Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Bebé > Nenos > 2-4 anos

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O xadrez e os seus beneficios para a nenos

A partir do tres anos de idade, os máis pequenos poden comezar a familiarizarse co xadrez e a gozar dos beneficios da súa aprendizaxe e a súa práctica

img_ajedrez beneficios ninos hd

A práctica do xadrez ofrece moitos beneficios para os nenos, tanto a nivel intelectual como social e emocional. Por ese motivo, as autoridades europeas e españolas promoven desde hai tempo a súa incorporación como materia no ensino primario. Este artigo enumera e detalla algúns deses beneficios, desde unha maior capacidade de atención, concentración, memoria e pensamento abstracto, ata unha maior autoestima e a posibilidade de empatizar mellor cos demais.

Img ajedrez beneficios ninos arti
Imaxe: Corepics

Debido a que xogar ao xadrez ten múltiples beneficios para os nenos, o Parlamento Europeo pediu en 2012 que se incorpore como materia ao horario regular nas escolas dos Estados membros, e non como materia extracurricular. Pero non foi ata comezos deste ano 2015 cando a Comisión de Educación do Congreso aprobou, por unanimidade, a súa incorporación nas escolas españolas, á espera de que cada comunidade referende esta decisión. Pero cales son eses beneficios que o xadrez ofrece aos pequenos?

No seu libro ‘Desenvolver a intelixencia a través do xadrez’ (Ed. Palabra, 1998), José María Cheirabas, experto no ensino deste deporte, clasifícaos en tres grupos: beneficios intelectuais, sociais e emocionais. Detállanse a continuación.

Beneficios intelectuais do xadrez

  • Atención e concentración. “É incrible -escribe Cheirabas- a facilidade coa que o neno aprende a atender e adóitase a pensar, a concentrarse no que está a facer, se por medio hai un taboleiro de xadrez”. De feito, a miúdo utilízase o xadrez como ferramenta de traballo no tratamento de menores con TDAH (trastorno por déficit de atención con hiperactividade), como no caso do proxecto “Xadrez e TDAH“, desenvolvido polo Club Xadrez 64 Villalba, en colaboración co Hospital Xeral de Collado Villalba (Madrid) e outros organismos.

  • Análise e síntese. Ante cada quenda, o xadrez require analizar todos os posibles movementos para contrarrestar as ameazas e, á súa vez, expor un ataque ao xogador opoñente. A síntese leva a elixir, de todas as alternativas, a máis apropiada. Esta habilidade trasládase logo á vida cotiá.

  • Razoamento lóxico-matemático. O traballo mental esixido polo xadrez é similar ao que se realiza cando se afronta un problema de matemáticas. Un estudo realizado por expertos da Universidade de Trier (Alemaña) comprobou que os alumnos dunha escola de primaria, en cuxa clase se substituíu unha hora de matemáticas por unha de xadrez, obtiveron durante catro anos mellores cualificacións en matemáticas que outros estudantes que seguiron cursando esta materia e non practicaron o xogo de mesa.

  • Pensamento abstracto, creatividade e imaxinación. A procura de estratexias para imporse ao rival obriga a imaxinar posicións distintas ás que están presentes no taboleiro e a desenvolver plans de acción para poder alcanzar eses postos. É o que se coñece como “adiantarse” ás xogadas. A creatividade e a imaxinación desempeñan un papel fundamental, do mesmo xeito que noutros xogos, cun particular estímulo para o pensamento abstracto.

  • Memoria. A memoria é unha ferramenta moi importante no xadrez, xa que lembrar a resposta ante unha determinada situación en partidas anteriores (propias ou alleas) permite repetila, se foi exitosa, ou evitala, se non resultou efectiva. E tamén axuda a ter presentes os diversos plans que se efectúan de maneira mental durante o desenvolvemento do xogo. Por tanto, a mesma práctica do xadrez é un valioso exercicio para esta capacidade.

O xadrez e os seus beneficios sociais

  • Aceptación das normas. O xadrez esixe respectar as regras sen excepción. “Non valen os caprichos nin as vantaxes”, puntualiza Cheirabas. Neste sentido, como sinala a psicóloga María Enriqueta Celeiro Duarte, que foi campioa infantil de xadrez e escribiu o libro ‘Achegues da psicoloxía ao ensino do xadrez’ (Un Editorial, 2014), “o neno non pode botar a ninguén a culpa dos seus erros”. E o azar tampouco intervén no xadrez. Son as capacidades e accións do menor “as que determinan o seu rendemento”, agrega esta experta.

  • Aceptación do resultado. Isto está moi vinculado co punto anterior. O de saber gañar e saber perder é un das aprendizaxes máis importantes para o desenvolvemento do pequeno. A alternancia de vitorias e derrotas nas partidas de xadrez permite que os nenos aprendan a aceptar os resultados, sexan cales foren.

  • Responsabilidade. Cada xogada, cada decisión, ten as súas consecuencias no xogo. Asumir os propios erros e poder aprender deles é outro das aprendizaxes fundamentais que este xogo proporciona.

Beneficios a nivel emocional

  • Control. Celeiro Duarte apunta que o xadrez “fomenta a capacidade organizativa e o equilibrio entre o racional e o emocional”. E é que, neste deporte, se o xogador déixase levar polo nerviosismo ou o enfado, o máis probable é que perda. Por tanto, o pequeno ha de adquirir o hábito de reflexionar, e non actuar por impulsos; así aprenderá a controlar as súas emocións.

  • Empatía. Como cada xogada é seguida por un movemento do opoñente, o xadrez esixe tentar anticiparse e predicir a súa resposta, é dicir, tratar de porse no lugar do outro. Ao mesmo tempo, o control emocional tamén leva a procurar non dar pistas ao contrario acerca das próximas accións.

  • Autoestima. Aprender dos erros e mellorar o rendemento incrementa a autoestima e a confianza do neno en si mesmo. Ademais, advertir que o esforzo mental dá froitos anímalle a seguir traballando desa maneira, e ese ensino trasládase a outros ámbitos da vida.

    Aprender a xogar ao xadrez, desde o tres anos

    A psicóloga Celeiro Duarte comenta que o ensino do xadrez pode comezar ben pronto na vida do neno, ao redor do tres anos de idade. Desde ese momento e ata ao redor do sete, predomina un “pensamento intuitivo” e baseado en feitos concretos, sen poder aínda planificar xogadas de forma abstracta. Pero é unha boa idade para que, en primeira instancia, os pequenos coñezan os materiais (pezas, taboleiro). Pódeselles deixar xogar con eles con total liberdade, coma se fose calquera outro xoguete, e contarlles contos relacionados co xadrez.

    Nun segundo momento, sinala tamén Celeiro Duarte, explícanse algunhas regras básicas: para xogar fan falta dúas persoas, sentan unha fronte a outra, as pezas brancas van nun lado e as negras noutro, xogan por quendas unha vez cada un, etc.

    A terceira etapa é a da aprendizaxe do movemento das pezas unha por unha, desde as de movemento máis simple (a torre e o alfil), ata as que inclúen máis variantes, como o rei ou a raíña.

    Existen numerosos xogos para que os nenos familiarícense coas pezas e os seus movementos. O documento ‘Xadrez para o ensino primario‘, do profesor Sergio A. Vicente Martínez, inclúe varios que levan títulos como “Os gatos e o rato”, “Os soldados do rei” e “Guerra de peóns”. Son exercicios divertidos que, ademais, propician nos pequenos o entusiasmo polo xogo e, logo, poden comezar a xogar as súas primeiras partidas.

    RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións