Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Bonos autonómicos, pódese perder diñeiro?

Non se esperan falta de pagamentos por parte das comunidades autónomas emisoras, pero vender os bonos autonómicos antes de tempo pode reportar perdas aos investidores
Por Blanca Álvarez 14 de Marzo de 2012
Img tijeras dinero
Imagen: sanja gjenero

Concellos preto da quebra, atrasos no cobro das nóminas, colexios coa calefacción ao mínimo… As noticias sobre a economía do sector público van de mal a peor. A debilidade, de feito, non só apréciase no Estado central: as comunidades autónomas tamén padecen a dureza da crise. Por iso, para tentar apontoar as súas debilitadas contas, algunhas recorreron desde hai anos á emisión de débeda. Ata hai pouco, eran frecuentes as emisións de bonos autonómicos ou patrióticos para institucións, para grandes investidores. Con todo, a falta de financiamento almacenista moveu ás autonomías a recorrer aos particulares para conseguir diñeiro co que facer fronte aos gastos máis urxentes. O seu principal gancho é a súa alta rendibilidade, que rolda o 4% para investimentos desde 1.000 euros. No entanto, dado o estado das finanzas autonómicas, os investidores comezan a albergar dúbidas sobre se poderían perder o seu diñeiro. En principio, non se esperan quebras, pero convén coñecer as virtudes e os riscos do produto.

Como funcionan os bonos autonómicos?

O funcionamento dos bonos autonómicos é similar ao dos bonos do Estado: as comunidades solicitan autorización ao Tesouro Público para pór en marcha as súas emisións de débeda. Unha vez que contan co visto e prace, publican no seu Boletín Rexional as condicións da oferta, nas que deben incluír a rendibilidade que se comprometen a pagar, o prazo, o investimento mínimo e as entidades financeiras colocadoras e distribuidoras. En principio, un bono autonómico é un activo de renda fixa que ofrece un rendemento prefijado de antemán e que se pagará na súa totalidade ao vencemento.

Convén saber que os bonos autonómicos non están adheridos a ningún Fondo de Garantía de Depósitos nin de Investimentos

Estes bonos funcionan ao desconto: se a entidade ofrece un 4% de interese, o investidor deberá desembolsar o 96% do investimento. Se desexa investir 10.000 euros, deberá depositar 9.600 e, a vencemento, recibirá os 10.000 euros. Os 400 euros serán as ganancias conseguidas polo investimento co bono.

En principio, é un activo de risco baixo. En situacións normais do mercado, a entidade emisora (neste caso unha comunidade autónoma) abona a vencemento a cantidade pactada sen problema. No entanto, hai que lembrar que estes bonos non están adheridos a ningún Fondo de Garantía de Depósitos nin de Investimentos, co que o seu risco é superior ao dos depósitos bancarios, entre outros. Por este motivo, agora as suspicacias a estes produtos creceron, á vez que se elevan as posibilidades e os rumores sobre se unha comunidade pode ir á quebra.

Pode crebar unha comunidade autónoma?

Por lei, as comunidades autónomas non poden declararse en quebra. O seu tratamento legal non é o mesmo que o dunha persoa xurídica (empresa) ou física (particular), que pode acollerse ao procedemento de concurso de acredores. As comunidades non poden solicitar concurso de acredores e, ademais, a maioría dos seus bens son inembargables.

En principio, contan con liberdade para administrar as súas finanzas e se unha comunidade non ten liquidez, o Estado central non está obrigado a apoiala. Este aspecto parece deixar desamparado ao investidor de bonos autonómicos. Pero hai numerosos mecanismos legais que si permiten ao Estado “axudar” ás comunidades con problemas: pode conceder créditos ás comunidades ou aprobar renovacións de débedas, en casos de emerxencia. Isto convida a pensar que, en principio, aínda que haxa autonomías con problemas, o Goberno central non vai deixar caer a ningunha delas. E iso implicaría que ningún investidor de bonos perderá o seu diñeiro investido.

Características dos bonos autonómicos

En calquera caso, os bonos autonómicos non son depósitos. Convén coñecer as peculiaridades legais do produto e analizar as posibilidades de perda de capital ás que se enfronta o investidor:

Pódense comprar a través duns bancos determinados, cos que as comunidades autónomas asinan convenios

  • Rendibilidade: o rendemento dos bonos autonómicos é un dos aspectos máis rechamantes e que máis atraen aos investidores. Desde 2010, as comunidades autónomas máis activas na posta en marcha destes activos (Cataluña, Valencia, Murcia, Madrid, Castela-A Mancha e Castela e León, Baleares…) colocaron bonos entre particulares con rendibilidades que partían do 4%.

