Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Adestramento de cans

Unha linguaxe sinxela e una actitude firme son imprescindibles paira controlar aos animal
Por EROSKI Consumer 12 de Xaneiro de 2005

Está desesperado porque o seu can non lle obedece, morde os seus mobles ou se escapa a miúdo pondo en perigo non só a súa vida, senón a de condutores e viandantes? Fálase de educación canina, pero en realidade os profesionais do adestramento e os especialistas en conduta animal tratan de educar aos donos dos cans porque o esencial é a súa actitude. A información e concienciación do propietario son primordiais paira iniciar un proceso de instrución que conduza á perfecta integración do can na contorna familiar. O veterinario e o experto en modificación de condutas poden axudar a resolver os problemas se se presentan, aínda que estes non teñen por que aparecer se previamente existe una labor de asesoramento e una actitude estrita por parte do propietario.

Problemas de adaptación

Desde fai 15.000 anos as técnicas de adestramento serviron paira aproveitar os instintos do can e polos ao servizo do home. Estas técnicas imprimen de forma natural e coherente as pautas dunha relación xerárquica entre o dono e o can, na que é o primeiro quen manda e o animal o que obedece.

Pero hoxe a necesidade do propietario é outra: facer do can un animal de compañía que non xere problemas de convivencia. Por iso, cando alguén acode aos servizos dun adiestrador profesional faio porque, aínda que o tentou durante un longo período de tempo, non pode controlar ao can e está decidido a quedarllo.

Outras persoas, ante as molestias que lles ocasionan estes comportamentos, optan por desfacerse do animal, regalalo e mesmo sacrificalo. Así, en España abandónanse 200.000 animais de compañía ao ano entre cans e gatos, segundo denuncia a asociación Acogelos.org. O 47% destas mascotas foron regaladas e desa porcentaxe estímase que até o 30% é abandonado.

Shiva Sánchez, encargada da sección de cans da Asociación Protectora de Animais SOS Bilbao, confirma que a maioría dos cachorros abandónanse “por falta de paciencia”. E é que desde esta asociación, que colabora coas canceiras de Bilbao e de Santurtzi, consideran que as mascotas necesitan, por exemplo, en canto a limpeza, as mesmas ensinos que os nenos, coa diferenza de que aos cans non se lles pon cueiro. “De igual maneira hai que instruírlles aos poucos, e non é que non aprendan, é que ninguén lles ensina”.

As condutas que supoñen problemas paira os propietarios son subxectivas, xa que a unha persoa pode molestarlle que o seu can sexa demasiado efusivo mentres a outra as mostras de agarimo poden parecerlle a súa mellor calidade, explica Enrique Solís, director de LealCan.com. Pero polo xeral entre os problemas de conduta máis comúns destacan os seguintes:

  • Os hábitos hixiénicos e de eliminación inadecuados, como facer as súas necesidades dentro da casa.
  • Que o animal non saiba comportarse ben nos lugares públicos.
  • Os ladridos molestos, por exemplo cando un can desde o balcón ladra sempre que pasa un vehículo ou una persoa.
  • A rotura de mobles e aveños, debido a un afán de mordisquearlo todo, ás veces porque se aburren.
  • O medo, por exemplo a outros cans.
  • Fobias ás persoas ou ao mundo exterior en xeral.
  • Sobredependencia de alguén en particular, pode ser paira ir pasear por exemplo.
  • Dentadas e agresións a outros cans ou a persoas.

Existen outros moitos problemas de comportamento nos cans, como os relacionados coa conduta sexual e a alimentación. Paira establecer un diagnóstico, como primeiro consello, Enrique Solís recomenda acudir sempre ao veterinario. “Cando este descarte que se trata dun problema físico é cando haberá de actuar o educador canino”.

Tatiana Ros, etóloga (veterinaria especialista en comportamento animal) dun centro clínico veterinario de Granollers (Barcelona) ratifica que é moi importante seguir este protocolo, xa que numerosas patoloxías maniféstanse mediante problemas conductuales.

Os cans con problemas de educación son de todo tipo de razas e condicións. “Teñen dificultades de adaptación á vida en xeral e ao ambiente que lles rodea”, asegura Deo Villasante, adiestrador canino en Biscaia desde fai máis de 25 anos. Por desgraza isto é cada vez máis frecuente nos nosos días, afirma este profesional, e parte dunha confusión entre as perspectivas dos propietarios das mascotas e o que supón o día a día de ter en casa un animal.

O instinto animal

Como animais gregarios da súa manda, os cans necesitan un membro dominante. Por iso, a relación entre o amo e o can ha de estar presidida polo dominio do home sobre o que aos poucos acabará converténdose no seu fiel amigo. Porque é o dono quen ha de adestrar, con ou sen axuda, ao seu can. Se o propietario non logra transmitir a súa autoridade ao animal, a súa relación acabará sendo hostil e non conseguirá controlar os instintos básicos do can, que Villasante reduce a tres principalmente:

  • Presa: desexo de morder e mordisquear, que moitas veces ten que ver co xogo.
  • Caza: tendencia a perseguir todo o que se move.
  • Defensa: é o máis forte de todos os instintos e é o causante de que o animal defenda de forma agresiva o seu territorio.

“Os cans son animais con moito instinto, e impredicibles”. Nunca pode dicirse que un can ‘non fai nada’. Calquera xesto rápido, aínda que sexa paira acariñalo pode desenvolver nel o seu instinto de defensa”, advirte Villasante. Pero o problema dos cans mal controlados non é que mordan, indica este adiestrador, senón os accidentes de tráfico que provocan ao invadir as estradas e as agresións a outros cans. “É máis perigoso un york shire na autoestrada que un rottweiler na rúa”, sentenza.

Javier Pérez, responsable da “Escola de Donos” da Casa do Can en Sopelana (Biscaia), considera que os cans reflicten una falta de disciplina evidente na sociedade actual. “Obsérvaselles pero ninguén lles di o que teñen que facer e déixase pasar o tempo pensando, ás veces, que eles son capaces de aprender sós. Hai xente -sinala- que chega a crer que ter que cambiar o sofá de casa porque o esnaquizou un cachorro entra dentro do normal”.

Do que se trata é de facer entender ao can, da forma máis sinxela, que ha de obedecer porque o amo sempre é o que manda e a orde ha de ser moi clara. En definitiva, “hai que crear un idioma paira comunicarnos co animal e que se someta ao noso control”, aclara Villasante. “E a actitude é máis importante que as palabras”, recalca, mentres comenta que moitos problemas de comportamento dos animais débense a que os seus donos son demasiado “brandos” e non logran transmitir ordénelas coa firmeza e a lóxica que precisan as mascotas.

Exercicios de obediencia

Os adiestradores caninos insisten en que é necesario facer comprender á xente que un animal non é “un peluche”; que non é suficiente con elixilo polo seu tamaño e pelame, que se trata dun ser vivo ao que hai que transmitirlle valores paira ir construíndo o seu carácter. A educación da mascota comeza coa concienciación do propietario sobre este tipo de cuestións. Tamén é moi importante a elección do compañeiro adecuado.

“As mascotas non se regalan; é coma se a alguén lle elixisen a noiva ou o noivo”, expón gráficamente Javier Pérez. O proceso de elección e a adquisición de coñecementos por parte do propietario e a posta en práctica das pautas necesarias paira educar ao can requiren tempo e dedicación, máis que unhas mínimas condicións de espazo libre paira o animal, por exemplo.

A educación comeza desde que o cachorro nace. A partir dos dous meses un can xa pode empezar a recibir cursos de obediencia. Ben é verdade que paira un adestramento específico (deportivo -paira competición-, rastro, asistencia, etc.) é preferible que o can madure paira poder traballar mellor con el.

O sometemento efectúase mediante certa presión sobre o animal. Algúns educadores son partidarios dunha pequena molestia física, que se lle pode facer notar simplemente cunha losqueada ou un tirón da correa, outros rexeitan todo tipo de castigos, sexan ou non os apuntados, e son máis partidarios dos reforzos positivos ou premios. En calquera caso o máis importante é a actitude estrita do amo. A corrección, un non rotundo e non perder os papeis son as actitudes que debe seguir o dono inmediatamente despois de una acción negativa protagonizada polo animal, porque se non o can non o comprendería como una lección. Tatiana Ros di que si se grita ou se perden os nervios o can non entende nada e pode parecer “que nos toma o pelo”.

Todos os profesionais coinciden en que hai que rexeitar os castigos físicos; é o respecto cara ao animal o que consegue que os seus instintos respondan os estímulos dunha forma funcional e positiva.

Vexamos algunhas ordes paira nós sinxelas, pero moi complexas paira a intelixencia canina. Pode ensinarlle dicindo estas palabras, non importa o idioma, e mesmo con números ou cores. O importante é a actitude e que a mensaxe sexa lóxico, subliñan os adiestradores:

  • Xunto: para que o can colóquese á beira.
  • Senta: para que sente.
  • Bótache ou tumba: para que se tombe.
  • Quieto: para que se manteña nunha postura.
  • Ven aquí: para que responda á chamada.
  • Non: paira indicarlle una corrección.
  • Moi ben: paira felicitarlle por unha actuación.
  • Vale: paira liberalo dunha orde.

Existen diferentes disciplinas de adestramento pero ningunha delas ten como finalidade conseguir “cans de circo”, aclara Deo Villasante. “O importante é a prevención -explica-. Se un can chega a un grao tal de excitación que se lanza a morder é moi difícil que obedeza a orde do amo e deixe de facelo. Hai que procurar que este tipo de situacións non ocorran”. Tatiana Ros pon outro exemplo: é máis fácil evitar o erro de que se ensucien en casa premiándolles por ouriñar na rúa que castigándoos.

Enrique Solís quere achegar tres consellos:

  • Nunca hai que dar una orde se non se está en disposición de facela cumprir.
  • Se se dá una orde hai que conseguir que se cumpra.
  • Despois de obedecer una orde hai que dar ao animal sempre una recompensa.

Respecto dos premios, en cada caso convén valorar o que aprecia máis o animal, matiza Ros, poden ser afectivas, como caricias, halagos ou palabras doces, premios en xogos, como una pelota paira recoller, e mesmo pequenas porcións de comida se o can é moi goloso.

Reeducación

Na actualidade os educadores caninos dedícanse máis que a adestrar aos cans mediante unha formación específica paira desenvolver un traballo, a “reconducir ese tipo de situacións, a proporcionarlles actitudes sociais para que poidan saír á rúa dunha forma cómoda e non orixinen conflitos”, comenta Javier Pérez desde a Casa do Can.

Os cursos paira corrixir aos cans “maleducados” son máis longos que os de obediencia e as dificultades do proceso dependen moito de cada caso e o seu problema concreto. De todos os xeitos, os profesionais aseguran que están ao alcance de calquera. Shiva Sánchez desde A.P.A Sos Bilbao corrobora que o proceso é custoso, pero que é cuestión e tempo e que non é imposible.

“Fálase de educación canina pero en realidade trátase de educar aos donos dos cans. Se o 99% das veces facemos as cousas ben pero un 1% contradicímonos, este feito desmonta todo”, lembra a etóloga catalá. Se non hai una enfermidade, hai que pór o can en mans dun educador ou especialista en conduta que marcará unhas pautas que despois haberá de seguir “sempre” o propietario.

As consultas veterinarias son as encargadas de dar os primeiros consellos aos propietarios cando se fan cun can. En LealCan.com dispoñen dun servizo de asesoramento telefónico paira axudar aos donos á hora de elixir un cachorro, que é o primeiro que tería que facerse sempre. En Educacióncanina.com , Tatiana Ros e outros profesionais atenden un consultorio ‘online’ paira problemas de conduta.