Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Economía doméstica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Herdanza yacente: que problemas pode ocasionar

A reclamación por parte dos acredores é un dos principais problemas que pode presentar unha herdanza yacente

Img repartir dinero Imaxe: Svilen Milev

Cando unha persoa morre, hai que xestionar unha serie de trámites para que os haberes que figuran a nome do defunto pasen a ser propiedade dos herdeiros. Ata que isto non se produza, segundo o Código Civil español, considérase que a herdanza é yacente, porque aínda non foi aceptada de maneira formal. Nesta situación, os herdeiros non poden vender ningún dos bens do falecido e, a miúdo, tampouco poden retirar o efectivo que hai ao seu nome nas entidades bancarias. Estes e outros son algúns dos inconvenientes que xeran as herdanzas yacentes, como se explica a continuación.

Que é unha herdanza yacente

Img repartir dinero articulo
Imaxe: Svilen Milev

Durante o período que media entre o falecemento dunha persoa e a aceptación da herdanza por parte dos seus herdeiros, considérase que o patrimonio hereditario “xace”. Así, no Código Civil español, considérase herdanza yacente á que aínda non está aceptada de maneira formal.

O cumprimento das obrigacións tributarias do testador falecido corresponde ao representante da herdanza yacente

A lei regula as obrigacións derivadas da titularidade, administración e custodia dos haberes pendentes de adquisición formal (é dicir, dos bens da herdanza yacente), cuxa competencia recae nos propios herdeiros, no testamenteiro ou nunha persoa designada polo xuíz. Á súa vez, os herdeiros ou legatarios están obrigados a informar da herdanza yacente en canto existe a aceptación.

A característica máis importante das herdanzas yacentes é a falta de titularidade durante un período concreto. Pola contra, desde o momento en que se acepta a herdanza, adquírese a cualidade de herdeiro.

Problemas que pode xerar a herdanza yacente

  1. Os acredores poden reclamar unha herdanza yacente.

    Un dos inconvenientes que se expón refírese ao feito de determinar se os acredores dunha herdanza teñen que soportar esa situación de interinidade, de patrimonio sen titular, que representa a herdanza yacente. Neste sentido, a xurisprudencia do Tribunal Supremo admite que unha herdanza yacente pode ser demandada e que, debido a que a interinidade na súa titularidade, impón a necesidade de que haxa persoas encargadas da súa administración (a través de testamenteiras ou administradores testamentarios ou xudiciais) con facultade para actuar en distintos procesos xudiciais.

    O artigo 6.4 da Lei 1/2000, de 7 de xaneiro, de Enjuiciamiento Civil, establece que as masas patrimoniais, como a herdanza yacente, teñen capacidade para ser parte nos Tribunais, comparecendo a través dos seus administradores. Isto significa que os acredores do falecido poden ir contra a herdanza yacente. Nos procesos ante os tribunais civís, poden ser parte as masas patrimoniais ou os patrimonios separados que carezan de forma transitoria de titular, ou cuxo titular fose privado das súas facultades de disposición e administración.

  2. A necesidade da figura do administrador da herdanza yacente

    A herdanza yacente necesita un administrador, mesmo se o testador non o previu nas súas disposicións testamentarias. Durante o tempo no que a herdanza aínda non foi aceptada, ten unha gran importancia a administración e custodia dos bens e dereitos, que deben conservarse para o momento en que sexan aceptados e adquiridos polos herdeiros.

    En particular, a administración do caudal hereditario é indispensable en todos os supostos que poden identificarse como herdanza yacente e, en concreto, os seguintes:

    • Artigo 801 do Código Civil: se o herdeiro foi instituido baixo condición suspensiva, poranse os bens da herdanza en administración ata que a condición realizar ou haxa certeza de que non poderá cumprirse.
    • Artigo 965 do Código Civil: a institución de herdeiro a favor do nasciturus. No tempo que medie ata que se verifique o parto, ou se teña a certeza de que este non terá lugar, proverase á seguridade e administración dos bens na forma establecida para o xuízo necesario de testamentaría.

    • Artigo 1020 do Código Civil: o xuíz poderá prover, a instancia da parte interesada, durante a formación do inventario e ata a aceptación da herdanza, á administración e custodia dos bens hereditarios.

    O propio testador é quen nomea a un testamenteiro para administrar a herdanza yacente, pero se non o fixo, esa función tena que realizar o chamado a herdar ou unha persoa designada polo xuíz, no seu caso. Cando ninguén pode facerse cargo do caudal hereditario, en canto os órganos xudiciais teñan coñecemento do falecemento e non lles conste a existencia de testamento, o xuíz tomará as decisións necesarias para manter a seguridade dos bens do defunto. Así mesmo, debe pescudar se o falecido outorgou algún testamento, facer o inventario dos bens, etc.

    Se aparecen herdeiros lexítimos, cesa a intervención xudicial, pero se non aparece ningún, o procedemento ha de continuar ata que se declare de forma xudicial quen son os herdeiros (se non se presenta ningún posible herdeiro, pode selo o Estado).

  3. A obrigación tributaria do defunto corresponde ao representante da herdanza yacente.

    O artigo 35 da Lei 58/2003, de 17 de decembro, Xeral Tributaria estipula que teñen a consideración de obrigados tributarios, nas leis en que así se estableza, as herdanzas yacentes, as comunidades de bens e demais entidades que, carentes de personalidade xurídica, constitúen unha unidade económica ou un patrimonio separado susceptibles de imposición.

    Así, o manual para a Declaración do IRPF deste ano (correspondente ao exercicio 2012) indica que, como representante dun declarante falecido debe figurar algún dos seus herdeiros ou legatarios ou, no seu caso, o representante destes, o representante da herdanza yacente ou quen teña a consideración de sucesor do defunto, de acordo co artigo 39 da Lei 58/2003, de 17 de decembro, Xeral Tributaria. Este artigo establece que, mentres a herdanza atópese yacente, o cumprimento das obrigacións tributarias do causante corresponde ao representante da herdanza yacente. Neste sentido, a Declaración da Renda dun contribuínte falecido ten que ser asinada por quen figure na Declaración como o seu representante: un herdeiro ou legatario, o representante destes, o representante da herdanza yacente, etc.

  4. A herdanza yacente pode declararse en concurso.

    Outra peculiaridade é que, segundo o artigo 1 da Lei 22/2003, de 9 de xullo, Concursal, a herdanza yacente pode declararse en concurso, cando non foi aceptada pura e simplemente. Sendo así, de acordo co artigo 3.4 desta última Lei, “os acredores do debedor falecido, os seus herdeiros e o administrador da herdanza poderán solicitar a declaración do concurso da herdanza non aceptado pura e simplemente”. A petición formulada por un herdeiro producirá os efectos da aceptación da herdanza a beneficio de inventario.

  5. Outros supostos.

    En ocasións, a falta de aceptación por parte do chamado á herdanza pode considerarse circunstancial, cando os herdeiros, sendo coñecidos, aínda non se pronunciaron sobre a aceptación ou non da herdanza ou solicitaron un prazo para deliberar sobre iso. Noutros casos, o testador pode ordenar a constitución dunha fundación, ata o momento inexistente.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións