Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Bebé

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Como lograr que os teus fillos (adolescentes) fagan máis exercicio

Un mínimo de tres horas semanais de Educación Física en Primaria e ESO, contornas seguras e educación cara a hábitos saudables son as claves para que os mozos sexan máis activos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 31 de Xaneiro de 2020
Adolescentes practicando una actividad física: zumba Imaxe: arembowski

O nivel de sedentarismo nos adolescentes é preocupante. Tanto, que para a Organización Mundial da Saúde (OMS), resulta necesario adoptar “medidas urxentes” co fin de incrementar a actividade física entre os nenos de 11 a 17 anos, pois a súa saúde actual e futura está en xogo. Segundo o maior estudo sobre exercicio físico nos mozos realizado a escala mundial pola OMS, o 80 % adolescentes en idade escolar (o 85 % das nenas e o 78 % dos nenos) non chega ao nivel mínimo recomendado dunha hora ao día. En España, estamos un pouco mellor: a media alcanza o 76,6 %, que no caso da mozos baixa ao 69,8 % e no das mozas sobe ao 83,8 %. Que podemos facer? Nas seguintes liñas explicamos cales son os beneficios da actividade física a estas idades, que pautas podemos seguir como pais para que os nosos fillos fagan máis e que medidas poder tomar respecto diso desde centros educativos e administracións públicas.

A avaliación da OMS, publicada en novembro na revista The Lancet Child & Adolescent Health, tivo en conta todos os tipos de actividade física: o tempo dedicado ao xogo activo, as actividades recreativas e os deportes, as tarefas domésticas activas, os desprazamentos a pé e en bicicleta ou outros tipos de transporte activo, a educación física e o exercicio planificado. E coincide nas conclusións coas do ‘Estudo Pasos’ (setembro 2019). Neste informe da Gasol Foundation afírmase que en España o 63,6 % dos nenos e adolescentes entre 8 e 16 anos non fai eses 60 minutos diarios de actividade física moderada ou vigorosa. E, ademais, constata que este incumprimento destaca entre as mozas (o 70,4 % das nenas non chega ao nivel recomendado fronte ao 56 % dos nenos) e entre os adolescentes (o 72,4 % dos alumnos de secundaria non cumpre a recomendación, fronte ao 55 % dos de primaria).

Da brecha de xénero tamén alertaba en maio o estudo ‘A participación da muller nova na actividade física’, elaborado polo Observatorio da Vida Activa e Saudable, coa Universidade Rei Juan Carlos (URJC) e Fundación Mapfre. Nel móstrase que só o 23,8 % das mozas de entre 12 e 17 anos fan exercicio 60 minutos ao día —un 16 % menos que os homes— e que o 83 % das nenas e adolescentes españolas non fan deporte de forma habitual.

Por que os teus fillos non fan máis actividade física?

Por que esta situación? O abuso que se fai no tempo libre das pantallas (computador, móbil, videoconsolas, televisión ou tabletas) ten moita culpa deste sedentarismo. No ‘Estudo Pasos alértase diso. Víctor Arufe, director da Unidade de Investigación do Deporte Escolar, Educación Física e Psicomotricidade (UNIDEF) da Universidade da Coruña, tamén considera que outro factor é a falta de educación cara a un estilo de vida saudable. “Se as familias non se preocupan por educar aos nenos e adolescentes cara a hábitos e rutinas saudables, estes raramente tomarán a iniciativa”, sostén. Ademais, a escaseza de contornas seguras e alimentación pouco saudable con tantos produtos ultraprocesados tampouco axudan.

Chicas practicando actividad física: baloncesto
Imaxe: KeithJJ

No caso das mozas, ademais, danse outras circunstancias que o informe da URJC recalca: a elevada carga académica á que están sometidas e o feito de que cren que teñen menos habilidades e destrezas para o deporte e un maior sentimento de medo ao ridículo cando interactúan cos mozos. E apunta que as mulleres comezan a abandonar a práctica deportiva a partir do Bacharelato. A causa principal, comentan no estudo, é a súa madurez e sentido de responsabilidade, que lles fai preocuparse máis polos seus estudos e o seu futuro que pola realización de actividade física.

