Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Economía doméstica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Enerxía eléctrica: coñeces as diferenzas entre o mercado libre e o regulado?

A pesar de que pode dar un respiro aos nosos petos, seis de cada dez familias non coñecen que diferenzas garda o mercado regulado con respecto ao libre

energia electrica tarifas Imaxe: Getty Images

Cambiamos para sempre o día en que os nosos fogares se converteron en oficinas, escolas e lugares de entretemento. Levantarse máis tarde, comer e cear en casa, videollamar aos nosos seres queridos, comprar en liña ou traballar sen pisar a oficina… Facer a vida nos nosos fogares disparou o consumo de luz durante o confinamento. Aínda que este cambio de rutinas supuxo un importante pau para as carteiras dos españois, tamén lles levou a reformularse se estaban a pagar a tarifa que necesitaban ou se, en realidade, perdían diñeiro sen darse conta. Para aforrar, hai que dedicar un tempo a buscar que hai máis aló da nosa compañía. Non é tan complexo como parece e desde aquí imos axudarche.

O mercado libre das compañías eléctricas

No mercado eléctrico español existen máis de 300 comercializadoras no ámbito doméstico, aínda que cinco grandes compañías de luz acaparan máis do 85 % da cota de mercado: Iberdrola, Endesa, Naturgy, EDP e Repsol. No últimos catro anos, as compañías independentes, máis pequenas, gañaron parte do pastel que se repartían as tradicionais. Segundo datos da Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia (CNMC), entre 2015 e 2019 as comercializadoras independentes pasaron de ter unha cota de mercado do 9,4 % ao 15,7 %, mentres que Iberdrola, por exemplo, caeu do 39,4 % ao 35,6 %.

Estas cifras demostran que cada vez somos máis conscientes de que hai outras opcións máis aló das eléctricas “de sempre”. Hai decenas de compañías que, aínda que teñen unha cota de mercado moito máis pequena, son capaces de ofrecer tarifas atractivas, polo que convén botar unha ollada a todas.

Moitas desas entidades independentes (como Bulb, Holaluz, Lucera ou Gaña Enerxía) naceron ofrecendo xa electricidade verde, que se xera a partir de fontes limpas, como a eólica, solar ou mareomotriz, e sen emisión de gases efecto invernadoiro. Hoxe en día, case todas as compañías ofrecen electricidade verde nas súas tarifas e o prezo é o mesmo que o da electricidade non limpa, xa que este non depende da forma en que se obtivo a enerxía.

Fai máis dunha década, ademais, apareceron unha serie de cooperativas eléctricas (Goiener, Som Enerxía, Nosa Enerxía ou Zeiner) de ámbito rexional que, na actualidade, aglutinan máis de 85.000 socios e permiten ao consumidor participar de forma máis activa na súa relación coa compañía. Os beneficios invístense directamente na cooperativa e nos seus acordos de colaboración con institucións traballan por un modelo enerxético máis limpo, apuntan desde o Observatorio Crítico da Enerxía.

As cooperativas adoitan reducir o prezo da potencia a cambio de subir o da enerxía consumida para fomentar o aforro enerxético e que a consumidor tenda a gastar menos luz ou a incorporar instalacións de autoconsumo. Isto último é particularmente interesante xa que, se se ten paneis solares instalados na rede eléctrica, desde este ano e por Real Decreto a entidade contratada descontará da factura 5 céntimos por cada kWh que consumas da túa propia produción.

Todo este mapa de compañías e entidades forma parte do que se coñece como o mercado libre, no que son estas empresas as que deciden os prezos que cobran aos seus clientes pola luz. Segundo o último informe da Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia (CNMC), seis de cada dez subministracións eléctricas están neste mercado. O resto consomen a luz do mercado regulado, onde é o Goberno o que marca os límites aos prezos.

Que é o mercado regulado?

bombilla energia electrica
Imaxe: jplenio

A pesar de que pode dar un respiro aos nosos petos, seis de cada dez familias non coñecen que diferenzas garda o mercado regulado con respecto ao libre. Desde o 1 de abril de 2014, os fogares poden recibir a súa subministración eléctrica cunha tarifa regulada polo Goberno, que se chama PVPC (Prezo Voluntario ao Pequeno Consumidor). É o prezo máximo que poden ofrecerche as compañías que operan dentro deste mercado.

O PVPC depende do prezo de venda da luz nun momento concreto, polo que cambia cada hora de cada día. Tamén adoita influír na tarifa final se é primavera (a luz adoita ser máis barata) ou inverno (encarécese); ou se, de súpeto, hai picos ou caídas grandes no prezo derivadas da oferta e a demanda. Esta tarifa calcúlase multiplicando os kWh consumidos cada hora polo prezo do kWh en cada unha desas horas.

Aínda que de primeiras poida parecer confuso e pouco estable, os estudos sobre o mercado regulado indican que a variación do PVPC é moi pequena e que vén mellor para a carteira. De feito, segundo os nosos cálculos sobre as tarifas que analizamos, unha PVPC permitiríanos aforrar preto de 10 euros ao mes en comparación con moitas tarifas do mercado libre. Traducido en facturas: se temos en conta o consumo medio dos fogares españois que barallan as asociacións de consumidores (4,4 kw de potencia e 366 kw/h de enerxía), no mercado regulado pagaríanse 67,31 euros e, no libre, 75,89 euros.

As entidades que venden neste mercado coñécense como “comercializadoras de referencia (COR)” e son designadas polo Ministerio de Industria. Entre elas atopan as grandes compañías eléctricas que participan no mercado libre, pero con outros nomes. En total son oito:

  • Curenergia Comercializador de Último Recurso, SAU (Iberdrola).
  • Enerxía XXI Comercializadora de Referencia, SLU (Endesa).
  • Gas&Power Comercializadora Regulada, SA (Naturgy).
  • Baser Comercializadora de Referencia, SA (EDP).
  • Regsiti Comercializadora Regulada, SLU (Repsol).
  • CHC Comercializador de Referencia SLU.
  • Teramelcor, S.L. (Melilla).
  • Enerxía Ceuta XXI Comercializador de Referencia, SA.

Desde a Asociación de Consumidores de Eléctricas, o seu director Francisco Espinosa asegura que o PVPC é “imbatible” hoxe en día. “O ideal sería quedar sempre co prezo regulado, porque ten unhas marxes comerciais moi pequenos, nos que é moi complicado que ninguén saque beneficio”. Ademais de ser unha tarifa bastante económica, a cifra mensual que pagamos na nosa factura da luz pode caer máis se axustamos a potencia ás nosas necesidades reais e eliximos a discriminación horaria, que nos permite consumir de forma máis barata en certas horas.

“A vantaxe dunha tarifa regulada é que o consumidor non está exposto a situacións de tarifas excesivas, senón que ten un prezo baseado no custo de mercado”, explica David Carralero, do Observatorio Crítico da Enerxía. Algunha vez ofrecen aos consumidores o PVPC cando se interesaron por unha tarifa? Carralero asegura que non é o común. “Interésalles pasar clientes do regulado ao libre para aumentar os seus ingresos e non ao revés”, apunta Carralero. “A CNMC puxo decenas de multas por estas malas prácticas”, engade.

tarifas electricas
Imaxe: Eroski Consumer

1. Prezo Voluntario ao Pequeno Consumidor.

2. Axuda do Goberno ás persoas con menos recursos para que poidan pagar os seus recibos de luz. 

Fonte: Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia (CNMC).

Contratar unha tarifa no mercado regulado é tan simple como chamar á comercializadora de referencia e solicitar o cambio. As únicas condicións para poder facelo son: ter unha potencia de menos de 10 kW (segundo Rede Eléctrica Española, a potencia media contratada nos fogares españois é de 4 kW) e achegar o Código Universal de Punto de Subministración (CUPS), que se pode atopar na factura baixo ese termo.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións