Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

As pensións de xubilación en Europa

A pensión media en España está moi por baixo de Francia ouAlemaña e por encima de Grecia e Irlanda
Por miren 13 de Outubro de 2003

O noso país ocupa o oitavo lugar en Europa respecto ao importe das pensións. A contía media actual das pensións en España sitúase en 614,27 euros brutos ao mes. En termos absolutos, uns 200 euros menos que a media europea. A pensión media máis alta corresponde a Luxemburgo, con 1.592 euros mensuais, e a máis baixa a Grecia, con 474 euros por mes. Con todo, estas cifras poden non reflectir a realidade debido á disparidade de requisitos necesarios paira acceder á xubilación nos distintos países. A iso hai que sumar que estados como os Países Baixos, Dinamarca ou Reino Unido, entre outros, combinan un sistema público e outro complementario, una práctica pouco habitual no noso país.

España, 200 euros ao mes menos que a media

Debido á gran heteroxeneidade dos sistemas de pensións en cada un dos países da Unión Europea e á ausencia dunha lexislación comunitaria e dun marco estatístico harmonizado, a comparación entre o salario de retiro que perciben os xubilados dos estados membros faise moi difícil. De feito, non existe ningún estudo comparativo que contemple todas as variables; a saber, idade, sexo, estado civil, anos de cotización, porcentaxe sobre o soldo bruto anual, niveis de protección social, plans complementarios, custo da vida etc.

No entanto, as delegacións da consultora internacional Watson Wyatt realizaron un traballo de investigación en cada país e una posta en común que deu como resultado o estudo Benefits Report 2003, un informe definido por Alfonso Jiménez, director desta firma en España, como “máis cualitativo que cuantitativo”, debido a todas esas condicións que hai que ter en conta.

Segundo Watson Wyatt, un xubilado aos 65 anos en España cun soldo bruto anual de 30.000 euros (5 millóns de pesetas) – o que correspondería, con todos os seus complementos e antigüidade, a algúns titulados medios, por exemplo mestres de primaria e a outros profesionais cualificados- percibe una pensión pública do 81% do seu salario, é dicir, 24.300 euros ao ano distribuídos en 14 pagas, o que lle converte nun pensionista de elite se temos en conta que só diante dos españois atópanse os xubilados de Luxemburgo, cun 82%. Detrás quedarían Portugal (77%), Italia (75%), Austria (71%), Finlandia (60%), até chegar aos últimos postos, ocupados por Irlanda (38%) e Reino Unido (30%). Se pasamos a observar o que ocorre cun salario bruto anual de 50.000 euros (8 millóns de pesetas) -o que gaña un mando intermedio-, Portugal arrebataría a primeira posición a Luxemburgo, xa que sempre aplica o 77% paira o salario de substitución (a pensión que remplaza ao soldo do traballador).

Paira poder establecer una comparativa entre os distintos países, o Grupo Xúbilo Comunicación solicitou ás embaixadas dos países europeos en España a contía media da pensión pública de xubilación. Ademais, Xúbilo tamén solicitou a contía das pensións mínimas e máximas no informe do MISSOC “Mutual Information System on Social Protection in the EU Member States”. O resultado é que España ocupa, en termos absolutos, o oitavo lugar en Europa na contía das pensións públicas, por detrás de Luxemburgo, Noruega, Austria, Holanda, Bélxica, Alemaña e Francia. Así, os xubilados españois poderían cobrar uns 200 euros ao mes menos que a media europea, e por baixo deles quedarían os pensionistas de países como Finlandia, Irlanda, Reino Unido e Grecia. Vémolo na seguinte listaxe:

PAÍS

PENSIÓN MEDIA

PENSIÓN MINIMA

PENSIÓN MAXIMA

Luxemburgo

1.592 euros/mes

1.023 euros/mes

4.735 euros/mes

Noruega

1.053 euros/mes

870,41 euros/mes

2.040 euros/mes

Austria

953,12 euros/mes

604 euros/mes

2.220 euros/mes

Holanda

900 euros/mes

Non hai

Non hai

Bélxica

878,16 euros/mes

716,33 euros/mes

1.295,25 euros/mes

Alemaña

793,11 euros/mes

Non hai

Non hai

Francia

De 700 a 800 euros/mes

514,32 euros/mes

1.134,55 euros/mes

España

614,27 euros/mes (14 pagas)

385 euros/mes (14 pagas)

1.827 euros/mes (14 pagas)

Irlanda*

589,2 euros/mes

119 euros/ semana

122 euros/ semana

Reino Unido

587,88 euros/mes

108 euros/mes

Entre 428 e 840 euros/mes

Dinamarca

538,79 euros/mes máis suplementos

727 euros/mes

1.020 euros/mes

Finlandia

493 euros/mes

Non hai

Non hai

Grecia

474 euros/mes

Entre 201 e 357 euros/mes

2.058 euros/mes

Italia

Non consta

403 euros/ mes

Non hai

Portugal

Non consta

170 euros/ mes

1.199 euros por matrimonio

*- Apréciase certa escapada nas cifras, isto é debido a que a Embaixada proporciona o dato da pensión media en Irlanda (147,3 euros á semana), mentres que os datos referentes á pensión mínima e máxima son os achegados polo MISSOC e, do mesmo xeito que no resto de países, este organismo non contemplou ningún tipo de suplementos, algo que si fai a oficina diplomática de devandito país.

Baile de cifras

Estas cifras absolutas poderían levarnos a engano porque os sistemas de pensións na maioría dos países europeos apóianse en tres alicerces: público, privado e ocupacional. As pensións estatais ou públicas están relacionadas coas contribucións pagas polo traballador e créanse paira proporcionar a todas as persoas una renda mínima na vellez. As pensións complementarias veñen engadirse ás dos réximes públicos de xubilación administrados polo Estado, paira manter así o nivel de renda dos pensionistas. Os plans de pensións privados son un dos medios de financiar estas pensións complementarias. Por último, as pensións ocupacionais son os plans achegados a un empregado pola empresa na que traballa.

Esta é a explicación que complementa as cifras anteriores. Así, no caso do Reino Unido, á prestación procedente do Estado hai que sumar un 22% da pensión ocupacional e un 9% dos plans privados.

Juan Francisco Jimeno, desde a Fundación de Estudos de Economía Aplicada (FEDEA), corrobora estes datos, aínda que con matices, xa que realiza “esta aproximación atendendo á porcentaxe destinada polos estados ás pensións en relación ao Produto Interior Bruto (PIB) e a renda per capita”. Os que menos invisten en pensións serían Irlanda, Portugal e España. Por encima, e por orde crecente, Bélxica, Dinamarca, Francia, Italia, Alemaña, Suecia e Holanda.

“Os xubilados que peor o están pasando son os irlandeses e os do Reino Unido, debido ao seu sistema universal, que cobre a todos, aínda que é moi baixo. Holanda é o Estado que máis paga aos seus xubilados e coincide con ser un dos países -xunto co Reino Unido- onde máis plans de pensións privados hai”. Estas son algunhas das apreciacións de Jimeno, quen tamén apunta que a pensión media en España é de 450 euros ao mes contabilizando todas as pensións (viuvez, orfandade…), e que rolda os 620 euros mensuais si contémplanse só as de xubilación.

Pola súa banda, a Federación de Pensionistas e Xubilados de Comisións Obreiras sitúa a media das pensións españolas do Réxime Xeral da Seguridade Social en 740 euros ao mes e non quere perder a oportunidade de reivindicar a necesidade de que se garanta a pervivencia do sistema público de pensións. Aladino Tresguerres Menéndez, responsable da área de Acción Institucional, móstrase remiso ás comparacións pola casuística tan complexa que existe. Paira situar as cifras no contexto da UE, o primeiro que convén saber é que máis da metade dos xubilados españois cobran pensións por baixo da propia media española.Se nos centrásemos, por exemplo, nas comparacións entre homes e mulleres, apreciaríanse importantes diferenzas, produto das peores condicións de traballo das mulleres, continúa. O mesmo sucede dependendo da idade do xubilado, do réxime de cotización etc.

Os gastos de pensións representaron na UE, segundo Eurostat, un 12,5% do PIB en 2000 e o seu crecemento en termos reais estabilizouse ao redor dun 2% ao ano. En Italia, estes gastos ascenden case ao 15% do PIB. Por detrás, sitúanse países como Austria, Francia, Países Baixos e Alemaña (entre 13% e 14%.

Diferenzas, similitudes e tendencias

En Europa existen dous tipos de sistemas de pensións cuxo orixe está baseado en dous modelos distintos de Seguridade Social. Os que se centran no modelo Bismarck (ou profesional), cuxa remuneración varía en función do cotizado, e os modelos de corte universal imperantes nos países nórdicos (modelos Beveridge), que xeneralizan a cobertura de necesidades básicas de todos os cidadáns do país en cuestión, polo feito de selo.

A evolución histórica ha conducido á confluencia dos dous sistemas nun sistema mixto na maioría dos países. Por iso, cando dicimos que as pensións españolas están por encima das de Finlandia ou Irlanda debemos puntualizar, pois ambos os países teñen un sistema de prestacións que cobren moitas das necesidades que se requiren a partir dos 65 anos como axuda a domicilio, teleasistencia etc.

Os anos de servizo utilizados paira o cálculo da pensión de xubilación da Seguridade Social inclúen toda a vida laboral en Alemaña, o salario medio dos 25 anos con maiores salarios en Francia ou os 15 anos últimos anos de traballo en España. Nalgúns estados, o ter fillos conta paira as mulleres como anos de cotización, así, no caso de Francia, una muller con 3 fillos tería 9 anos de cotización.

Respecto da idade de xubilación, pode dicirse que rolda os 65 anos -aínda que a metade das persoas maiores de 55 anos non poden seguir traballando por diversas razóns- ademais, nalgúns países diferénciase por sexos, como en Italia (64 anos paira homes, 59 paira mulleres), ou no Reino Unido (60, 65). O país onde máis tarde xubílanse os seus traballadores é Islandia, con 72 anos, xunto con Dinamarca, con 67 anos. O que máis novos retira aos seus traballadores é Francia, que una vez cumpridos os 60 anos xeneralízase a xubilación.

Yolanda García, redactora xefe de revístaa Xúbilo apunta un fenómeno “existe una tendencia xeneralizada a atrasar a idade de xubilación, e a razón é que, deste xeito, a incorporación ao sistema de protección social realízase máis tarde co consecuente aforro paira as arcas do Estado. En España, de momento, non se pensa en modificar a idade de xubilación, pero si en incentivar os mecanismos paira favorecer a permanencia das persoas máis aló da idade de xubilación dentro do mercado laboral, segundo as recomendacións do Pacto de Toledo”.