Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Herdar propiedades noutros países

Os trámites son numerosos e, en ocasións, descoñécese que normativa sucesoria hai que aplicar
Por roserblasco 13 de Novembro de 2009
Img casa extranjero
Imagen: Emiliano Ricci

Algunhas reparticións de herdanzas conclúen en conflitos e graves disputas entre familiares. Conseguir unha repartición xusta non sempre é fácil, sobre todo, cando hai receos, envexas e ambicións de diversa índole entre os beneficiarios. A isto hai que engadir a burocracia, o papelorio e a documentación que se esixen. Se ademais hérdanse propiedades no estranxeiro, a xestión complícase. Os cidadáns europeos que herdan bens nun país da UE diferente ao seu deben coñecer o dereito sucesorio vixente nesta rexión, xa que pode ser distinto ou que se descoñeza cal se debe aplicar. Ante este problema, a Comisión Europea ha posto en marcha un proxecto paira simplificar os dereitos de herdanza transfronteirizos. A idea é conseguir que quen vivan nun país diferente ao de orixe poidan executar os seus testamentos de acordo coa lexislación do lugar no que residen. Esta práctica servirá paira aforrar trámites, evitar dobres interpretacións legais e elevar a porcentaxe de bens situados no estranxeiro que de verdade pasan a mans dos seus herdeiros.

Próximos cambios

Cada ano, na Unión Europea xestiónanse unhas 450.000 herdanzas que contemplan algún elemento internacional. O valor total dese patrimonio calcúlase en 120.000 millóns de euros, una cantidade nada despreciable e que, en boa parte, pasa a mans dos respectivos Estados debido ás múltiples trabas burocráticas que atopan os herdeiros paira acceder aos seus bens. Tentar avanzar polo labirinto das normas sucesorias de cada país pode levar moito tempo e saír caro. Algúns herdeiros optan por abandonar as súas propiedades noutro país, asegura a Comisión Europea. Nalgunhas situacións, descoñécese si hai que aplicar o dereito do lugar no que residía o falecido, as normas do país no que reside o beneficiario ou a lexislación da rexión onde se localiza o ben.

Paira resolver esta cuestión, creouse un proxecto cuxo principal obxectivo é acabar coas contradicións entre sentenzas de tribunais de varios países da UE referentes a unha mesma propiedade. Una soa autoridade, no país da residencia ou no de orixe, ocuparase da totalidade da herdanza. Cando se aprobe, os beneficiarios dun ben situado no estranxeiro poderán recorrer á lexislación do país no que residen paira conseguir o uso e goce de pleno dereito. Se xurdisen incompatibilidades, en segunda instancia aplicaríase a lexislación do lugar no que residía o falecido.

Na UE xestiónanse cada ano unhas 450.000 herdanzas internacionais, por un valor próximo a 120.000 millóns de euros

A normativa proposta ofrecerá maior seguridade e flexibilidade xurídicas. Desde a Unión Europea considérase imprescindible que os cidadáns e os profesionais do Dereito comprendan, e até certo punto poidan elixir, as normas que se aplicarán á totalidade dos bens constitutivos dunha sucesión, con independencia de onde estean situados.

A decisión de simplificar os dereitos de herdanza transfronteirizos valórase de maneira positiva, xa que certos aspectos propician una excesiva burocracia, grandes perdas de tempo e numerosos gastos. Entre outros, destacan a libre circulación de persoas e capitais no seo da Unión Europea, a diversidade de ordenamentos xurídicos entre os Estados membros, o aumento de diferentes elementos estranxeiros nunha mesma sucesión, os sistemas xurídicos pluri-lexislativos (en España, as diversas normas forais e autonómicas respecto da sucesión) e a vinculación do Dereito de Sucesións con diversos ámbitos de Dereito bancario, de seguros, de seguridade social, societario, etc.

Até agora, os dereitos e obrigacións derivados da sucesión réxense pola lei nacional do defunto no momento do falecemento

Harmonizar e simplificar o dereito de sucesións permitirá unificar algúns aspectos que facilitarán, en cada un dos Estados membros, que o fin do proceso sexa máis rápido e simple. A Comisión propón tamén establecer un certificado que permita a herdeiros e albaceas demostrar a súa situación noutro país. Hoxe os estados da UE non sempre recoñecen os documentos sucesorios doutro. Con todo, a medida non afectará os impostos de sucesión, que se rexerán aínda polo dereito nacional, o mesmo que as cuestións relativas á repartición das herdanzas.

Como se herda nestes momentos

Cando una parte das herdanzas procede doutro país europeo, os trámites paira gozar do ben teñen en conta distintos criterios: nacionalidade, domicilio e situación dos bens. Estes determinarán cal é a lei aplicable e que tribunais teñen a competencia, en caso de conflito entre dúas xurisdicións. Pode ser necesario aplicar convenios bilaterais ou multilaterais entre países que regulen a materia de maneira específica. Sen esquecer as normas da Unión Europea e o Regulamento 44/2001, que “comunitariza” o Convenio de Bruxelas sobre competencia xudicial internacional e establece diferentes criterios paira determinar quen ten as competencias pertinentes en cada caso.

O criterio xeral do Código Civil é que os dereitos e obrigacións derivados da sucesión réxense pola lei nacional do defunto no momento do falecemento. Se un cidadán español é herdeiro, primeiro deberá obter o certificado de defunción no Rexistro Civil. Con este documento, deberá solicitar o certificado do Rexistro de Actos de Últimas Vontades paira saber si hai testamento válido e, en caso afirmativo, cal é. A continuación, pedirá una copia do testamento ou se outorgará a escritura de “herdeiros ab intestato” e estes completarán una escritura de aceptación e partición de herdanza. Se o falecido outorgou as súas últimas vontades no estranxeiro, hai que fixarse nos convenios internacionais.

Os beneficiarios realizarán, ademais, xestiónelas pertinentes para que os documentos recoñézanse e executen fose de España e incluirán, en particular, apostílaa das escrituras públicas paira a súa validación.

Difícil interpretación legal

En caso de conflito entre diferentes países paira determinar a lei que se aplicará, é posible que a normativa española remita á dun país estranxeiro; tamén pode ocorrer que a lexislación do estado foráneo a “reenvíe” de novo a España.

O falecido non pode escoller a lei que se aplicará na repartición da súa herdanza

Se prospera a lei española, a sucesión abrirase no noso país. Se parte da herdanza é allea ás súas fronteiras, o herdeiro deberá realizar os trámites necesarios de recoñecemento dos documentos no estranxeiro: apostila introducida polo Convenio da Haia de 1961 paira o recoñecemento de documentos españois en todos os países asinantes do mesmo e recoñecemento de resolucións xudiciais mediante “exequatur”, entre outros.

Como tributan

É imprescindible determinar a lexislación aplicable á sucesión desde o punto de vista do dereito tributario. Hai notables diferenzas entre a normativa estatal e as autonómicas (en moitos casos regularon beneficios fiscais case xerais), así como entre as normas ditadas polas comunidades.

En España, no momento de determinar as leis tributarias dunha correcta sucesión con compoñente internacional será imprescindible concretar a residencia fiscal do defunto, a do herdeiro ou legatario (suxeito pasivo do Imposto) e a localización dos activos que compoñan o patrimonio suxeito a gravame. No caso de que tanto o falecido como o herdeiro residan en España e o único compoñente de carácter internacional sexa a situación dos bens ou dereitos, no noso país exponse dous escenarios.

  • Se o falecido non residiu nunha determinada comunidade autónoma de maneira ininterrompida durante os últimos cinco anos previos ao seu falecemento, a normativa aplicable á sucesión é a “normativa do Estado”.
  • Se tivo residencia nunha comunidade de maneira ininterrompida durante os últimos cinco anos, aplícase a lexislación desa autonomía.

Hai que comprobar si no estado no que se sitúan os bens e dereitos dispón dunha norma tributaria que lle permite gravar a adquisición das propiedades a un cidadán non residente. Si é así, a normativa española prevé a posibilidade de atenuar a tributación mediante a aplicación de normas paira evitar a dobre imposición. Neste suposto, haberá que comprobar que establecen os Convenios paira evitar a Dobre Imposición (até a data, España só subscribiu tres convenios deste tipo, con Francia, Grecia e Suecia).

A lei española pode aplicar normas que eviten una dobre imposición: en España e no país onde se sitúan os bens

Certos países da nosa contorna, talles como Reino Unido, Alemaña e Irlanda, entre outros, gravarían aos herdeiros non residentes polos bens e dereitos localizados no seu territorio. Nos estados onde se esixa, a tributación definitiva do legatario residente en España podería empeorar. A razón estriba en que non podería beneficiarse de forma plena das bonificacións que establecen certas comunidades autónomas respecto da tributación que soportaría si eses bens ou dereitos localizáronse no noso país.