Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Economía doméstica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Inmaculada Domínguez Fabián, profesora da Facultade de Estudos Empresariais da Universidade de Estremadura

A reforma do sistema de pensións é positiva, pero insuficiente

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 04deMaiode2011

A reforma do sistema de pensións español mobilizou a numerosas institucións, que fixeron cálculos e previsións sobre o seu impacto cuantitativo en materia de prestacións e de contabilidade pública. A Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económicos (OCDE) e o Instituto de Actuarios Españois foron dous das primeiras en facelos. A elas súmanse interesantes traballos de investigación en torno ao asunto. Un deles é o informe que elaboraron os profesores Inmaculada Domínguez Fabián e Borja Aciñeiras Goenechea, da Universidade de Estremadura, en colaboración con Enrique e Mar Devesa Carpio, Robert Meneu Gaya e Amparo Nagore García, da Universidade de Valencia. Inmaculada Domínguez, directora do grupo de investigación, asegura que cos cambios propostos a pensión media reducirase un 7%. Pero aínda que en xeral as prestacións do futuro serán máis baixas, apunta que quen se xubilen máis aló da idade legal poderían mesmo saír beneficiados. Na súa opinión, a reforma é positiva, pero insuficiente para garantir a viabilidade do sistema a longo prazo.

Que opinión merécelle a reforma do sistema público de pensións español?

É unha reforma que vai na boa dirección. Pero, entre todos os parámetros que se podían modificar, optouse por un dos máis impopulares: o atraso na idade de xubilación.

É suficiente?

Sen dúbida, consegue unha mellora. Pero segundo os nosos cálculos, quedouse curta, porque non chega aos valores idóneos para que o sistema sexa sustentable a longo prazo. Dicir canto mellorou non é sinxelo, porque hai varios indicadores que inflúen na viabilidade dun sistema de pensións.

A que indicadores refírese?

O indicador máis utilizado pola Seguridade Social céntrase en calcular a diferenza entre os ingresos e os gastos dun ano concreto. Se os ingresos respecto ao PIB mantéñense constantes, o propio Ministerio calculou que o aforro no gasto será do 1,4% do PIB en 2030, o 2,8% en 2040 e o 3,5% en 2050. Se as proxeccións de gasto en pensións de xubilación, previas á reforma, van do 6% do PIB en 2010 ao 12,3% en 2050, a reforma suporía corrixir algo máis da metade do aumento previsto.

Outro indicador interesante é o Custo por Pensión Unitaria. Móstranos canto custa “producir” unha unidade de pensión . Se excede a unidade, é que o sistema entrega pensións por baixo do prezo que lle custa producilas. Antes da reforma, este indicador sitúase ao redor de 1,54 e, tras a reforma, cando estea implantada de cheo, estará ao redor de 1,27. O custo será un 27% superior ao “prezo de venda”.

En resumo, creo que se consegue unha mellora, pero aínda afastada do punto que permitiría afirmar que o sistema é sustentable desde o punto de vista financeiro.

“A redución da pensión dependerá, sobre todo, dos anos cotizados”

Calcularon canto se rebaixará de media a pensión dos cidadáns coas novas normas?

Unha vez implantada por completo, a pensión media reducirase ao redor dun 7%. Haberá individuos que sairán máis prexudicados que outros, e sobre todo vai depender dos anos cotizados. Se se teñen máis de 38,5 anos cotizados, non vai provocar ningún efecto. Con menos de 38,5 anos, dependerá da decisión do individuo de xubilarse á mesma idade que antes da reforma ou atrasar o seu retiro dous anos. Se decide irse á mesma idade que antes da reforma, perderá un 15% de pensión respecto da situación actual, mentres que se decide atrasar dous anos a xubilación, obterá a mesma pensión que agora, aínda que quedarán dous anos menos de vida para cobrala (un 10% da esperanza de vida aos 65 anos).

Por cada ano que se adiante a xubilación respecto da idade legal, canto se reducirá a pensión?

As penalizacións por cada ano que se adiante a xubilación respecto da idade legal han cambiado pouco. Agora hai catro tramos -6%, 6,5%, 7% e 7,5%- segundo os anos cotizados e, coa reforma, pasaron a dúas -6,5% e 7,5%-. Con 40 anos cotizados penalizarase unha 6,5% fronte ao 6% actual, un 0,5% menos de pensión por ano que se adiante a xubilación respecto dos 65.

Con menos de 33 anos cotizados non cabería a xubilación anticipada coa nova norma, mentres que con 33 ou 34 anos cotizados, a penalización manterase igual á actual, cun 7,5% anual. Pero ao ser a idade legal dous anos superior, a redución da pensión será do 15% respecto ao sistema actual nestes casos.

Subir de 15 a 25 anos o período de referencia para calcular a pensión, canto reducirá, de media, as prestacións? Canto se reducirán por cada ano que reste aos 25 propostos?

O impacto da ampliación do número de anos para o cálculo da base reguladora e o novo tratamento das lagoas de cotización terá un efecto relevante. Segundo os nosos cálculos, a pensión media podería reducirse un 5%, un 0,5% por cada ano que se amplíe o prazo. Convén destacar que esta medida pode afectar de forma moi distinta aos diferentes individuos tipo. Con todo, ten un efecto importante en canto á mellora da contributividad do sistema.

“As xubilacións anticipadas non serán posibles con menos de 33 anos cotizados”

Elevar o período de cotización de 35 a 37 anos para poder optar á xubilación completa, canto reducirá a prestación por cada ano que reste aos 38,5?

O efecto respecto da situación actual depende dos anos concretos cotizados. Con 15 anos ou con 37 ou máis, non hai ningún efecto. A perda de pensión rexístrase entre 15 e 37 anos cotizados, e é máxima para o individuo que se xubila con 25 anos cotizados. Neste caso rolda o 9%, ao pasar a taxa de substitución que se aplica sobre a base reguladora do 80% ao 72,8% tras a reforma.

Por outra banda, mentres que agora un ano menos cotizado pode supor un 2% ou un 3% menos de pensión (segundo o tramo de anos cotizados en que se atope), coa reforma o efecto é constante e igual a 2,28% por ano.

Que lle parecen as medidas adoptadas respecto das xubilacións anticipadas?

Non parece que vaia a cambiar demasiado a situación porque se mantén un sistema parecido ao actual para escenarios de empresas en crises. Poderanse xubilar con penalizacións moi parecidas ás actuais, aínda que inflúe moito que teñan ou non polo menos 38,5 anos cotizados.

Haberá, no entanto, dous factores que limitarán as xubilacións anticipadas, xa que non serán posibles con menos de 33 anos cotizados (agora bastan 30) e tampouco está previsto que sexan posibles se dan lugar a unha pensión inferior ao 100% da mínima, salvo en situacións de crises. Con todo, aumentarán polo simple feito de que algúns individuos decidirán non prolongar dous anos a actividade pese ao aumento da idade legal de xubilación. En resumo, é posible que o número de “prexubilados” non varíe de modo significativo, aínda que debe esperarse un gasto en pensións algo menor.

Segundo a Enquisa de Poboación Activa (EPA), a idade efectiva de xubilación para España é de 61,5 anos, mentres que para a Seguridade Social, chega a ser de 63,7 anos, coa reforma proposta, canto pode subir a idade efectiva de xubilación?

É difícil aventurar unha cifra porque depende do comportamento do individuo ante a reforma. Ademais, quen teñan máis de 38,5 anos cotizados ou unha idade superior aos 67 anos non teñen por que cambiar a súa decisión de retiro.

O principal problema terano quen cotizasen menos de 38,5 anos e non alcancen os 67 anos de idade, porque se queren adiantar a idade de xubilación, terán que asumir unhas penalizacións altas. Aínda así, haberá quen prefira renunciar a parte da pensión para poder dispor de máis tempo de xubilación. Cando estea aplicada na súa totalidade, é posible que aumente a idade efectiva de xubilación, pero sen chegar a dous anos, que era un dos obxectivos da reforma.

Cre que sería necesario introducir máis medidas que garantisen a viabilidade do Sistema de Pensións español?

Si, aínda que o noso grupo de traballo valora a reforma como positiva, cremos que é insuficiente para garantir a viabilidade e será necesario introducir novas modificacións. Quizá una das reformas que se deberían introducir sería a de aplicar, desde o primeiro momento, un mecanismo de axuste das pensións que tivese en conta o incremento da esperanza de vida. Isto melloraría a sustentabilidade e tamén aumentaría a equidade intergeneracional. Segundo o Proxecto de Lei, este mecanismo de axuste aplicarase a partir de 2032.“Habería que ter en conta o incremento da esperanza de vida”

Que modelos internacionais de Sistemas Públicos de Pensións considera máis eficientes?

En principio, non hai ningún sistema que sexa o mellor, se consideramos unha serie de variables. Se existise un superior ao resto, todos os demais desaparecerían, polo principio darwinista. Cremos que se están ben xestionados, ben determinadas as variables relevantes (con criterios actuariais, entre outros) e faise un seguimento periódico da súa sustentabilidade, todos os sistemas poden funcionar ben.

Nalgúns sitios adoptouse un sistema de capitalización, cuxa principal vantaxe é que responde moito mellor que os de repartición ante situacións demográficas adversas, como o envellecemento ou a falta de realimentación do conxunto de cotizantes. Con todo, un dos principais inconvenientes é a inflación e unha alta volatilidade en canto aos rendementos.

Outros países decantáronse por un sistema de contas nacionais. É un sistema de repartición, pero onde se fixan as achegas. O risco para o sistema é, en principio, algo menor que o de repartición de prestación definida (como o español), pero é un sistema de repartición e, por tanto, responde mal ante situacións demográficas adversas.

A conclusión é que non hai ningún sistema superior aos outros, polo que unha posible solución sería utilizar un sistema mixto que diversificase o risco, aínda que fóra a cambio de diminuír algo a contía media das pensións.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións