Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Bebé

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Presionamos demasiado aos nosos fillos?

As actividades extraescolares excesivas, sumadas aos deberes e a consecuente falta de tempo para o xogo libre, poden ocasionar no nenos abafo, angustia e depresión

Img presionamos demasiado ninos listg Imaxe: kmiragaya

Na actualidade téndese a encher de actividades programadas as vidas dos fillos: clases extraescolares, deportes e outras prácticas que non son malas en si mesmas, pero que en ocasións non lles deixan tempo para o xogo libre, que tan importante é durante os primeiros anos de vida. Este artigo explica por que demasiadas actividades son un problema para os nenos, que efecto teñen sobre a creatividade e a imaxinación e cando se exerce demasiada presión e foméntase unha competitividade excesiva nos pequenos. Tamén sinala a que síntomas hai que prestar atención para advertir este problema.

Demasiadas actividades e pouco xogo libre, un problema para os nenos

Img presionamos demasiado ninos arti
Imaxe: kmiragaya

“Chinés para bebés”, “violín para bebés”, “piragüismo para nenos”… A oferta de cursos para bebés e nenos parece interminable: diversifícase cada vez máis e xa alcanza temáticas case inverosímiis. Estas actividades extraescolares están pensadas para pequenos que pasaron xa varias horas na escola e que ademais, en moitos casos, ao chegar a casa teñen que pasar outro bo intre facendo os deberes.

É positiva esta tendencia a encher de actividades aos nenos desde moi pequenos? Non é mellor deixarlles tempo para o xogo libre? Os adultos presiónanlles demasiado? “Moitos pais non saben, e deberiamos proclamalo ao catro ventos, que a mellor maneira de que un neno desenvolver todas as súas capacidades cando é pequeno é a través do xogo libre“, afirma a psicóloga Sabina do Río Ripoll, especialista en maternidade e membro da Sociedade Española de Psiquiatría e Psicoterapia do Neno e do Adolescente (SEPYPNA).

Co xogo libre, explica Do Río, o menor dispón dos seus tempos e as súas propias regras, aprende a desenvolverse no seu medio, pon en práctica as súas habilidades, atopa as súas limitacións e busca as maneiras de superalas. Desta forma, “iranse desenvolvendo e potenciando todas as súas capacidades dunha maneira natural”. A función dos adultos, neste sentido, debería limitarse a proporcionarlle “materiais o menos definidos posibles e un espazo onde o neno poida xogar libremente e dunha forma segura”.

Sen xogo libre reséntense a creatividade e a imaxinación

As actividades extraescolares non son malas en si mesmas. O problema é cando son tantas que cansan aos pequenos e non lles deixan tempo para o xogo libre. Os nenos deberían poder inventarse os seus propios xogos cos obxectos que teñan a man: pinzas de tender a roupa, teas, paus, pedras, etc. O problema de que carezan desa posibilidade é que “se reduce a capacidade para a imaxinación, a fantasía e a simbolización”, segundo recoñece o psicólogo Jordi Artigue, outro membro da SEPYPNA. Estes pequenos teñen moitos estímulos nalgúns aspectos, pero fáltanlles noutros. “Se se lles pide, ante unha folla en branco, que se inventen un debuxo, preguntarán que teñen que facer -comenta Artigue-. Cústalles deixar voar a imaxinación, redúcese a capacidade creativa e, ata certo punto, a exploración natural e a curiosidade“.

O tempo libre é importante incluso cando se aburren. En certa medida, o aburrimento é beneficioso para os nenos. “Moitas veces os adultos sentimos responsables de organizarlles unha axenda formativa e de lecer aos nosos fillos e sentímonos mal se teñen un minuto libre no que poidan aburrirse”, afirma Do Río. “Non nos damos conta de que o aburrimento nos nenos tamén é algo moi necesario para que eles cren, pensen, fantaseen“.

Artigue, membro tamén do Instituto de Psicanálise de Barcelona, destaca que as consecuencias destas prácticas non se aprecian tanto na primeira infancia como cara aos 7-9 anos. É nese momento cando se observa que eses nenos son dependentes do que o adulto lles diga ou que só se divirten cunha “máquina de xogar”, como unha consola de videoxogos, o móbil ou a tableta.

Estamos a formar nenos demasiado competitivos?

Os expertos opinan que moitas veces os pais, sen darse conta, introducen aos seus fillos nesa especie de espiral de competencia na que eles mesmos se moven. “Tendemos a comparar o desenvolvemento dos nosos nenos cos dos nosos amigos ou dos seus compañeiros de clase”, describe Sabina do Río, que tamén é directora do Centro de Psicoloxía e Especialistas en Maternidade (CALMA). Como consecuencia, engade, “as clases extraescolares pódense converter nun maratón na que involucramos aos nosos fillos sen pensar realmente se lles beneficia ou pode causar algún prexuízo”.

En palabras de José Luís Gonzalo Marrodán, psicólogo clínico e psicoterapeuta infantil e tamén membro da SEPYPNA, “podemos crear seres moi intelixentes e competentes a nivel intelectual, dominados polo hemisferio esquerdo do cerebro, pero moi pobres a nivel emocional, creativo, imaxinativo, lúdico, de habilidades empáticas e de relación social, que son funcións máis propias do hemisferio dereito”. Serían persoas adultas con moitos másteres e idiomas, con gran capacidade para competir, pero escasos de habilidades emocionais, de relación, conexión e cooperación cos demais.

Gonzalo Marrodán apunta a importancia vital de satisfacer as necesidades afectivas dos bebés e nenos, máis aló das actividades programadas. “Dar clases de chinés a un bebé é empezar a casa polo tellado”, salienta. O que os pequenos precisan é que os seus pais compartan con eles tempo de calidade: xogos, caricias, masaxes, comunicación verbal lúdica, contacto pel con pel. Desta forma, o neno interioriza ese afecto, seguridade e límites e “cando chega aos 3-4 anos está preparado para empezar a socializar. O afecto -engade o experto- é o fundamento do resto de capacidades: sen afecto, todo detense”.

Como darnos conta de se estamos a presionar demasiado aos nenos?

Os nenos teñen as súas propias maneiras de expresar que están tensos ou angustiados por unha demasiada presión ou un exceso de actividades extraescolares. Eses síntomas varían en función da idade de desenvolvemento. Gonzalo Madorrán apunta que os máis pequenos tenden a exteriorizar os problemas emocionais, de modo que se tornan máis hiperactivos, prestan menos atención, sofren de ataques de ira ou outros problemas de comportamento. Os maiores, en cambio, os internalizan: toman forma de ansiedade, depresión, trastornos do soño, perda de apetito, retraimiento ou somatizacións.

“Os nenos son bastante claros e expresivos”, sinala pola súa banda Jordi Artigue, quen recomenda observar as súas manifestacións verbais e non verbais. “Cando un menor insiste en que non quere ir a unha actividade ou se mostra rabioso antes ou despois dela, deberiámonola/deberiámosnola reformular”, engade. Nestes casos, Sabina do Río suxire que os pais falen con eles e pregúntenlles como se atopan, se están cansos, se teñen algún problema en clase, se gozan coas extraescolares…

Unha cuestión importante neste sentido radica no feito de que, como puntualiza Artigue, “para detectar síntomas fan falta pais sensibles. Se a familia é fan das actividades ás que apuntan aos seus fillos, dificilmente poida observalos”. De aí a importancia de poder preguntarse, en primeiro lugar, se o neno non está obrigado a practicar demasiadas actividades no seu día a día e, logo, de estar atentos aos cambios que manifeste no seu comportamento, para ser capaces de descubrir posibles problemas.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións