Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Como poden os avós conseguir a custodia dos seus netos

Se os avós queren a custodia dos seus netos, e ambos os proxenitores teñen retirada a patria potestade, deben presentar unha demanda no xulgado e contar con asesores expertos
Por Blanca Álvarez Barco 11 de Maio de 2022
Abuelos conseguir custodia nietos
Imagen: racorn

Non todos os nenos poden vivir cos seus pais, xa que por determinadas circunstancias non exercen como talles. En cambio, nestas ocasións, os avós si se comportan como pai e nai cos seus netos e son quen os crían e educan . Poden pedir e obter a súa custodia? En España, en casos excepcionais e graves, os xulgados e tribunais poderían outorgar a garda e custodia dos pequenos a favor dos avós e privar aos pais da patria potestade. Pero, como se explica a continuación,  deben existir probas contundentes de que ambos os proxenitores incumpren os deberes inherentes á patria potestade ou de que existe unha situación prexudicial para os seus fillos.

En que casos poderíase conseguir a custodia dun neto?

A custodia dun neto só pódese obter, “si os dous pais teñen retirada a patria potestade ou ambos faleceron”, sinala José Manuel García, avogado experto en Dereito de Familia. Con todo, hai excepcións nas que o xuíz outorga as funcións tutelares (a tutela) aos avós, sempre velando polo interese dos menores.

Estes casos teñen que estar fundamentados en causas moi importantes e graves , como poden ser:

  • Ausencia dos proxenitores.
  • Incapacidade dos pais para exercer as responsabilidades propias da patria potestade.
  • Drogodependencias , toxicomanías graves dos proxenitores.
  • Reclusión dos pais en establecementos penais.

No caso de que se conceda a garda xudicial aos avós, ten que fixarse sempre un convenio de garda e custodia cun amplo réxime de visitas dos nenos aos seus pais . Deste xeito fomentarase a relación paterno-filial.

As funcións tutelares que o xuíz pode outorgar aos avós teñen como finalidade que poidan  velar polos seus netos , telos na súa compañía e procurarlles unha formación integral, así como representalos e administrar os seus bens.

custodia aos avós

Imaxe: Eric Lewis

Como se pide a garda e custodia dos netos?

O procedemento para que os avós poidan solicitar a garda e custodia dos netos é dubidoso, porque a Lei de Enjuiciamiento Civil en materia de relacións familiares dos netos cos avós non especifica nada respecto diso. Por iso, nestes casos —que son especialmente singulares e dificultosos— poderíanse seguir os seguintes pasos:

🔺 Contratar un avogado

Para poder conseguir a custodia dos netos, que implica a retirada da patria potestade aos seus proxenitores, é esencial contar coa axuda de profesionais expertos en cuestións legais . En España hai numerosos bufetes de avogados, moitos especializados en Dereito de Familia (aínda que non é preciso que o avogado sexa experto nestes temas), pero tamén se pode recorrer a un avogado de oficio ou, si cúmprense os requisitos, á xustiza gratuíta.

🔺 Presentar unha demanda de custodia

Os avós deben acudir ao xulgado de primeira instancia  (ou ao xulgado de familia, si haino) do partido xudicial ao que pertenza a localidade onde residen os menores. Este é o xulgado competente para os procedementos de garda e custodia.

🔺 Xuízo verbal especial

Ante a imprecisión do tema da custodia dos avós sobre os seus netos, algúns expertos propoñen articular a pretensión nun xuízo verbal especial e de tramitación preferente . Así, pódese solicitar a custodia para un terceiro que non sexa proxenitor dos menores, a través do xuízo verbal de familia (é dicir, con contestación escrita), pero  haberá que acreditar sempre que o interese dos nenos está mellor protexido dándolle a custodia a ese familiar e privándolle dela ao pai e a nai.

Que probas e documentos deben achegar os avós?

Os avós para formular a demanda de solicitude de garda e custodia deben achegar diversa documentación . Esta serve para probar que a relación cos seus netos é, de feito, a de garda e custodia.

As probas e documentos son os seguintes:

  • Certificado de. matrimonio dos proxenitores (si casaron).
  • Certificado de. nacemento do menor.
  • Demostrar que os pequenos están escolarizados.
  • Ademais, pódense presentar acreditacións dos médicos que atenden aos nenos nas que sinalen que o menor está a ser coidado de forma continua polos avós.
  • Convén achegar o certificado de empadroamento xuntos dos avós e o neto.

❗ É moi importante contar con todas as probas posibles que poidan convencer ao xuíz de que os avós exercen, de feito, a garda sobre o pequeno.

Custodia dos netos

Imaxe: Rick Ligthelm

Como se pode pedir o dereito a visitar aos netos?

Ás veces non é preciso pedir a custodia dos netos, pero si hai que solicitar poder velos. Sucede así en divorcios problemáticos, ou si hai malas relacións entre un dos cónxuxes e a súa ex familia política. Nestes casos, os avós poden verse obrigados a interpor unha demanda para reclamar un réxime de visitas cos menores  e exercer leste dereito dos avós sobre os seus netos .

Quen decide estas visitas?

🔹 Corresponde ao xulgado de primeira instancia competente. Polo xeral, obtense o dereito a visitar aos nenos, salvo que a relación dos avós cos netos prexudique ao desenvolvemento e a saúde mental e física dos pequenos. Mesmo poderase incluír no convenio regulador do divorcio o réxime de visitas dos netos cos seus avós .

🔹 Ademais, pódese solicitar que o equipo psicosocial do xulgado emita un informe e pronúnciense sobre cal é o réxime de visitas idóneo en cada caso. Este réxime de visitas deberá adecuarse ás circunstancias persoais das partes: non é o mesmo establecer un réxime cun bebé, con nenos de cinco anos ou con rapaces de 14 anos.

Deste xeito, o réxime acordado pode conter ou non a pasa a noite do menor en casa dos seus avós ou un réxime de visitas progresivo. “O máis común é que consista nun domingo ao mes”, explica o avogado de familia José Manuel García.

Facer legal o que é práctica habitual

Hai casos nos que os avós actúan como pais para os seus netos e, en defensa dos dereitos do menor, deberíase elevar a categoría legal o que no día a día dalgúns pequenos é normal. É dicir, que son os seus avós os que exercen a custodia .


Así o asegura Ramón Herrera das Heras, profesor de Dereito Civil da Universidade de Almería, quen avoga por “dar normalidade legal ao que xa é unha normalidade na realidade”.