Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Facer testamento, todo son vantaxes

Este trámite administrativo costa ao redor de 60 euros e evita gastos e problemas aos beneficiarios da herdanza
Por roserblasco 2 de Outubro de 2008
Img firma listado
Imagen: Alan Light

Sinxelo, rápido e fiable ao cento por cento. O testamento é o mellor mecanismo paira garantir que se cumpran as decisións sobre o futuro dos bens dunha persoa cando esta falece, con independencia de que a contorna do falecido sexa un matrimonio con fillos, una parella de feito, una familia monoparental ou ben nais e pais solteiros, acodes viúvas ou outros modelos de convivencia. Ademais, o testamento é cómodo e económico, xa que custa ao redor de 60 euros.

Cómodo e económico

Agora ben, ante a ausencia dun testamento, quen decide como se fará a repartición da herdanza? Nin máis nin menos que a Lei. A normativa española establece as regras que rexerán na repartición de bens cando non conste por escrito a vontade do falecido. Neste caso, o réxime legal outorga os dereitos sobre a herdanza aos fillos e netos do defunto e, na súa falta, aos seus pais ou ascendientes. A posición do cónxuxe na liña de herdeiros non é privilexiada e este é un dos motivos fundamentais polos que convén facer testamento. Só en ausencia de fillos, netos e bisnietos, pais, avós e bisavós da persoa falecida, herdaría o cónxuxe e sería o Estado o beneficiario de todos os bens, unicamente cando non houbese familiares.

Este é un caso menos excepcional do que cabería esperar: desde o ano 2000, o erario público ha ingresado preto de 54 millóns de euros en concepto de herdanzas sen destinatario familiar. Dese diñeiro, 34 millóns procedían do patrimonio dos falecidos e os outros 20 de contas correntes e fondos que quedaron sen dono tras falecer o titular.

Vantaxes do testamento

Morrerse sen que conste por escrito a vontade do finado pode supor máis dun quebradizo de cabeza aos seus herdeiros, sobre todo, aos seus fillos e ao cónxuxe viúvo da persoa falecida. Aínda que a lexislación vixente faculta aos cidadáns paira testar a partir dos 14 anos e a pesar de que non teña inconveniente algún, facer testamento é sobre todo recomendable paira casados sen fillos, paira as persoas cuxo cónxuxe non traballa e paira as parellas de feito.

Testar é sobre todo recomendable paira casados sen fillos, persoas cuxo cónxuxe non traballa e parellas de feito

Emerxe una figura imprescindible na firma de testamentos e repartición de herdanzas: o notario. Entre a diversidade de testamentos que se acumulan nos caixóns dos despachos notariais, o máis habitual e aconsellable (non pode ser rebatido) é o testamento aberto notarial. Paira cumprimentar este documento débese acudir ao notario co DNI e explicar con todo o detalle posible o destino que se quere dar ao patrimonio do titular cando este faleza. Ha de saberse que é moi posible que o notario solicite as escrituras dos bens que se vaian a legar ou máis información sobre quen son os herdeiros.

Últimas vontades

No testamento aberto notarial faise constar a última vontade do testador en escritura pública, polo que é este quen o redacta e encárgase de que as cláusulas se acollan á legalidade. Una das funcións notariais máis importantes é a conservación do testamento: o orixinal queda en poder do notario e o testador recibe una copia. Despois, o fedatario público rexistrará este documento no Rexistro Xeral de Actos de Última Vontade coa data de realización. En caso de falecemento, bastará con acudir a ese rexistro a través dun Certificado de Últimas Vontades e coñecer si hai testamento, así como determinar, se hai máis dun, cal é o último e en que notaría atópase. Este proceso garante a confidencialidade ao testador, que pode estar tranquilo si desexa reservar en segredo a súa última vontade, xa que só cando faleza poderán os herdeiros consultar no rexistro o contido do testamento.

Os testamentos máis habituais son os “xenéricos”, que fan constar que os bens comúns dunha parella pasen dun a outro cando algún deles faleza, e aos seus fillos se morresen os dous. Nestes casos débense realizar dous testamentos, uno por cada membro da parella.

O noso país ten una peculiaridade: a lei que se aplica no territorio español denominado “común” é a do Código Civil, pero Cataluña, Navarra, Tiroteares, Aragón, Galicia e una parte do País Vasco dispoñen dunha normativa específica, a foral, que é distinta.

No territorio común non se permite que una persoa con fillos deixe en testamento todo os seus bens, ou o usufructo universal do seu patrimonio, ao seu cónxuxe. Pero tampouco pode esquecer no testamento ao cónxuxe ou a un só dos seus fillos. Se o testamento está sometido ao dereito foral disponse de maior liberdade paira testar, pero hai tantas zonas e modos de facer testamento e de herdar, que o máis adecuado é consultar cada caso en notarías e avogados especializados.

Cando non hai testamento

Cando non hai testamentoA pesar das vantaxes de facer testamento, é frecuente que o Certificado de Últimas Vontades informe de que o defunto non o redactou. Na orde da herdanza, entón, cada grupo de parentes exclúe ao seguinte, é dicir, o segundo grupo recibiría bens en ausencia dos anteriores e así sucesivamente. A orde é o seguinte:

  • Recibirán a herdanza os fillos e, só na súa falta, os netos.
  • Se non hai nin fillos nin netos, a herdanza recaería nos bisnietos.
  • En ausencia de todos os anteriores, herdarán os pais da persoa falecida.
  • Os seguintes en herdar son os avós e, só na súa falta, os bisavós.
  • Se non houbese avós nin bisavós, herdaría o cónxuxe.
  • En ausencia de cónxuxe, herdarán os irmáns do finado e, na súa falta, os sobriños.
  • Se non vivise ningún destes membros da familia, os bens recaerían no resto de parentes, pero só até o cuarto grao de consanguinidad.
  • O Estado sería o último en herdar, de acordo a esta liña.

O custo da Declaración de Herdeiros ante notario pode multiplicar por tres o prezo do testamento e chegar a uns 200 euros, pero si faise ante un xuíz, como ocorre cos parentes colaterais, os gastos elévanse de maneira notable.

A partición cando si se fixo testamento

Se o falecido deixou testamento, pode haber unha repartición expreso dos bens, de maneira que lle corresponda un ou uns concretos a cada herdeiro. É o denominado testamento particional. Si é así, os herdeiros deberán axustarse á vontade do testador.

A Declaración de Herdeiros ante notario pode multiplicar por tres o prezo do testamento e custar uns 200 euros

Por outra banda, a partición voluntaria, realizada polo conxunto de herdeiros de común acordo, pode formalizarse en documento público ou privado, aínda que o conveniente é que se faga en escritura pública ante notario. Isto último será obrigatorio cando formen parte da herdanza bens inmobles. Con iso conséguese que se poidan inscribir no Rexistro da Propiedade a nome dos novos donos. Tamén se contempla a opción de repartir a herdanza a través dun contador-partidor, que pode ser elixido polo falecido no seu testamento ou nomeado polo xuíz a solicitude dos herdeiros.

Cando herda o Estado

En ausencia de herdeiros, o Estado recibe os bens dunha persoa falecida e está obrigado a asignar parte da herdanza a institucións de beneficencia e acción social, tanto públicas como privadas. Comunicar o óbito de alguén que deixa un patrimonio sen herdeiros outorga ao denunciante a posibilidade de cobrar o 10% do que corresponda a Facenda pola herdanza.