Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Como estimular o desenvolvemento do bebé

Os incentivos afectivos, físicos e sensoriais son imprescindibles, pero o seu exceso pode afectar negativamente o neno
Por EROSKI Consumer 20 de Outubro de 2011
Img desarrollo bebe
Imagen: jillberg

O recentemente nado ten nos seus xenes toda a información necesaria para dirixir o seu desenvolvemento, pero o proceso é longo e delicado. Para que chegue a bo termo, non só é preciso que todos os órganos e estruturas implicados funcionen correctamente, tamén deben recibir a estimulación adecuada. A detección precoz dun atraso no desenvolvemento psicomotor é de enorme importancia. Por iso convén que, ademais do control que fai o pediatra nas revisións periódicas, os pais coñezan o calendario de progresos dun bebé normal. É dicir, que saiban como se comporta un bebé ao nacer, ao mes de vida, aos dous meses e ao tres.

A normalidade

O desenvolvemento psicomotor é un proceso continuo; un camiño onde o neno adquire progresivamente distintas habilidades que lle permiten relacionarse coa súa contorna de maneira plena. Isto significa que é:

  • Secuencial, porque as distintas capacidades adquírense seguindo unha orde determinada e cada unha axuda a que se alcance a seguinte.
  • Progresivo, porque vai aumentando a complexidade das funcións que se adquiren.
  • Coordinado, porque interactúan distintas áreas para alcanzar unha determinada habilidade.

Con todo, o concepto de normalidade é sempre problemático ou difuso. Por que? Porque o feito de que un neno non faga o que a maioría dos seus compañeiros da mesma idade son capaces de facer -que é o que en definitiva se comproba cando se valora o seu desenvolvemento- non significa necesariamente que teña algún defecto ou lle falten estímulos.

Cada neno ten o seu propio ritmo de maduración. Hai bebés que, sen carencias de ningún tipo, evolucionan máis lentamente que outros e poden chegar tanto ou máis lonxe que eles. E tamén pode suceder ao revés: que un neno cuxo desenvolvemento psicomotor áchese dentro das marxes da normalidade estea a sufrir algún problema que lle impida evolucionar tan rapidamente como debería.

En todo caso, os pais deben advertir ao pediatra de calquera posible anomalía no desenvolvemento psicomotor do bebé. Aínda que o máis frecuente é que non haxa problemas, neste terreo, máis vale pecar por exceso que por defecto.

Incentivar o desenvolvemento

A falta de estímulos afectivos, sensoriais, físicos e ambientais producen atrasos no desenvolvemento que poderían chegar a ser irreversibles. A partir desta evidencia, na década dos 70 demostrouse que o prognóstico dos nenos con problemas no seu desenvolvemento psicomotor melloraba coa aplicación temperá dunha intensa estimulación sensorial e motora, que hoxe se considera fundamental no tratamento destes bebés.

Deste xeito, cando un neno presenta un atraso, remíteselle a centros especializados (hoxe chamados “de atención precoz”), que ademais de completar o diagnóstico e tratar as súas causas se é necesario e posible, inician uns exercicios e actividades de estimulación para potenciar ao máximo as súas capacidades.

Axiña que como esta estratexia foi de dominio público, case de modo espontáneo empezouse a aplicar tamén a nenos sen problemas, pensando que tamén eles poderían obter beneficios cunha estimulación especial. Pois ben, non hai probas de que isto sexa así. É certo que a estimulación adecuada é imprescindible, pero tamén o é que o seu exceso aplicado sen criterio é contraproducente: pode aparvar ao bebé, freando a súa propia iniciativa e mesmo chegar a causarlle lesións físicas, como nalgún caso sucedeu.

O exceso de estimulación aplicada sen criterio é contraproducente para un bebé normal

É máis, mesmo se é correctamente efectuada, cunha estimulación “técnica” córrese o risco de relegar a un segundo plano a afectividade espontánea, que é un factor moito máis importante para o desenvolvemento do bebé que o fortalecemento de calquera habilidade motora. Doutra banda, tras o mesmo empeño por lograr o mellor para o fillo, algo lóxico e encomiable, escóndense ás veces unhas expectativas desmesuradas, o que acaba resultando negativo para o neno e frustrante para os seus pais.

O neno sen problemas especiais non necesita máis estímulo que o que recibe ao ser atendido normalmente, cando se responde ás súas demandas e trátaselle con todo o afecto que suscita. Desde o nacemento, o mesmo bebé encárgase de provocar cos seus xestos a resposta que lle estimula. Por exemplo? Cando a mirada que dirixe aos seus pais induce e atopa unha mirada alén, ou cando máis adiante estira a man case pedindo explicitamente que lle poñan un axóuxere entre os dedos. Falarlle, cantarlle, tocarlle, abrazarlle, moverlle arriba e abaixo, xogando e rindo con el, son reaccións normais, que, sen pretender nada, estimulan naturalmente ao bebé: teñen por si mesmas o valor da comunicación afectiva.

Moitas veces pódese acertar coa actividade que máis convén ao neno simplemente deixándose levar polos propios sentimentos e observando o comportamento e a resposta do bebé. En calquera caso, as funcións que se pretendan estimular serán obviamente aquelas para as que vai estando capacitado a medida que o seu sistema nervioso madura. Por iso é tan importante coñecer os fitos do seu desenvolvemento psicomotor.