Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Cobro de morosos

Entre tres e catro de cada cen facturas emitidas quedan sen pagar
Por miren 18 de Maio de 2004

En España máis da metade dos pagos efectúanse con atraso e entre un 3% e un 4% das débedas nunca se saldan. Co fin de xestionar o cobro de cantidades aínda por pagar operan no noso país máis de 300 compañías. A porcentaxe de éxito deste tipo de servizos supera nalgúns casos o 80% e os honorarios adoitan ir en consonancia co importe da débeda recuperada. Entre os métodos que se aplican paira solucionar o recobro dun crédito, entrecrúzanse as vías xudicial e extraxudicial, que na práctica móstranse complementarias.

Xestión de cobro

Quen debe diñeiro pode ter diversos motivos paira non haber pago. Entre os morosos hai persoas que non sufragan a factura da luz ou o prazo dun coche, familiares que non entregan a parte correspondente da venda dunha herdanza a quen corresponde, empresarios que deben pedidos millonarios, inquilinos que non ingresan o aluguer ou que non poden facer fronte á hipoteca…

A falta de pagamentos máis habitual débense a descubertos ocasionais nas contas correntes, pero é certo que tamén existen persoas que non saldan as súas débedas simplemente porque non queren. Ante falta de pagamentos e atrasos, as enquisas de Intrum Xustiza, compañía europea especializada en servizos de xestión de cobro, apuntan que 9 de cada 10 empresas simplemente optan por algún tipo de recordatorio paira tentar acelerar os pagos; 5 de cada 10 recorren a avogados paira reclamar as débedas e un 21% contrata os servizos dunha empresa especializada.

Os servizos de recuperación de débedas adoitan asociarse a algunhas empresas do sector que tratan con disfraces de chamar a atención e pór en evidencia aos morosos. Con todo, a realidade non é esa. O Cobrador do Frac e O Cobrador Escocés son dous delas e, aínda que utilizan coches rotulados, os seus axentes só levan os traxes que lles dan o nome en casos moi determinados, normalmente tras esgotar outras vías comúns ao resto dos tres centenares de compañías que se dedican ao cobro de aceptacións impagadas no noso país.

A tipoloxía do debedor adoita marcar o carácter da empresa elixida paira solucionar o problema. De todos os xeitos, polo xeral, os morosos son persoas ás que o seu acredor reclamou o pago polos seus propios medios sen obter resultados positivos. Pasado un tempo, quen quere recuperar a súa débeda pode optar pola vía xudicial e encargar o asunto a bufetes especializados na formulación destas demandas, aínda que, talvez, prefira eludir os procesos legais ou poida que, tras conseguir una sentenza condenatoria contra un moroso, non se puido executar o cobro porque o debedor é legalmente insolvente.

Na práctica, os procedementos legais de protección do crédito, é dicir, xudiciais, e os que resolven a falta de pagamentos sen axuda dos xulgados, extraxudiciais, adoitan entrecruzarse e non son contrapostos senón complementarios. Entre uns e outros se alcanzan solucións exitosas no cobro en máis do 80% dos casos, cifra tanto máis elevada canto máis recente é a débeda. Convén lembrar que una débeda prescribe en termos xerais aos 15 anos, salvo casos especiais como os cheques, que o fan aos 6 meses, ou as letras e pagarés, aos 3 anos.

Catro empresas de “recobro” sérvennos de referencia. O Cobrador Escocés acepta casos superiores a 300 euros de débeda e percibe como ingresos o 50% do importe recuperado. Pola súa banda, O Cobrador do Frac esixe una contía mínima de 900 euros de débeda paira iniciar un proceso de recuperación; require o pago duns gastos iniciais e negocia con “flexibilidade” o importe dos seus servizos. Intrum, por exemplo, axuda a resolver débedas de diversa contía no ámbito do consumo e conta entre a súa carteira de clientes con importantes entidades bancarias e empresas telefónicas, con quen pacta os seus honorarios. A empresa especializada en demandas xudiciais por falta de pagamento Hispajuris Legal esixe una provisión de fondos de 150 euros paira emprender o caso e queda cunha porcentaxe do “principal” recuperado, que oscila, dependendo da cantidade, entre un 2% e un 0,25%.

Paira previr a morosidade, as empresas de xestión de cobro recomendan seguir uns consellos:

  • Ter moito coidado con quen se contrata e, ante a dúbida, consultar as bases de datos de morosos.
  • Formalizar as entregas a través de albaranes, notas de entrega ou similares.
  • Formalizar as débedas no posible mediante letras, pagarés ou cheques.

Servizos extraxudiciais

Segundo a Enquisa de Hábitos de Pago realizada en 2003 por Intrum Justitia, as empresas españolas pagan as súas contas cun atraso medio de 13,4 días. Isto supón que só se paga una de cada dúas facturas á súa vencimiento.

Este recente informe revela que, aínda que o prazo medio acordado paira pagar é de 67 días, o tempo medio real é de 80. A data de vencimiento das facturas, o 50% están pagas; aos catro meses a porcentaxe alcanza o 60% e transcorrido medio ano quedan pendentes pouco máis do 5%. Do total das facturas emitidas, un 3,2% queda sen pagar. Datos similares chegan desde o Instituto Nacional de Estatística: o total de efectos de comercio vencidos que resultan impagados alcanza o 3,6%.

Gran parte das empresas que traballan dentro do concepto de xestión de contas por cobrar ofrece tantos servizos xudiciais como extraxudiciais, aínda que normalmente especialízanse nun dos dous ámbitos. As chamadas accións extraxudiciais empréndense inicialmente dentro da vía “amigable”, tamén chamada “non contenciosa” ou “precontenciosa”. Estes son os pasos que seguen:

  • En primeiro lugar, a empresa de xestión de cobro comproba a veracidade da débeda documentalmente. –
  • O seguinte paso consiste moitas veces en localizar ao moroso. A rapidez en atopalo dependerá da antigüidade da débeda. Bases de datos como os rexistros mercantís facilitan a tarefa de dar con el.
  • Iníciase a reclamación da falta de pagamento por medio do teléfono, cartas, fax, burofax, mensaxes ao móbil… e remítese ao moroso de novo a factura. Si é necesario tramítase a resolución de posibles incidencias, por exemplo no caso de que na factura orixinal consignáronse importes erróneos. Neste punto unha porcentaxe importante de debedores deixan de selo, ao sentirse “presionados” polo mero feito de que o seu acredor recorreu a unha empresa especializada. Mesmo en empresas grandes pode ocorrer que una factura non se pagou porque se descoñeza a súa existencia.
  • Paralelamente, os servizos da empresa de recuperación de débedas comezarían a elaborar informes de solvencia sobre o moroso paira o seu cliente. Non é infrecuente que o mal pagador sexa insolvente legalmente, pero que, con todo, goce dunha boa casa e dun vehículo de alta gama.
  • Con cortesía, empréndese a fase de negociación. Neste apartado pescúdase a vontade de pago do debedor, as causas da falta de pagamento (que poden ter que ver con algunha desconformidade, extravío do envío etc.). Se se trata dun problema de liquidez pode negociarse una “espera” (adiamento do cobro) ou tamén una “quita” (redución do importe). En calquera caso, é o cliente quen ten a última palabra, a pesar de que o axente de xestión de cobro sempre fai de intermediario ante o moroso ou os seus avogados.
  • Se se esgota a fase anterior sen chegar a un acordo, a empresa de xestión de cobro iniciará outro tipo de presións, como, por exemplo, advertir ao debedor de que pode ser incluído no Rexistro de Aceptacións Impagadas (RAI) ou de que poden iniciarse contra el procedementos civís e penais.

Procedementos xudiciais

O ordenamento xurídico facilita algúns prazos e ferramentas procesuais paira cobrar una débeda. Respecto das posibilidades de gañar un preito deste tipo, os avogados consideran que, se a demanda esta ben exposta e está xustificado a falta de pagamento que se reclama, non haberá problemas á hora de obter una resolución favorable.

A Lei de Enjuiciamiento Civil (LEC), vixente desde o 8 de xaneiro de 2001, pretende acurtar os prazos xudiciais tratando de regular uns tipos de procedementos máis áxiles paira “salvagardar os dereitos dos litigantes”. A continuación exponse a súa aplicación:

  • Os cidadáns poden acudir ao xulgado paira reclamar o cobro rápido de débedas que non excedan de 900 euros sen precisar necesariamente os servizos dun avogado e un procurador. Estes son os xuízos verbais. Neles, os demandados son emprazados paira xuízo (nun prazo máximo de 20 días desde a admisión da demanda) onde poderán contestar á demanda exposta e practicarase próbaa pertinente; posteriormente, ditarase sentenza en 10 días.
  • Pódese solicitar o chamado procedemento monitorio, regulado nos artigos 812 a 818 da LEC paira reclamar cantidades de até 30.000 euros, sempre que a débeda poida ser certificada mediante documentos. Os demandados son requiridos no prazo de 20 días para que paguen a débeda reclamada. En caso de oposición, seguirán os trámites polo procedemento ordinario ou verbal, segundo a contía. Estes procedementos preséntanse como medidas xudiciais contra a morosidade en operacións comerciais, sobre todo paira os pequenos e medianos empresarios. Tamén están pensados paira o cobro aos propietarios morosos das súas débedas coas comunidades de propietarios.
  • Quen queira esixir o pago dunha débeda dineraria vencida que exceda os 30.000 euros deberá acudir a un xuízo ordinario.

“Os prazos procesuais nunca son cumpridos polos xulgados”, aseguran desde Hispajuris Legal. Ademais, uno dos maiores problemas cos que tropeza a Xustiza é a posibilidade de “emprazar aos demandados” (entregarlles a citación xudicial) no caso de que abandonen os seus domicilios coñecidos. Por iso, estimar un prazo é realmente difícil. Aínda así, desde Hispajuris Legal creen que, dependendo do xulgado, os xuízos monitorios e os verbais poden tardar en resolverse entre mes e medio e dous meses.

Polo que se refire á probabilidade de cobrar, depende do moroso e da correcta fundamentación da demanda. A lexislación española permite actuar contra os administradores dunha sociedade, polo que as posibilidades de cobro aumentan. Coa reclamación xudicial adoitan acompañarse medidas como o embargo preventivo dos bens do debedor paira asegurar o cobro. Se finalmente a demanda xudicial ten éxito, a sentenza pódese executar sen necesidade de esperar a un posible recurso.

A estatística recompilada polo Consello Xeral do Poder Xudicial fai referencia a 168.053 procesos monitorios en 2002, cun incremento de 39,85% respecto ao ano anterior. Os xuízos verbais roldan os 200.000, cun incremento respecto de 2001 do 25,9%.

A Federación de Consumidores en Acción (FACUA) asegura que a inclusión de persoas en listas de morosos é o “pan o noso de cada día” e que moitas veces se fai por erro, é dicir, por causa dunha facturación indebida ou polo “mal facer” das propias compañías prestadoras de servizos.

Desde esta organización aconséllase aos consumidores tramitar sempre as altas, baixas e modificacións dos servizos por escrito, mediante correo electrónico ou correo ordinario con acuso de recibo. Os préstamos vinculados son fonte deste tipo de “situacións complicadas”. Se o servizo vinculado deixa de prestarse, (por exemplo o caso Opening) ou o obxecto da compra é defectuoso (un coche a prazos), o consumidor ten dereito a deixar de efectuar os pagos sempre que o demostre documentalmente.