Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

A que idade pódome xubilar?

A xubilación ordinaria fíxase nos 65 anos, pero a Seguridade Social recoñece outros supostos paira facelo antes ou mesmo máis tarde
Por Rosa Cuevas 7 de Agosto de 2008
Img edad jubilacion
Imagen: Samuel Body

Os 65, a idade do retiro profesional

Os 65 anos, esa é a idade soñada e ansiada por algúns paira deixar de traballar e gozar do retiro profesional. Pero hai a quen lle parece moi tarde ou, pola contra, a quen lle sorprende en pleno esplendor profesional. Coas recentes medidas adoptadas pola Seguridade Social, o traballador pode mesmo postergar a súa xubilación se así o desexa. Con todo, tan só un 5% dos traballadores con máis de 65 anos segue en activo.

Se se lle pedise a alguén que atopase similitudes entre as condicións de vida que había a inicios do século XX e as que se viven no momento actual, diría que, “a priori” son escasas. Pero en materia de xubilacións, hai una cousa común en ambas as épocas: a idade de retiro. En 1919, tivo lugar a aprobación do seguro obrigatorio de vellez cuxa idade quedaba establecida nos 65 anos. A principios do século XX, a esperanza de vida nos homes fixábase nos 39,8 anos e nas mulleres nos 41,7 anos. Así, tan só un 5% da sociedade do momento lograba alcanzar os 65 anos. Case un século despois, o índice de lonxevidade da poboación experimentou un gran crecemento até situarse nos 74 anos paira o home e nos 80 paira as mulleres. Pero a idade do retiro profesional segue sendo oficialmente a mesma: os 65 anos. Con todo, o que variou dun século a outro son as medidas que o Instituto Nacional da Seguridade Social ha introducido paira mellorar as fórmulas que un traballador pode seguir paira formalizar a súa xubilación, o que supón na maioría dos casos xubilarse a unha idade diferente dos 65.

A xubilación ordinaria

A idade ordinaria esixida paira poder acceder a unha pensión de retiro profesional é a de 65 anos. Paira levar a cabo una xubilación deste carácter, o traballador por conta allea debe cumprir una serie de requisitos. En primeiro lugar, a súa vida laboral debe reunir 15 anos cotizados, sen ter en conta a parte proporcional correspondente ás pagas extraordinarias.

Tan só un 5% dos traballadores españois que teñen máis de 65 anos continúa en activo

Este período mínimo de cotización irá crecendo gradualmente co paso do tempo. Así, a cotización esixida verase incrementada en 77 días por cada semestre transcorrido desde o 1 de xaneiro do ano 2008, data na que entrou en vigor a Lei de Medidas da Seguridade Social. En segundo lugar, dese período mínimo de cotización, polo menos dous anos deberán ser inmediatamente anteriores á data de causar o dereito de xubilación. Esta cotización específica que esixe que o traballador cotice durante os dous anos anteriores á súa data de xubilación, “é un requisito que soamente se aplica en España e non no resto dos países europeos”, tal e como aclara Lourdes López Cume, catedrática de Dereito do Traballo e da Seguridade Social na Universidade de Cantabria.

Xubilarse antes dos 65

Paralelamente ao retiro profesional de carácter ordinario, conviven no sistema da Seguridade Social outro tipo de mecanismos paira levalo a cabo. Uno deles é a xubilación anticipada por diferentes causas. Nestes casos, o traballador accede ao dereito de recibir una pensión antes dos 65 anos xa que o sistema aplica una serie de coeficientes reductores sobre os períodos cotizados; o cálculo destes varía segundo a natureza da causa que ocasiona o cesamento da actividade profesional.

En primeiro lugar, o sistema recoñece que a idade ordinaria de xubilación pode ser rebaixada no caso dos profesionais cuxa actividade sexa de natureza extremadamente perigosa ou penosa, e que acusen, á súa vez, altos índices de sinistralidade laboral. Así, neste tipo de retiro quedan amparados os mineiros, os tripulantes técnicos de voo, os traballadores ferroviarios, os cantantes, trapecistas e bailaríns, así como os profesionais taurinos e os bombeiros ao servizo das administracións públicas.

