Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Economía doméstica

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Dez craves para facer unha doazón

A doazón é libre, pero está limitada pola parte do patrimonio que corresponde aos herdeiros forzosos

img_repartir dinero

A mala situación económica pola que atravesan numerosas familias propiciou que, nalgúns casos, os pais decidan adiantar parte da herdanza aos seus descendentes, que agora máis que nunca necesitan unha axuda para seguir adiante. Mediante a doazón, poden traspasar aos seus fillos unha parte do seu patrimonio. Pero non é imprescindible que a transmisión leve a cabo entre familiares: as doazóns fanse tamén a amigos, a fundacións ou a organizacións non gobernamentais. Nalgúns supostos, os doantes poden beneficiarse de deducións fiscais, mentres que os receptores son os encargados de afrontar o pago dos impostos que gravan o incremento do seu patrimonio.

1. Que é unha doazón

Imaxe: Svilen Milev

A doazón é un contrato polo cal unha persoa cede a outra unha parte do seu patrimonio, co obxecto de beneficiarlle. Para que haxa doazón, ten que darse o seguinte:

A Lei permite doar o patrimonio mesmo aos concibidos e non nados

  • Un empobrecimiento do doante. Se non se dá esta diminución patrimonial, non hai doazón. Non a habería nun préstamo sen interese ou na cesión temporal dun obxecto -unha bicicleta, un coche-, porque pasado o tempo devólvese e non xera unha redución do patrimonio do doante.

  • Un enriquecemento do receptor. Ocorre se aumenta o seu patrimonio. Pódese dar cando recibe un ben, pero tamén noutros supostos, como cando se lle libera dunha débeda.

  • Unha intención de liberalidad. Isto quere dicir que o doante pretende beneficiar a unha persoa.

  • Aceptación da doazón. Ao entenderse este tipo de cesión como un contrato, para que teña efectos é necesario que quen recibe a doazón acéptea.

2. Quen pode doar

O doante é a persoa que entrega unha parte das súas propiedades a outra persoa, coa consecuente diminución do patrimonio que isto lle xera. Todas as persoas con capacidade de contratar e dispor dos seus bens poden facer unha doazón a terceiros. Disto derívase que non poden doar:

  • As persoas que fosen declaradas legalmente incapaces, no caso de que lles falte capacidade de discernimiento.

  • Os menores de idade, que só poderán doar bens de escaso valor.

  • As persoas suxeitas a concurso de acredores, ao non ter libre disposición dos seus bens.

3. Quen pode recibir unha doazón

  • O receptor dunha doazón denomínase donatario e é quen se enriquece ao obter o ben. Teñen capacidade para aceptar unha doazón todos os suxeitos que non estean especialmente incapacitados pola lei para iso. En xeral, calquera persoa física ou xurídica podería ser donatario.

  • A lei permite ceder o patrimonio mesmo aos concibidos e non nados. Neste suposto, a doazón terá que ser aceptada, segundo establécese no Código Civil, polas persoas que “lexitimamente lles representarían se se verificou xa o seu nacemento”. Por tanto, pódese facer unha doazón a un bebé concibido que aínda non nacese, se algún dos proxenitores acéptaa.

  • No entanto se a doazón impón algunha condición ou un pago -inferior ao valor do ben cedido-, as persoas que non poidan contratar -nenos, persoas incapacitadas legalmente- non poderán aceptar este tipo de doazóns sen a intervención dos seus lexítimos representantes.

4. Que se pode doar

  • A doazón pode comprender todos os bens do doante ou parte deles sempre que se reserve, en plena propiedade ou en usufructo, o necesario para vivir nun estado correspondente ás súas circunstancias.

  • A doazón non pode comprender bens futuros, que serían aqueles de os que o doante non pode dispor no tempo da doazón.

  • No entanto, o Código Civil establece que ninguén pode dar nin recibir, por vía de doazón, máis do que poida dar ou recibir por testamento. Este é un dos supostos que máis limita a cesión de patrimonio a terceiros, posto que restrinxe a repartición dos bens ao que lle correspondería legalmente aos herdeiros forzosos. Un pai non pode doar todo o patrimonio a un dos seus fillos porque aos demais tamén lles correspondería unha parte en concepto de herdanza e estaría obrigado a respectar a lexítima.

5. Diferenza entre bens mobles e inmobles

O Código Civil fixa unha diferenciación ao doar un ben moble -un vehículo, unha xoia…- e un inmoble -unha vivenda, un terreo, etc.- .

  • Doar un ben moble. A doazón dunha cousa moble pode facerse de maneira verbal ou por escrito. Se se fai de forma verbal, require a entrega simultánea do ben doado. Cando falte este requisito, non terá efecto e será necesario facelo por escrito e que no documento conste a aceptación da doazón por parte do receptor. Como contrato que é, o donatario pode esixir que se cumpra co establecido e obter o ben.

  • Doar un ben inmoble. Cando se trate dunha leira, dun piso… para que a doazón sexa válida, ha de facerse en escritura pública. É necesario expresar nela os bens doados de maneira individual e o valor das cargas que deba satisfacer o donatario, no caso de que as haxa.

