tempo de diferenza, a pesar de que daban de mamar sempre. Esas mulleres pasábanse anos sen que lles baixase a regra, dado que pasaban do período de puerperio-amenorrea da lactación á xestación doutro bebé.

Métodos irreversibles

Outra división en dous grandes grupos dos métodos anticonceptivos ten en conta a súa reversibilidad. Todos os sinalados ata aquí son técnicas reversibles. Se a muller decide que non desexa ter máis fillos, pode someterse a unha ligadura de trompas ou ben recorrer a unha técnica máis recente, denominada Essure, que consiste na colocación dun dispositivo intratubárico -unha especie de anel-, que causa unha inflamación nas trompas e impide o paso dos espermatozoides. Os homes, pola súa banda, tamén poden someterse a un método de anticoncepción irreversible: a vasectomía.

De todas as maneiras, o aconsellable é que, despois do puerperio, a muller deixe pasar algo de tempo antes de realizarse unha ligadura de trompas ou ben o Essure, de modo que será conveniente que utilice outros métodos anticonceptivos cando reinicie a súa actividade sexual.