    É un retorno moi interesante, se se ten en conta que os tipos de interese oficiais sitúanse agora no 1% (o ano pasado estaban no 1,25%). En realidade, os bonos comercializáronse nas sucursais bancarias como substitutos do depósito de alta rendibilidade (que ofreceu tipos similares). Ambos os produtos financeiros son parecidos neste aspecto: ofrecen unha rendibilidade fixa e “garantida”, sempre que o investidor mantéñase ata vencemento.

  • Prazos: os bonos emítense a prazos curtos, polo xeral a un ano ou dous, como máximo. Os tipos de interese que garanten son anuais. Un investidor que destinou 10.000 euros a un bono da Generalitat de Cataluña ao 4,25% a dous anos recibirá 900 euros en concepto de beneficio bruto (425 euros por cada exercicio que manteña o investimento).

  • Venda antes de tempo: reembolsar o diñeiro antes de vencemento é un dos puntos débiles dos bonos autonómicos. Ao ser títulos de renda fixa, cotizan nun mercado organizado, con fluctuación continua de prezos. O investidor particular deberá acudir a ese mercado para tratar de atopar comprador para os seus títulos. Este mercado secundario de renda fixa (no que cotizan os bonos autonómicos) reflicte nos movementos dos seus títulos as malas noticias.

    Do mesmo xeito que ocorre en Bolsa , os títulos cotizados nel reflicten con caída de prezos as negativas perspectivas de evolución sobre a economía das comunidades autónomas. Os bonos emitidos por Castela-A Mancha cotizan ao 53% do seu valor nominal (ao que se emitiron), é dicir, un investidor que queira vender antes de tempo debería asumir unha perda do 47% sobre o que investiu. Isto implica que con estes bonos pódese perder diñeiro. No entanto, convén subliñar que a perda só é posible se non se mantén o investimento a vencemento. Se o investidor “aguanta” ata o final da vida do bono, recibirá os intereses pactados e o seu investimento.

  • Investimento mínimo: as cantidades mínimas para investir en bonos autonómicos son moi alcanzables; pódense comprar desde 1.000 euros e, polo xeral, en múltiplos desta cantidade.

  • Onde se poden comprar: as solicitudes pódense facer a través duns bancos determinados, cos que as comunidades autónomas asinan convenios de colaboración. O habitual é que as comunidades soliciten a colaboración das caixas máis activas na súa rexión.

  • Información nas sucursais: é moi importante que o comercial do banco ou caixa de aforros que distribúe estes bonos ofreza información fiel e contrastada ao usuario. Un dos peores fallos que cometen as entidades é comercializar produtos sen informar os seus riscos.

    No caso dos bonos, é fundamental transmitir ao investidor que, se desexa vender o seu activo antes de tempo e recuperar o seu diñeiro, deberá acudir ao mercado secundario de renda fixa, onde a liquidez e a negociación son reducidas. Pódese tardar varios días, ou mesmo semanas, en facer efectivo o seu diñeiro e, ademais, pode asumir perdas.

As finanzas autonómicas ráchanse

A débeda das comunidades autónomas non parou de crecer nos últimos anos de crises. A peche do terceiro trimestre de 2011, alcanzaba os 135.151 millóns de euros, o que equivale ao 12,6% do Produto Interior Bruto e supón un 22% máis que no mesmo período do ano anterior. Esta é a cifra máis alta de débeda autonómica de toda a serie histórica, segundo datos do Banco de España.

As cifras desvelan que o endebedamento rexional non deixou de aumentar desde 1995. Cada ano, de feito, marcou marca histórica, a pesar do compromiso de estabilidade orzamentaria que adquiriron os Gobernos rexionais nos últimos anos. A comunidade autónoma con maior volume de débeda é Cataluña, con 39.269 millóns de euros, cantidade que representa o 28,9% do total da débeda acumulada no conxunto das comunidades.

A certa distancia séguelle a Comunidade Valenciana (20.469 millóns de euros), que ocupa o segundo lugar, por diante de Madrid, cuxa débeda ascende a 15.191 millóns de euros. Entre o tres, acumulan o 55,47% do total do endebedamento rexional.

A continuación, figuran Andalucía (13.738 millóns de euros), Galicia (6.971 millóns), Castela-A Mancha (6.612 millóns), País Vasco (5.355 millóns), Castela e León (5.090 millóns de euros), Baleares (4.501 millóns), Canarias (3.419 millóns), Aragón (3.388 millóns) e Murcia (2.759 millóns).

Completan a lista Estremadura (2.011 millóns), Navarra (2.075 millóns), Asturias (2.042 millóns), Cantabria (1.329 millóns) e A Rioxa (933 millóns).