    Tamén é un requisito indispensable que o receptor acepte a transmisión. Pode facelo na mesma escritura de doazón ou noutra separada, pero non fornecerá efecto se non se fixese en vida do doante.

6. Clases de doazóns

A doazón pódese realizar “inter vivos” -cando produce efectos en vida do doante- ou “mortis causa” -se os efectos danse unha vez que este faleceu-. Estes últimos réxense polas regras establecidas para a sucesión testamentaria, mentres que as doazóns “inter vivos” están suxeitas ás disposicións xerais dos contratos.

  • Doazóns puras. Son aquelas en as que o doante pode ceder parte do seu patrimonio sen motivo expreso, simplemente polo seu desexo de beneficiar a un terceiro.

  • Doazóns remuneratorias. Danse cando se busca beneficiar a unha persoa polos servizos prestados ao doante, sen que se trate en ningún caso dunha débeda esixible. Se un amigo coidou a outro durante un tempo ou lle axudou a facer algunhas xestións complicadas, o doante pode agradecerllo cunha cantidade de diñeiro, cun obxecto…

  • Doazóns condicionais. O doante pode introducir certos requisitos que debe cumprir o receptor para que a doazón teña efectos. Quen entrega o ben expresa o desexo de que no futuro cúmprase unha condición -distribuír unha parte aos pobres, visitar a unha persoa, limpar periodicamente unha tumba-.

  • Doazóns de tipo oneroso. Imporían ao receptor un pago inferior ao valor do doado. O doante cédelle un coche que custa 20.000 euros e o donatario paga por el só 5.000. Sería unha venda por baixo do seu valor e consideraríase unha doazón en canto á diferenza, 15.000 euros.

7. Outros aspectos que se deben ter en conta

  • O doante pode reservarse a opción de dispor dalgún dos bens doados ou dalgunha cantidade con cargo a eles. Pero se falece sen dispor destes bens ou parte deles, pertencerán ao donatario.

  • Tamén se poderá doar a propiedade a unha persoa e o usufructo a outra ou outras. Neste caso, corresponde a nuda propiedade ao donatario e o uso e goce ao usufructuario.

  • Cando a doazón se fai a varias persoas de maneira conxunta, enténdese que lles corresponde a partes iguais.

8. Revogar a doazón

En principio, a doazón, do mesmo xeito que sucede co resto dos contratos, é irrevogable. No entanto, hai unha serie de excepcións:

Ninguén pode dar nin recibir, por vía de doazón, máis do que poida dar ou recibir por testamento

  • Supervivencia ou supervenencia dos fillos. Toda doazón dunha persoa que non teña fillos ou descendentes será revocable se concorre algunha das seguintes circunstancias:

    1. Despois da doazón, o doante ten un fillo, aínda que sexa póstumo.
    2. O fillo que o doante cría falecido cando fixo a entrega do ben, está vivo.
  • Ingratitud do donatario. Daríase ingratitud nos seguintes casos:

    1. Se o receptor da doazón comete algún delito contra a persoa, a honra ou os bens do doante.
    2. Se nega ao doante indebidamente alimentos.
  • Incumprimento de cargas. Se o donatario deixou de cumprir algunha das condicións que o doante lle impuxo, leste poderá pedir a revogación.

9. Fiscalidade para o donatario

  • Ás persoas que obteñen a doazón correspóndelles liquidar o imposto polos bens que reciben e deben facelo no prazo de 30 días desde o seguinte ao que se produce a transmisión.

  • Aínda que se esixe na maioría do territorio nacional, algunhas comunidades aplican coeficientes reductores que, en certos casos, significan a práctica eliminación do imposto.

  • Págase na comunidade autónoma na que resida o donatario, salvo que o ben sexa inmoble, nese caso abonaríase o imposto no lugar onde se sitúa a vivenda ou o terreo e aplicaríanse as reducións que existisen nese territorio.

  • O imposto págase por tramos e, en función do valor da doazón, aplícase unha porcentaxe máis ou menos elevada. Para coñecer a contía da taxa, hai que partir do valor real dos bens recibidos e restarlle as cargas e débedas deducibles -unha hipoteca…-. Despois réstanse as reducións ás que teña dereito o contribuínte nesa rexión e, en función do valor final, aplícaselle a tarifa que corresponda.

  • Cando o interesado teña dereito a bonificacións por pertencer a un grupo determinado, pode reducir aínda máis a cota que debe pagar. Nalgunhas autonomías, aplícase unha rebaixa do 99% para as doazóns a descendentes, ascendientes ou cónxuxes, co que o imposto é case testemuñal.

  • Ao facer a Declaración da Renda, tamén se ten en conta a doazón en canto ao aumento patrimonial que supón para o receptor.

10. Fiscalidade das doazóns a ONG

Ademais das cesións de patrimonio que se fan a familiares ou amigos, unha persoa pode colaborar cunha ONG ou unha fundación.

Este tipo de doazóns conta con beneficios fiscais na Declaración do IRPF. Quen realicen un donativo a estes organismos poden deducirse ata o 25% da cantidade transferida.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións