Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

De empregado a empresario

Numerosas figuras legais garanten dereitos e beneficios laborais a quen traballa de maneira independente
Por Carlos Astorelli, Laura Sali 21 de Marzo de 2009
Img autonomo
Imagen: Shane Adams

Axustarse a un horario estrito de entrada á oficina cada mañá e pasar case dez horas -salvo una ou dúas paira comer- no traballo é o panorama laboral do español medio. Aínda que dada a taxa de paro ninguén rexeita un emprego, o certo é que hai outras modalidades de traballo que permiten xestionar con maior liberdade o tempo. Una delas é emprender un proxecto produtivo propio -desde o desenvolvemento dunha profesión por conta propia até un negocio-, una oportunidade paira pasar de ser empregado a converterse en empresario.

Dar o paso

Un traballador por conta propia pode rexistrarse como persoa física (no réxime de autónomos) ou crear una empresa (una sociedade anónima ou limitada) cumprindo en cada caso diferentes requisitos. Si trátase de sociedades, as condicións afástanse da man do pequeno emprendedor, xa que inclúen desde unha achega de capital inicial moi elevado até unha diferenza no pago de impostos, baixo a figura do “Imposto de Sociedades”. O réxime de sociedades, por outra banda, diferenza tamén entre o patrimonio da sociedade e o dos socios, así como a súa responsabilidade fronte a terceiros. En cambio, a responsabilidade é ilimitada paira as persoas físicas que dirixen a súa empresa e asumen o risco directamente.

En 2008 creceu a afiliación en actividades sanitarias e veterinarias, educación e intermediación financeira

Ao deixar a relación contractual por conta allea paira converterse en empresario e temón do propio negocio, cabe pensar que se perden dereitos laborais e seguridade. No entanto, traballando de maneira independente hai múltiples figuras legais que garanten beneficios laborais a curto e longo prazo. Ademais, cóntase co apoio institucional dos gobernos central e autonómicos, que dispoñen de axudas e vías de asesoramento paira as persoas que toman esta decisión, e plans paira os emprendedores que comezan a transitar o camiño que leva de empregado a empresario. O réxime de autónomos é una vía que brinda múltiples posibilidades neste sentido.

Autónomo: una oportunidade paira pequenos emprendedores

Un autónomo é quen realiza una actividade comercial ou profesional no seu propio nome. Constituírse como tal no Réxime Especial de Traballadores Autónomos (RETA) é a forma de ofrecer bens ou servizos no mercado facturando os mesmos e cumprindo coas obrigacións tributarias ou fiscais. Así, poden formar parte do RETA desde xornalistas a construtores, albaneis ou comerciantes pasando por un longo etcétera de profesionais maiores de 18 anos con aptitudes paira levar a cabo a súa actividade, ou menores de idade emancipados ou que conten cun representante legal que os apoie.

O RETA pechou o ano 2008 con 3.319.188 afiliados, segundo informa a Federación Nacional de Asociacións de Traballadores Autónomos (ATA), o que supón una diminución do 2,51% con respecto ao ano anterior liderada polas comunidades de Valencia, Cataluña e Andalucía, que suman o 54, 4% da baixada total. No entanto, o mesmo estudo sinala que durante 2008 creceu a afiliación en sectores que non teñen una importante tradición de autónomos, como as actividades sanitarias e veterinarias, onde aumentou o 3,6%, a educación, que o fixo un 3,5%, e a intermediación financeira, cun incremento do 3,1%, o que indica, ademais da procura de novas oportunidades en novos sectores, a adhesión que tivo a aínda recente modificación do estatuto.

Os trámites paira darse de alta como traballador autónomo inclúen:

  • Alta censal e opción do réxime fiscal: formalízase na Axencia Tributaria paira optar polo réxime fiscal correspondente e indicar a actividade que se vai a realizar, e os datos da empresa.
  • Inscrición/afiliación no Réxime Especial de Autónomos da Seguridade Social: realízase en Tesouraría Xeral da Seguridade Social (TGSS). Desde o alta censal, disponse dun período de 30 días naturais paira realizar a inscrición co formulario do Alta Censal, o DNI e o modelo TA521/1 de alta no Réxime Especial de Traballadores Autónomos, que pode cumprimentarse na mesma oficina da TGSS.
  • Licenza de Apertura e Licenza de Actividades e Instalacións: formalízase no Concello correspondente. É obrigatoria paira rexistrar una empresa e debe ir acompañada dun proxecto de instalación, aínda que non todas as actividades requiren una licenza. Por exemplo, un albanel ou un fontaneiro que realiza tarefas de maneira independente paira particulares ou empresas non está obrigado a tramitala.
  • Alta no imposto de actividades económicas (IAE): é una taxa que grava o exercicio das diferentes actividades empresariais e profesionais segundo unha clasificación a través dun código que se chama “epígrafe da actividade”. Realízase na Axencia Tributaria (AT).

Obrigacións do pequeno empresario

Una das maiores complicacións paira quen decide constituírse en empresario son as obrigacións fiscais, o pago de impostos e a xestión contable da súa actividade. Aínda que a maioría dos profesionais contan con contables e xestores que realizan esta tarefa, este é un aspecto importante á hora de avaliar a viabilidade económica e financeira dun negocio.

As cotizacións á Seguridade Social, o IRPF (Imposto á Renda das Persoas Físicas) e o IVE (Imposto sobre o Valor Engadido) constitúen as principais obrigacións dos traballadores independentes. No primeiro caso, os pagos mensuais realízanse non en función do volume de ingresos senón segundo a base de cotización elixida no momento da inscrición, cun mínimo de 800 euros e un máximo de 3.000 euros, sobre os que haberá que pagar ao redor dun 30%. Este concepto outorga o dereito a percibir una prestación por incapacidade, por baixa maternal e xubilación, e por enfermidade, suposto que era voluntario co réxime anterior até a última modificación do estatuto.

As cotizacións á Seguridade Social, o IRPF e o IVE constitúen as principais obrigacións dos traballadores independentes

En canto ao IRPF e o IVE, o pago é trimestral. O primeiro é a vía pola que se declaran as rendas ou beneficios obtidos pola actividade e pode calcularse por módulos de renda, polo cal se estima un rendemento periódico estándar (o módulo) sobre o que se paga o IRPF correspondente. Neste caso, non se consideran ingresos e gastos reais, senón estimativos paira determinadas actividades. O sistema de estimación directa, en cambio, permite ao pequeno empresario pagar o imposto sobre os seus beneficios reais: réstanse aos ingresos todos os gastos (aluguer do lugar onde se realiza a actividade, materiais, provisións e equipos, servizos como luz, auga e gas, intereses de créditos…).

O IVE é un imposto que recae sobre o consumo e grava as vendas de bens e prestacións de servizos efectuadas por empresarios e profesionais, así como as adquisicións intracomunitarias ou as importacións de bens. Tamén hai no réxime de autónomos un IVE simplificado que se paga por módulos.

O cálculo destes impostos realízase sobre a facturación da actividade. Neste sentido, paira traballar de maneira independente é importante conservar estas facturas, xa que as retencións do IRPF poden sufrir descontos en determinadas actividades ou por períodos iniciais; por exemplo, no primeiro ano de vida dun negocio. Do mesmo xeito hai actividades produtivas, como as colaboracións xornalísticas, ou as efectuadas por escritores e músicos, que están exentas do pago de IVE.