O sistema recoñece que a idade de xubilación pode ser rebaixada no caso dos profesionais cuxa actividade sexa de natureza perigosa

En segundo lugar, o retiro anticipado pode solicitarse se o traballador posúe algunha discapacidade. Nestes casos, a idade mínima poderá verse reducida a condición de que se presente una minusvalía igual ou superior ao 45%. En ningún caso, a aplicación dos correspondentes coeficientes reductores sobre a idade ocasiona que o interesado acceda á súa pensión cunha idade inferior aos 52 anos.

Por último, a Seguridade Social recoñece como xubilación anticipada aquelas situacións nas que o traballador ten 61 anos e atópase en paro por cesamento involuntario da súa actividade profesional. No caso de que desexe retirarse do mundo laboral nese momento, deberá presentar un período mínimo de cotización de 30 anos- 15 anos máis que se se xubilase coa idade de 65-.

Retirarse a medias

Outra opción é a de retirarse “a medias”. Ou o que é o mesmo: acceder a unha xubilación parcial. Este tipo de retiro, que entrou en vigor no ano 1994, compatibiliza percibir una pensión de retiro co desenvolvemento da actividade laboral. Desta maneira, durante o período de xubilación parcial a pensión rebáixase en proporción inversa á redución aplicable á xornada de traballo, isto é, se por exemplo a xornada laboral redúcese un 30%, a pensión de xubilación reduciríase nun 70%. É, en opinión de López Cume, un mecanismo moi interesante que permite que o traballador vaia preparándose paira a xubilación de forma gradual. Foi una fórmula que “gozou de gran aceptación durante o período no que se fixeron desaparecer as xubilacións forzosas, pero agora que é posible realizalas de novo as xubilacións parciais han experimentado un decrecimiento”, segundo aclara.

A xubilación parcial é una práctica que vai da man da celebración de contratos de substitución, e é que a Seguridade Social establece que para que este tipo de retiro prodúzase é necesario que simultaneamente teña lugar un contrato desta natureza. Salvo naquelas situacións nas que o traballador sexa maior de 65 anos e reduza a súa xornada laboral entre un mínimo do 25% e un máximo do 75%. Paira o resto de casos, esíxense os seguintes requisitos: en primeiro lugar, que a idade do interesado vaia de 60 a 65 anos cunha antigüidade laboral na empresa de 6 anos; en segundo lugar, que a redución da xornada sexa dun 25% ou dun máximo do 75% ou de mesmo un 85% si o traballador relevista ten un contrato de duración indefinida; e por último, presentar una vida laboral con 30 anos cotizados.

Xubilarse? Non, grazas

Desde o mes de xaneiro de 2008, calquera traballador que así o desexe pode postergar a súa xubilación e aprazala a unha idade posterior aos 65 anos. España, do mesmo xeito que o resto dos países da Unión Europea , promove este tipo de medidas que fomentan o retiro tardío dos profesionais. A razón é máis que evidente, xa que desde o punto de vista económico canto máis tarde entre un suxeito no sistema de cobro de pensións menos custará ás arcas do Estado.

A incidencia da xubilación posterior aos 65 anos apenas é apreciable, e a idade media de xubilación en España rolda os 62 anos

Non obstante a elección de xubilarse máis tarde do establecido ten contraprestacións económicas paira o traballador que permanece en activo. Cando se accede á pensión con máis de 65 anos, a Seguridade Social incentiva cunha porcentaxe adicional do 2% por cada ano completo traballado desde a data na que se cumpriron os 65 até o momento no que se causa o cesamento da actividade; o que leva elevar a contía das pensións. Esta porcentaxe pode chegar mesmo ao 3% si o traballador acredita 40 anos de cotización ao cumprimento dos 65 anos. Pero, que sucede cando a un traballador recoñéceselle a máxima pensión establecida e aínda así opta por xubilarse máis tarde? Nestes supostos, o sistema bonifica e exime tanto ao traballador como á propia empresa de abonar as cotas á Seguridade Social. Desta maneira, o interesado recibe unhas nóminas maiores xa que se aforra estas achegas mensuais.

Desde que este mecanismo de xubilación entrase en vigor, a incidencia que mostrou no sistema é tan leve que apenas é apreciable, xa que tal e como sinala López Cume, a idade media de xubilación en España rolda os 62 anos e é moi pouca a poboación que una vez cumpridos os 65 segue en activo, o que demostra, na súa opinión, “que, sen ningunha dúbida, hai una diferenza moi notable entre a idade de xubilación legal e ordinaria, e a real”.