Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Economía doméstica

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Dereitos dos fillos nados fose do matrimonio

Os fillos nados fose do matrimonio teñen dereito a percibir a pensión alimenticia e son herdeiros forzosos, do mesmo xeito que os fillos de pais casados

img_bebe garabato inteligencia infantil listado 1

Prognostícase que, dentro de dez anos, máis da metade dos bebés que nazan en España farao de nais solteiras. Nunha sociedade onde diminuíu o número de persoas casadas e creceu a asunción da maternidade en solitario, a Constitución de 1978 recoñece a igualdade xurídica dos fillos, sexa cal for o estado civil dos seus proxenitores. No seguinte artigo detállase cales son eses dereitos que equipasen aos fillos matrimoniais cos nados fose do vínculo conxugal.

A igualdade xurídica de todos os fillos

Imaxe: Scott & Elaine van der Chijs

Segundo o boletín estatístico ‘Mulleres en Cifras’, editado polo Instituto da Muller, dependente do Ministerio de Sanidade, Servizos Sociais e Igualdade, o número de persoas casadas en España reduciuse case á metade desde 1976. Se naquel ano a taxa de nupcialidad chegou ao 14,36 por cada 1.000 habitantes, en 2011 foi do 7,01, posto que só celebráronse 163.338 ligazóns. Ademais, un de cada tres bebés nace xa fose do matrimonio en España, o dobre que fai dez anos, e prognostícase que dentro doutro dez, máis da metade dos nenos nacerá de nais solteiras.

En España non existe discriminación entre os nenos nados de pais casados e os fillos cuxos proxenitores non o están

O descenso no número de vodas, o auxe das unións de feito, a inmigración, a secularización da sociedade, a equiparación da muller co home no mercado de traballo e a maternidade en solitario propiciaron un aumento na cifra de fillos nados fose do matrimonio, que fan que o noso país se estea achegando á media da UE neste sentido. De calquera modo, en España non hai discriminación entre os nenos nados de pais casados e os fillos cuxos proxenitores non o están. Por tanto, establécese a igualdade xurídica dos pequenos, á marxe do estado civil dos seus pais.

O artigo 39 da Constitución Española, sobre a protección á familia e á infancia, estipula que, con independencia da súa filiación e do estado civil dos proxenitores, os poderes públicos deben asegurar a protección dos fillos, iguais estes ante a lei. Así, os pais deben prestar asistencia aos fillos habidos dentro ou fóra do matrimonio, durante a súa minoría de idade e nos demais casos en que legalmente proceda. Pola súa banda, os nenos han de gozar da protección prevista nos acordos internacionais que velan polos seus dereitos.

Os dereitos dos fillos habidos fose do matrimonio

O Dereito de familia trata os asuntos relativos ás relacións familiares, alimentos, réxime económico matrimonial, relacións paterno filiais, institucións tutelares, filiación, etc. Neste sentido, a filiación é o conxunto de dereitos que teñen os fillos, como o dereito aos apelidos dos pais, a recibir alimentos e, en caso de falecemento dos proxenitores, a non quedar desasistidos. O único trámite obrigatorio que hai que levar a cabo é a inscrición do nacemento no Rexistro Civil, a fin de deixar constancia domesmo .

Entre o conxunto de dereitos que teñen todos os fillos e, por tanto, tamén os habidos fose do matrimonio atópanse:

  1. O dereito a que se exerza sobre eles a patria potestade

    Exércese sempre en beneficio dos fillos, sexan ou non matrimoniais, e entre as obrigacións dos pais atópase o deber de estar con eles, coidalos, alimentalos, educalos, procurarlles unha formación integral e un ambiente adecuado para o seu correcto desenvolvemento como persoas, representalos de forma legal e administrar os seus bens, segundo establécese no artigo 154 do Código Civil. Ademais, os proxenitores, conforme á súa posición económica concreta, deben proporcionar aos fillos os medios indispensables para satisfacer todas as súas necesidades básicas.

    Por norma xeral, a patria potestade corresponde ao pai e á nai de maneira conxunta, independentemente de que se atopen ou non casados. Noutras ocasións, a patria potestade exércea de forma exclusiva un dos proxenitores, co consentimento do outro.

  2. O dereito a que se lles procure a pensión alimenticia

    A pensión alimenticia é a obrigación, imposta mediante sentenza xudicial, ao pago mensual, en diñeiro ou en especie, para satisfacer as necesidades básicas dos fillos, sexan ou non matrimoniais. A lei determina esta cota seguindo o criterio de que os nenos han de levar un nivel de vida similar ao dos seus pais. Se ambos os proxenitores traballan, deben contribuír á pensión de alimentos en proporción aos seus ingresos.

