Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Aprazar o pago de débedas nunha situación de insolvencia

Quen se atopen nunha situación de insolvencia poden solicitar o adiamento do pago ou a redución da súa débeda até nun 50% mediante un procedemento pouco coñecido contemplado na Lei Concursal
Por biko2 30 de Decembro de 2007

O forte endebedamento hipotecario das familias españolas, a desaceleración económica e a subida dos prezos, entre outras causas, fixeron saltar a voz de alarma entre os expertos. O aumento da morosidade, provocado polas subidas do Euribor, é xa un feito innegable. En concreto, segundo o Banco de España, o incremento da morosidade foi o pasado ano do 10%. Una situación que leva a que moitas persoas poidan estar case ao bordo dunha situación de insolvencia que lles leva a non poder facer fronte, a curto prazo, ás débedas contraídas. Que poden facer quen se atopen nesta pouco desexable situación? Una posibilidade é solicitar, ante o Xulgado do Mercantil, que se lle declare en ‘situación de concurso de acredores’, posibilidade que quedou establecida tras a aprobación da denominada Lei Concursal 22/2003. Desta maneira, conséguese suspender todos os embargos e accións executivas que se iniciaron contra o seu patrimonio con anterioridade ao concurso.

Os primeiros casos

Os primeiros casosA táboa de salvación paira un náufrago, una maneira de que o debedor colla aire e respire. É a mellor maneira de definir os efectos do ‘consurso de acredores’, cuxos prinipales beneficios son o adiamento do pago da débeda e a redución da mesma, ademais da suspensión dos embargos. En liñas xerais, o efecto característico que produce a admisión do concurso é a paralización do deveño de intereses de todas as obrigacións, así como a suspensión de todas as execucións en curso contra os bens da persoa, incluídas as execucións por créditos hipotecarios e as promovidas por Facenda ou a Seguridade Social, segundo explica Xullo Rocafull, socio director dun coñecido bufete de avogados. No entanto, é importante aclarar que a Lei Concursal non perdoa a débeda, pero polo menos prevé un mecanismo paira favorecer aos seus titulares o pago de acordo ás súas posibilidades, mediante reducións de até un 50% ou un adiamento de cinco anos, segundo Estíbaliz Cerrillo, coordinadora do departamento de Dereito Mercantil doutro despacho xurídico.

A lei non perdoa a débeda, pero prevé un mecanismo paira favorecer que os seus titulares fagan o pago de acordo ás súas posibilidades

Aínda que se trata dunha lei pouco coñecida, existen algúns casos que xa se beneficiaron desta norma, Así, ante o inminente embargo do seu piso, o matrimonio formado por Josep E.G. e María del Carmen B.T. declarouse incapaz de facer fronte co seu activo (7.000 euros), ás débedas derivadas do préstamo hipotecario do seu domicilio (50.000 euros), así como aos intereses dos cartóns de crédito (163.750 euros). A parella xustificou a súa decisión pola prolongada baixa por enfermidade do marido. Trátase dun dos 177 casos de persoas que, desde setembro de 2004, solicitaron abrir un proceso de concurso en España, sendo a débeda dos particulares que chegaron a esta situación duns 250.000 euros. O aumento de situacións de insolvencia económica é dun 233% respecto ao terceiro trimestre de 2006, e o pasado ano un total de 53 persoas físicas sen actividade empresarial foron a concurso.

A Lei só prevé a suspensión das cotas do préstamo e da execución hipotecaria sobre as vivendas durante un ano

A débeda media dunha persoa en situación de insolvencia oscila entre os 150.000 euros e os 250.000 euros, correspondendo a maior parte ao préstamo hipotecario, pero tamén acumulada en débedas de cartóns de crédito, grandes almacéns e recibos domésticos. En opinión de Pedro Aitor Urcelay, xerente e responsable do departamento xurídico dun despacho xurídico e psicolóxico non parece que a Lei Concursal haxa dado una solución real e efectiva paira os casos de insolvencia das familias, posto que sendo o endebedamento por préstamo hipotecario o principal factor causante da mesma, a Lei unicamente prevé a suspensión das cotas do préstamo e da execución hipotecaria sobre as vivendas durante un ano, aínda que, transcorrido o mesmo, a familia terá necesariamente que atender ditas cotas ou resignarse á perda do inmoble correspondente

Os trámites

Con carácter xeral pode estimarse a duración media do procedemento concursal ?dun ano longo?, sen prexuízo de factores que en cada caso poidan abreviar ou alargar o prazo. Esta duración segundo sinala Xullo Rocafull, depende enormemente do tipo de Concurso, número de acredores, cantidade debida, patrimonio a liquidar no caso de que o concurso véxase abocado a unha liquidación…. Así mesmo, depende do lugar ou cidade na que recaia a demanda, pero en liñas xerais a súa resolución estaría entre un e tres anos.

As fases e trámites que debe seguir un cidadán en situación de insolvencia paira declararse en ‘concurso de acredores’ son as seguintes, segundo sinala Pedro Aitor Urcelay:

  • A situación de insolvencia: Aos dous meses de coñecer a súa situación de insolvencia, o debedor está obrigado a pedir a súa declaración de concurso ante o Xulgado do Mercantil. Tamén pode anticiparse e pedir o concurso cando crea que a súa imposibilidade de pagar será inminente. Ademais do debedor, tamén os acredores poden pedir a declaración de concurso. Xunto coa solicitude de concurso, deberá entregar una memoria coa súa historia económica e as actividades ás que se dedicou no tres últimos anos, así como un inventario dos bens e dereitos dos que dispoña e una relación dos acredores na que se indique a natureza, contía e vencimiento dos respectivos créditos.
  • Declaración de concurso de acredores e nomeamento da administración concursal:O xuíz resolverá se procede ou non a declaración de concurso. Na resolución xudicial nomeará aos administradores que haxan de xestionar o patrimonio do debedor concursado a partir dese instante, dará á declaración de concurso a publicidade ordenada legalmente e emprazará aos acredores para que comuniquen os seus respectivos créditos. A administración concursal estará formada por un avogado con experiencia profesional de, polo menos, cinco anos de exercicio efectivo; un auditor de contas, economista ou titulado mercantil colexiados, cunha experiencia profesional de, polo menos, cinco anos de exercicio efectivo; e un acredor que sexa titular dun crédito ordinario ou con privilexio xeral, que non estea garantido.
  • Informe da administración concursal e determinación do activo e pasivo do debedor: A administración concursal elaborará un informe co importe exacto das débedas (pasivo) e dos ingresos e o patrimonio (activo) do debedor. Clasifícanse os créditos segundo as prioridades que marca a Lei: privilexiados, como son os de carácter salarial ou os garantidos con hipoteca; subordinados, talles como os comunicados tardíamente ou créditos por multas e sancións económicas; e por último, os ordinarios, que serán todos os demais.
  • Fase de convenio: Nesta fase tentarase que acredores e debedor poidan chegar a un convenio ou acordo paira o pago das débedas ou pasivo, convocándose paira iso un órgano integrado polos acredores, con presenza do concursado e baixo a presidencia do xuíz: a Xunta de Acredores. En caso de chegarse a un convenio na Xunta de Acredores, someterase posteriormente á súa aprobación polo xuíz, que en caso de aprobalo terá plena eficacia. No convenio os acredores poden acordar o cobro só dunha parte da débeda co fin de evitar a falta de pagamento total da mesma.
  • Fase de liquidación: No caso de que non sexa posible acordar un convenio na Xunta de Acredores abrirase a fase de liquidación, na que se liquidará o activo patrimonial existente, satisfacendo aos acredores en atención á orde de prelación dos créditos, segundo sexan privilexiados, ordinarios ou subordinados. Por tanto, satisfaranse unicamente aqueles créditos paira os que exista patrimonio suficiente, mentres que o resto quedarán sen atender.

Situacións comúns

O normal é que detrás dunha declaración de insolvencia haxa un despedimento (alguén que perde o traballo pero ten posibilidades de atopar outro), una situación de desemprego tras haberse finalizado o contrato laboral nunha empresa que pechou despois de presentar suspensión de pagos, una enfermidade (por exemplo un profesional liberal que por calquera circunstancia, como un accidente ou una enfermidade, sofre incapacidade temporal paira xerar ingresos), un divorcio, ou calquera outra situación persoal extrema, segundo sinala Estibaliz Cerrillo.

Outra situación habitual é que o elevado endebedamento no mercado hipotecario sexa a causa principal de que non se poida finalmente facer fronte ás débedas, tanto á débeda hipotecaria como ao resto das que se contraen simultaneamente e que adoitan consistir, na súa maioría, en préstamos persoais e de consumo paira o financiamento de multitude de bens ou servizos, afirma Urcelay. No caso de débedas hipotecarias, a declaración de insolvencia supón que o trámite hipotecario queda paralizado durante un ano desde a presentación da demanda a través da cal se solicita a declaración de concurso do debedor. O que quere dicir que durante un ano as cotas de hipoteca quedan en suspenso, e á súa vez indica que non se ha de facer fronte á mesma.

Tamén é frecuente chegar a esta situación por mor dos contratos de arrendamento. A Lei permite aos administradores concursais suspender o desafiuzamento do debedor, empresa ou persoa física, dos locais que ocupa paira a súa actividade. Nestes casos o propietario do local está obrigado a continuar co arrendamento, aínda que percibindo o pago das rendas atrasadas e das futuras como crédito, como explica Xullo Rocafull (AGM Avogados).