Pero tamén inflúe que as mozas non atopen unha oferta deportiva adaptada ás súas motivacións e que conten con menor apoio da familia e a súa contorna próxima para seguir facendo deporte. “Aínda existen estereotipos e prexuízos en relación á muller e deporte. Sigo escoitando a pais que consideran que se a súa filla fai deporte pode desenvolver músculo e iría en contra da súa estética corporal, do mesmo xeito que observo a familias dicir que ao seu fillo non o apunta a patinaxe porque son todo mozas”, confesa o profesor Arufe.

Que beneficios están a perderse

Tanto uns como outros, se non fan a actividade física suficiente (unha hora ou máis cada día), pérdense moitos dos beneficios que achega para a saúde durante esta etapa da vida e que, na súa maioría, mantéñense na idade adulta. Segundo o tamén autor do blogue Educación, Innovación e emprendimiento, a actividade física produce beneficios en cinco grandes esferas:

  • Mellora da condición física aumentando as capacidades físicas como a forza, resistencia, etc.
  • Contribúe no aspecto social fortalecendo as relacións sociais, cumprimento de normas, valores, ética, etc.
  • En aspectos psíquicos e emocionais, permite actuar a neurotransmisores como a dopamina, serotonina, norepinefrina… que xeran sensación de benestar, melloran a atención, conducen a un estado de calma e felicidade, etc. Dentro destes beneficios tamén se atopan melloras a nivel de procesamiento da información, mecanismos da atención, neurogénesis, potenciación da memoria de traballo, etc. o que pode conducir a unha mellora no rendemento académico.
  • A cuarta esfera fai referencia ás melloras na prevención e rehabilitación de diversas patoloxías, en especial as asociadas ao sedentarismo, como o sobrepeso ou a obesidade. Neste sentido, a OMS destaca tamén que a actividade física mellora da capacidade cardiorrespiratoria e muscular, a saúde ósea e cardiometabólica. Ademais, como recentemente defendeu durante a súa tese na Universidade Pública de Navarra (UPNA) a doutora María Medrano, o exercicio físico supervisado combate a aparición de fígado graso non alcohólico (esteatosis hepática).
  • E por último, a actividade mellora todo o relativo ás habilidades motrices e compoñentes da psicomotricidade que, xunto á condición física, inflúen en diversas variables psicolóxicas como a autoestima, autoconcepto ou autoconfianza.

Que podemos facer para que realicen máis actividade física

Niños praticando actividad física en un parque
Imaxe: christianecvo

Os informes citados revelan outro dato preocupante: la falta de actividade física a estas idades é unha tendencia que se mantén desde hai 15 anos e que non presenta sinais de cambio. Con todo, animan a variar esta predición. Como?

As investigadoras da OMS expoñen ampliar “urxentemente” as políticas e programas que demostraron ser eficaces para aumentar a actividade física dos adolescentes, como a campaña británica This Girl Can, destinada a fomentar o deporte feminino. Tamén consideran que hai que adoptar medidas multisectoriais que dean oportunidades aos mozos para levar unha vida activa, en ámbitos como a educación, o urbanismo e a seguridade viaria.

Como pais, desde ben pequenos pódeselles ir introducindo en rutinas deportivas que lles fagan crecer de forma saudable. “Se un neno pequeno ve que o deporte é unha rutina que hai que facer para crecer saludablemente, en primaria seguirao practicando e en secundaria tamén. Temos que conseguir que os nenos adquiran un matrimonio coa práctica deportiva”, apunta o profesor.

Cando apenas andan xogos no chan ou actividades supervisadas na auga (piscina ou bañeira) serven. Xogos cotiáns no colexio ou no parque, como o agocho ou saltar á corda, para os menores de 5 anos e 30 minutos ao día de exercicio deportivo fose do ámbito escolar para nenos entre 5 e 12 anos son unha maneira de promovelo, segundo a estratexia InfaSEN (Soño, Exercicio, Nutrición) ou Infancia con Sentido, desenvolvida por un equipo multidisciplinar de profesionais sanitarios de catro hospitais públicos xestionados por Quirónsalud. Tamén expoñen para maiores de 12 polo menos unha hora de exercicio fose do ámbito escolar e 30 minutos 2-3 días á semana de exercicio de fortalecemento (rocódromo, atletismo). E todo iso, sen pasar máis dunha hora ao día con xogos de pantallas.

Camiñar, ir en bicicleta e subir as escaleiras, no canto de desprazarse en coche ou noutros medios de transporte ou usar ascensores e escaleiras mecánicas, xa é un paso. Bailar, levar as bolsas da compra, pasear ao can ou axudar no horto ou xardín tamén vale. Ir ao cole andando ou en bicicleta e facer deporte como actividade extraescolar son opcións. Sendeirismo, artes marciais, deportes de equipo como o baloncesto ou o fútbol e outros algo menos sociais, como a natación, o tenis ou a patinaxe, poden axudar a fomentar neles a actividade deportiva. Con regras, con restricións mínimas, de risco (escalada, surf), de aventura (tobogáns, parques acrobáticos forestais, paintball)… como se propón neste documento oficial contribuirán a iso. O importante é que as actividades sexan divertidas e interesantes para os nenos, de modo que manteñan unha actitude positiva cara á actividade física durante a adolescencia e de adultos.

Adolescentes practicando actividad física: skate
Imaxe: ottawagraphics

Para a Gasol Fundation, é fundamental incrementar as horas e a calidade da educación física nos centros educativos, como tamén que o Consello Superior de Deportes, xunto ás comunidades autónomas e municipios, reforcen as iniciativas de fomento da actividade física e o deporte fose do ámbito escolar.

Un mínimo de tres horas semanais de Educación Física en primaria e secundaria, como propuxo ao Goberno o Consello Xeral da Educación Física e Deportiva, é unha fórmula que vai tomando corpo. Comunidades como Andalucía, Castela e León e País Vasco xa aumentaron as súas horas lectivas desta materia ata tres. Con todo, Arufe aposta por que colexios e institutos ofrezan unha hora ao día, como piden desde a plataforma Change.org. “Non podemos conformarnos nin cunha, dous ou tres horas. Ante unha sociedade tan sedentaria como a que temos, a escola debe responder e adaptarse cunha hora de Educación Física diaria. Pecamos dunha escola que prima e céntrase só na memorización. Debemos camiñar a unha escola activa. E non só a escola, senón que as universidades deberían de promover en todos os seus estudos unha hora de actividade física”, advirte.

“Cunha sociedade chea de problemas de saúde e con enfermidades hipocinéticas como principais causas de morte, a escola debe actuar en consecuencia ao ser un escenario onde os nenos pasan maioritariamente o seu tempo diario”, comenta o profesor. Por iso é polo que, ademais da hora diaria, habería que ter en conta outras opcións: potenciar o uso de patios activos, diminuír a carga de deberes escolares…

Máis medidas que impliquen a gobernos e pais? Construír máis parques, deixarlles máis tempo de xogo na rúa e menos de pantallas, potenciar o uso da natureza como alternativa para realizar actividade física… En definitiva, Arufe ve necesaria unha “educación integral que aborde un incremento da actividade física paralelamente cunha boa alimentación e rutinas e hábitos saudables. Aínda que un neno faga unha hora de Educación Física diaria, se despois, ao chegar a casa, inxere alimentos con moitísimas calorías, graxas e hidratos de carbono e pasa o resto do seu día sentado, de pouco serviulle esa hora”, conclúe.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións