Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Dereitos nos establecementos de lecer

A responsabilidade de calquera accidente en lugares de recreo recae no empresario
Por miren 17 de Xullo de 2003

Que ocorrería si una persoa que se atopa no interior dunha discoteca, bar ou sala de festa ten un accidente provocado por unha caída mentres baila? Ou si durante un concerto prodúcese un incendio que provoca feridos, e mesmo mortes? E se o cantante dun grupo lesiona a alguén do público mentres se lanza desde o escenario presa da euforia? Os empresarios do lecer están obrigados por lei a subscribir un seguro de responsabilidade civil que lles permita responder ante estas e outras situacións que afectan aos seus clientes. Os usuarios tamén dispoñen de follas de reclamacións cando creen lesionados algúns dos seus dereitos. As queixas máis frecuentes teñen que ver co exceso de aforamento ou a cancelación sen previo aviso dun espectáculo.

Responsabilidades

Un cigarro mal apagado, un curto circuíto ou as malas condicións de seguridade poden desencadear a traxedia nun local de lecer. Salas de festa, discotecas, bares, cines e até concertos que concentran a miles de persoas non escapan a estes sucesos. De feito, cada certo tempo saltan ás primeiras páxinas de xornais de todo o mundo incidentes en locais deste tipo que deixan un reguero de vítimas mortais. O pasado febreiro, por exemplo, o lume voraz cebouse nunha discoteca de Rhode Island, en Estados Unidos. Case un centenar de persoas morreron abrasadas ou intoxicadas polo fume. As chamas iniciáronse polos lumes pirotécnicos que usaban os integrantes dun grupo de rock paira amenizar o seu concerto.

O exemplo de Rhode Island ilustra perfectamente o que supón a responsabilidade dun local de lecer ante posibles accidentes. Durante as investigacións que levaron a cabo despois, un dos principais motivos da polémica era que o grupo de rock aducía que pedira permiso aos propietarios da discoteca paira utilizar lumes pirotécnicos. Pero estes negábano. Que pasase si a traxedia tivese lugar en España?

Á memoria veñen varios feitos tráxicos, pero uno de especial relevancia foi o ocorrido na noite do 17 ao 18 de decembro de 1983 en Madrid. As chamas acabaron coa vida de 83 persoas que se atopaban nunha discoteca en pleno corazón da capital. Desde entón, moito transcorreu e as leis en materia de espectáculo son ben claras. Quen responde polo que lle ocorra aos usuarios de centros de lecer? Que dereitos teñen os clientes?

Toda a responsabilidade do que lle ocorra a un usuario dentro dun centro de lecer, como salas de festa, cines, bares e discotecas, recae sobre o empresario, segundo afirma Juan Antonio Fernández, da Asociación de Salas de Festa e Discotecas da Comunidade de Madrid (Asfydis). Fernández conta que se chegou a dar o caso dunha persoa que bailaba na pista e, que tras caer e lesionarse o pescozo, o propietario da discoteca tivese que asumir o accidente.

Si durante unha longa noite de festa, a policía irrompe nun local de lecer nocturno e ao chegar atópase con persoas en posesión de drogas ou que se dedican a vendela no interior do mesmo, una multa de moitos ceros recaerá tamén sobre o propietario do recinto. Neste aspecto, os empresarios recoñécense afectados, pois carecen de manobras legais que lles permitan verificar se una persoa leva estupefacientes. Os tribunais xa ditaminaron nalgunhas ocasións que os porteiros de discotecas non poden cachear aos usuarios, aínda que en comunidades como Madrid esta posibilidade viuse reflectida no borrador do regulamento que desenvolve a Lei de Espectáculos Públicos.

Até hai un tempo, segundo explica o portavoz de Asfydis, os centros de lecer en toda España rexíanse polo regulamento sobre Espectáculos Públicos e Actividades Recreativas de 1982. Agora, as comunidades contan coa súa propia normativa respecto diso, aínda que existen algunhas nas que aínda non se chegou a desenvolver o regulamento e fan uso do que aínda está vixente a nivel nacional.

Seguro de responsabilidade civil

Nos regulamentos actuais establécense claramente os dereitos dos usuarios, sobre todo no que respecta a posibles incidentes. O primeiro, e esa é una norma xeneralizada, é que ao obter a licenza de funcionamento, o establecemento debe contar co seguro de responsabilidade civil. Leste varía en función do tamaño e do aforamento do local. Por citar un exemplo, en Madrid una discoteca con capacidade paira 300 persoas ten una póliza de 3 millóns de euros.

O dereito de admisión é o que regula os principais dereitos e obrigacións dos clientes de centros de lecer. Un usuario ten dereito a non ser discriminado: se a discoteca ou sala de festa establece que todas as persoas teñen que entrar cunha vestimenta determinada, así debe facerse. Pero se os porteiros permiten que un usuario entre ao local sen os requisitos esixidos e a outro lle negan o paso, este último pode denunciar. “Se una discoteca establece que todas as persoas deben levar zapatos e non zapatillas, esa condición debe cumprirse. Segundo iso, ningún usuario, nin sequera pola súa condición de famoso ou de alguén importante debería saltarse esa regra. E menos se a discoteca permite o seu acceso e impide o doutra persoa que non cumpre os requisitos”, explica Fernández.

Outro dos dereitos dos usuarios é o de non ser presa da publicidade enganosa. Se se ofrecen una serie de condicións, estas deben cumprirse. Os prezos, por exemplo, deben ser ben visibles na porta e tamén deberían selo as prohibicións expresas de racismo e xenofobia. “Ningunha persoa pode ser discriminada en función da súa raza ou nacionalidade”, sinala o portavoz de Asfydis.

O artigo 59.1 do Regulamento Xeral do Decreto 2816/82 establece as seguintes condicións dentro do dereito de admisión:

Queda prohibida a permanencia nun local á persoa que:

  • Atópese en estado de embriaguez
  • Porte calquera obxecto susceptible de causar dano ás persoas ou ás cousas.
  • Posúa ou consuma calquera tipo de droga ou sustancias psicotrópicas.
  • Presente falta de aseo persoal.
  • Leve indumentaria contraria ao que estipule a empresa.
  • Alborotadores reincidentes.
  • Provoque ou incite calquera desorde na sala ou non cumpra coas normas que dite a empresa sobre o comportamento debido no establecemento.

    Follas de reclamacións

    A Lei tamén establece como obrigatoria a existencia de follas de reclamacións nos establecementos de lecer. Este é un dos principais mecanismos de queixas cos que contan os usuarios cando ven vulnerados os seus dereitos. A Confederación Española de Consumidores e Usuarios, CECU, recomenda o seu uso.

    Os principais motivos de queixa adoitan ser os excesos de aforamento ou a cancelación imprevista dun espectáculo. Tamén se presentan moitas reclamacións cando hai problemas coas entradas ou incumprimento de horarios.

    Igualmente é motivo de protesta o que se careza de medidas de seguridade. Segundo María Rodríguez, presidenta da CECU, a complexidade do tema radica en que moitas veces os clientes quéixanse, pero non reclaman. Iso nótase, sobre todo, cando a persoa tópase cunha situación na que a organización se nega a devolverlle o importe da entrada en casos nos que debería facelo. Ante esta circunstancia, moitas veces só queda a vía xudicial, pero adoita ser tan lenta que practicamente ninguén recorre a ela.

    Os casos que sinala a CECU obsérvanse, sobre todo, durante as festas de Nadal. Nesta época é tradicional que por todos os recunchos do país organícense as denominadas macrofiestas, celebracións multitudinarias nas que, por un prezo que pode oscilar entre 50 e 100 euros, un cliente ten dereito á denominada “barra libre”. Esta, con todo, resulta de cando en vez moi enganosa. Os usuarios quéixanse, principalmente, da mala calidade do alcol ou da prestación deficiente de servizos como o guardarropa. Estas macrocelebraciones tamén deben contar, por lei, cun seguro de responsabilidade civil ao momento de solicitar a licenza de funcionamento.

    Os principais incidentes que arroxa o sector do lecer nocturno en varias cidades do país, segundo recoñecen fontes policiais, teñen que ver co exceso de aforamento e co incumprimento dos horarios de peche. No centro de Madrid, por exemplo, é vella xa a longa loita que manteñen os veciños co Concello paira controlar o ruído que se xera nesta zona durante as noites da marcha madrileña. De momento, os horarios son estritos: poden permanecer abertos até as 2.30 os bares especiais durante os fins de semana e até as 6:00 as discotecas. As normas, nese sentido, endurecéronse considerablemente nos dous últimos anos, e quen non bote o peche a tempo verase enfrontado a unha elevada sanción.