    A este respecto, segundo o artigo 142 do Código Civil, enténdese por alimentos todo o que é indispensable para o sustento, habitación, vestido e asistencia médica, ademais da educación e instrución dos fillos menores de idade e dos maiores de 18 anos, mentres non terminasen a súa formación por causa que non lles sexa imputable. Neste sentido, débese analizar cada situación concreta e demostrarse que hai un esforzo en formarse por parte do fillo, quen debe pór celo nas súas obrigacións como estudante.

    • O dereito á pensión de alimentos dos fillos menores: no artigo 110 do Código Civil, establécese que, mentres os fillos son menores, a obrigación dos pais de prestarlles alimentos, aínda que non ostenten a patria potestade, ten carácter preferente. O dereito a esixir alimentos non prescribe, pero a acción de reclamar as mensualidades que xa venceron e non se satisfixeron caduca ao cinco anos.

      Polo xeral, son os Xulgados de Menores os que tratan a demanda de alimentos que se deben a menores ou ao cónxuxe, cando os solicite de maneira conxunta cos seus fillos.

    • O dereito dos fillos maiores de idade á pensión alimenticia: os fillos maiores de idade, xa sexan matrimoniais ou non, teñen dereito á pensión alimenticia por parte dos proxenitores cando están a cursar estudos, ou os seus ingresos por traballo están moi por baixo do Salario Mínimo Interprofesional (que para 2013 sitúase en 645,30 euros mensuais, o que supón 21,51 euros diarios). Os Xulgados Civís ou de Familia son os que levan a demanda por alimentos que se debe a persoas maiores de idade.

    En todo caso, cando se establece a pensión alimenticia, téñense en conta os ingresos de ambos os pais e sinálase unha proporción para cubrir as necesidades dos fillos. Devandita porcentaxe pódese alterar se aumentan ou diminúen enormemente as rendas dun ou dos dous proxenitores, o que daría lugar á revisión da pensión alimenticia. Pola súa banda, o tribunal non pode fixar como pensión unha cantidade ou porcentaxe que exceda do 50% das rendas do proxenitor que proporciona o alimento.

    Nalgúns supostos, pode solicitarse ao xuíz a diminución da cota da pensión alimenticia, sempre que as circunstancias que motiven dita rebaixa sexan alleas a quen paga. A redución da contía da pensión alimenticia debe facerse mediante un procedemento xudicial de modificación de medidas e non será efectiva ata que recaia sentenza, pois o obrigado non pode variar en por si a cantidade. Cada situación ha de ser estudada de forma particular polo xuíz, para ver se procede ou non a diminución da pensión alimenticia.

  3. Os dereitos dos fillos como herdeiros forzosos

    O proxenitor só ten liberdade absoluta para dar en herdanza a terceira parte do seu patrimonio, o chamado terzo de libre disposición, e conta con liberdade limitada para transmitir o seu terzo de mellora. Neste sentido, o artigo 806 do Código Civil establece a obrigación legal de deixar unha parte do patrimonio, a lexítima, aos descendentes, ascendientes, cónxuxe e familiares ata o cuarto grao, segundo os casos, que son os herdeiros forzosos.

    Así, o testador non pode privar a estes herdeiros da súa lexítima, nin desheredarlos, salvo nos casos determinados pola lei (situacións de malos tratos, inxurias, a negación de alimentos, o intento de homicidio ao testador, etc. que teñen que estar ben acreditados, a través de sentenza xudicial).

    Son herdeiros forzosos os fillos e descendentes, sen que haxa discriminación por sexo, idade ou filiación. Non se distingue, pois, entre biolóxicos e adoptados, matrimoniais e non matrimoniais, xa que todos teñen os mesmos dereitos hereditarios. Pola súa banda, os nasciturus, ou fillos procreados que aínda non naceron, tamén son herdeiros forzosos. Neste caso, a repartición da herdanza posponse ata que se produza o alumeamento.

    Os fillos e descendentes herdan dous terzos do caudal hereditario:

    • O terzo de lexítima divídese por partes iguais entre os fillos (matrimoniais e non matrimoniais).

    • O terzo de mellora vai destinado a fillos e netos. A mellora pode asignarse a un dos descendentes, ou pode distribuírse de forma libre entre todos.

Que ocorre cando se vulneran os dereitos dos fillos

O incumprimento do deber dos pais de proporcionar a asistencia familiar aos seus fillos é considerado como un delito de abandono de familia e leva o procedemento de execución sobre os bens do obrigado a prestalos.

Son herdeiros forzosos os fillos e descendentes dun testador, sen que exista discriminación por sexo, idade ou filiación

Para iso, o prexudicado ou o seu representante legal deben formular a correspondente denuncia. Se o prexudicado é unha persoa menor de idade, incapaz ou desvalida, tamén pode denunciar o Ministerio Fiscal.

O delito de abandono de familia ten pena de arresto de oito a 20 fins de semana, e concédese ao xuíz ou ao tribunal a posibilidade de impor a pena de inhabilitación especial para o exercicio do dereito de patria potestade ou acollemento familiar, por un tempo que vai de catro a dez anos.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións