Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Investimentos alternativos

O investimento en bens tanxibles, como obras de arte ou moedas, está en auxe porque ofrece boas revalorizacións a longo prazo, pero é una investimento arriscado si non se coñecen as regras
Por Patricia Pérez 10 de Abril de 2007

Máis aló da Bolsa, os fondos de investimento, os depósitos bancarios ou os plans de pensións hai outras moitas opcións de investimento ás que cada vez se lles presta máis atención en España. Son os denominados investimentos alternativos, que inclúen o investimento en obras de arte, xoias, selos, placas solares, viño, árbores ou mesmo fotografías dixitais ou vídeos. Todos estes obxectos, que alimentan grandes mercados de coleccionismo en todo o mundo, adquiriron una notable importancia nos últimos anos en España como opcións de investimento a longo prazo. Segundo un informe de Merril Lynch sobre a Riqueza no Mundo en 2006, a porcentaxe de activos que os particulares con patrimonios elevados destinan aos investimentos alternativos alcanzou o ano pasado o 15 % do total, fronte ao 5 % de fai una década. Polo xeral, este tipo de investimentos resultan rendibles a longo prazo. No entanto, una das principais peculiaridades que deben coñecer os investidores é que algunhas das empresas que promocionan estes investimentos non están reguladas polo Banco de España, a Comisión Nacional do Mercado de Valores ou o Ministerio de Economía, como si ocorre cos investimentos financeiros mencionadas anteriormente. Por tanto, antes de acometer una investimento deste tipo convén ter referencias da empresa que a ofrece e as súas previsións de rendibilidade. Ademais, é importante afrontar este tipo de investimentos cun horizonte temporal de longo prazo. Outro dos riscos a ter en conta é que non son activos tan líquidos como os financeiros, de forma que a súa venda pódese complicar e alargar.

Que son os investimentos alternativos?

Que son os investimentos alternativos?

Cos fortes desenvolvementos tecnolóxicos, o concepto de investimentos alternativos fíxose moi amplo. Por unha banda, pódese falar de investimentos alternativos sobre activos intangibles, como o sol ou o aire, que se están potenciando co avance da técnica nos últimos anos. Doutra banda, cabe distinguir os investimentos alternativos tradicionais, que inclúen todos aqueles activos susceptibles de coleccionar e que, co paso o tempo, poden alcanzar altas revalorizacións. Son os denominados bens tanxibles. Neste ámbito inclúense as obras de arte, moedas, selos, libros, antigos, gravados, xoias… “Desde sempre, estes obxectos significaron riqueza. Ademais do seu valor económico, o seu valor estético permite a súa revalorización ao longo do tempo”, comentan desde a Asociación Nacional de Empresarios de Filatelia de España.

Dentro deste segundo segmento, convén diferenciar as dúas posibles formas de investir en bens tanxibles:

  • A forma máis sinxela e tradicional é a máis recorrente por todos os que non só buscan un goce económico, senón tamén estético. É dicir, son investidores de bens tanxibles todos os coleccionistas de obras de arte, selos, xoias… En principio, exponse a compra deste tipo de bens como goce persoal. No entanto, co paso do tempo, os activos ben elixidos vanse revalorizando, polo que, en caso de vendelos, os seus donos obterían importantes plusvalías. Paira entrar neste mercado, basta con achegarse ás empresas especializadas na venda destes bens.
  • En segundo lugar, hai que diferenciar ás empresas especializadas no investimento nestes bens que desde hai unhas décadas comezaron a xurdir no mercado. Este tipo de empresas venden activos tanxibles pero, ademais, comprométense a ‘recomprarlos’ pasado un determinado período de tempo, ofrecendo a cambio rendibilidades interesantes, que adoitan vir expresadas nos contratos de compra-venda.

    Neste ámbito atópanse empresas como as que recentemente presentaron suspensión de pagos, Afinsa e Fórum Filatélico, e outras como Arte e Natureza, Ecobosques, Bosques Naturais… O seu principal problema é que ofrecen produtos de ‘investimento’ sen estar reguladas por ningún organismo competente, co que non existe un respaldo paira o investidor que confirme cal é a solvencia da compañía. Coñecidos os últimos escándalos de Afinsa e Fórum, este tipo de empresas perderon prestixio, por iso é polo que os verdadeiros afeccionados ao investimento en calquera tipo de ben tanxible recomenden achegarse ás sociedades especializadas, que permiten a adquisición destes activos, aínda que non ofrezan ningún compromiso de revalorización futura.

Paira a amantes da arte

O mercado da arte é un dos máis ricos e atractivos como investimento alternativo. Durante o ano 2005, o valor das transaccións de obras pictóricas superou en España os 100.000 millóns de euros. No entanto, convén saber que o mercado da arte é complexo e moi especializado. Nel pódense atopar tendencias xerais e oportunidades excepcionais. Antonio Serrano, membro fundador da Asociación de Anticuarios de Madrid e Membro da Federación Española de Anticuarios, asegura que este mercado “ten claramente establecidas as condicións paira a maximización do prezo das obras. É importante conservar a obra en todo o seu esplendor. Para que gañe prestixio, é básico o traslado da obra por diferentes feiras e, se é posible, de diferentes países”, asegura.

En calquera caso, hai que ter moi en conta que non todas as obras de arte teñen igual potencial de revalorización. O coleccionismo está en auxe e ofrece boas revalorizacións, pero é una investimento arriscado se non se coñecen as regras.

O coleccionismo está en auxe e ofrece boas revalorizacións, pero é una investimento arriscado se non se coñecen as regras

Polo xeral, as obras pictóricas antigas nunca perden valor, aínda que as súas revalorizacións anuais poden ser menores que as das obras de artistas contemporáneos. No entanto, Lourdes García, directora da feira ARCO, asegura que poden atoparse boas oportunidades no período inicial dos novos artistas, aínda que este tipo de investimento é máis arriscada. “Paira determinar o valor dunha obra, non só conta o artista, senón o momento do seu ciclo artístico e o seu peso na escena internacional. O seu currículo, a súa presenza en galerías de prestixio, as exposicións realizadas, os museos que teñan a súa obra, a crítica, as preferencias dos grandes coleccionistas…”, engade.

Doutra banda, é fundamental que a obra estea debidamente identificada. Con este obxectivo creouse en España, no ano 2004, o Arquivo Internacional Central de Obxectos de Arte (AICOA), que desenvolveu un documento que permite identificar a obra de arte dunha maneira fiable e fidedigna. A solución desenvolvida por AICOA consiste en dotar a cada peza dun documento de Descrición de Obxecto de Arte (DOA), una especie de código de barras ou DNI da obra en cuestión. O DOA recolle a información básica da peza nunha ficha técnica, á que se engaden fotografías, estado e consellos de conservación, restauración e dereitos de propiedade intelectual. José Ramón Santolalla, presidente de AICOA, asegura que con este documento “garántese a correcta identificación das obras de arte paira aumentar a seguridade nas transaccións comerciais e investimentos”.

Contar cun certificado de autenticidade é, de feito, uno dos aspectos que máis pesan ao estudar a posible revalorización dunha obra artística. Segundo Santolalla, una obra artística pode subir, de media, ao redor dun 18%, sempre que se dispoña de documentación que acredite a súa autoría, antigüidade…

Pola súa banda, segundo un estudo realizado por Art Market Research, a consultora máis famosa dentro do mercado de arte, nos últimos 16 anos, as obras dos máis recoñecidos artistas contemporáneos conseguiron una rendibilidade anual media do 12,4%. Outro índice de obras de arte, como o Mei Moses, elaborado pola Universidade de Harvard, sitúa a rendibilidade media anual do sector de arte en torno ao 10% anual.

Agora ben, todos os interesados nestes investimentos deben ser conscientes dun inconveniente: non son activos tan líquidos como os financeiros. Por exemplo, paira vender un obxecto nunha poxa requírese polo menos tres ou catro meses. Ademais, as transaccións teñen un alto custo. Nas poxas poden alcanzar o 25% do total da obra. A isto hai que sumar o prezo dos seguros, almacenaxes, envíos, conservación ou a instalación, cantidades que non adoitan estar reflectidas no prezo de venda.

Filatelia paira os máis pacientes

O selo é outro dos bens tanxibles que máis auxe adquiriu nos últimos anos. Neste mercado, a escaseza, rareza e boa conservación tamén son sinónimos de maior rendibilidade paira as pezas. Desde a Asociación Nacional de Empresarios de Filatelia en España aseguran que paira rendibilizar este tipo de investimentos fai falta ter en conta varios aspectos. “É moi importante coñecer o número de pezas en circulación que hai no mercado, canta máis reducida sexa a oferta, maiores son as posibilidades de rendibilizar o investimento. Ademais, o coidado da peza é fundamental. Un selo estragado practicamente perde todo o seu valor no mercado”, afirman. Luís Regalado, director de banca privada de Banco Madrid, sinala que “deixarse aconsellar por expertos, non ter présa, planificar as coleccións con criterio e diversificar por países e temáticas son algúns dos consellos paira sacar partido a este tipo de investimentos”.

“Deixarse aconsellar por expertos, non ter présa, planificar as coleccións con criterio e diversificar por países e temáticas son algúns dos consellos paira sacar partido a este tipo de investimentos”

Son casos estraños, pero algúns selos adoptaron valores desorbitados no mercado, o que demostra que é tamén un mercado con potencial e non estancado. Uno dos exemplos máis espectaculares é o caso do Jenny Investido, de Estados Unidos. Este selo, impreso en 1918, presenta a imaxe dun Curtis JN-4, un modelo de avión que se usou durante a I Guerra Mundial, primeiro paira adestrar pilotos e logo paira facer a repartición postal vía aérea. A súa peculiaridade é que, por un erro de impresión, o avión aparece investido, o que moveu aos tipógrafos a destruír practicamente toda a tirada. Estímase que só quedaron 100 selos en circulación no mercado, o que disparou enormemente o seu valor. Calcúlase que cada un destes selos pode alcanzar os 200.000 dólares.

Moedas cobizadas

España é un dos grandes filóns numismáticos do mundo, pola calidade, cantidade e variedade das súas moedas antigas. No noso país, existen áchanse numismáticas de todo tipo. Desde grandes coleccións privadas, por exemplo de entidades financeiras, até pequenas conxuntos reunidos por afeccionados. Como sucede cos selos, para que una moeda poida incrementar o seu valor co paso do tempo, é imprescindible que teña un bo coidado e permaneza limpa. Neste sentido, non hai que deixarse levar pola euforia de adquirir pezas extraordinarias. Una moeda corrente en bo estado pode ser máis valiosa que una rara en mal estado.

Ademais, é importante saber que no mundo da numismática teñen máis valor as coleccións completas que as pezas soltas. Por iso, con vistas a rendibilizar una investimento, é fundamental que a colección de moedas teña sentido. Paira iso, convén escoller un tema concreto (animais, príncipes, reis, divindades, flores, plantas…). Pola contra, o investidor podería amontoar moedas dispares difíciles de vender. Outra opción é limitarse a un tipo moi concreto de moedas como piastras, denarios ou reais.

Segundo o numismático Antonio Juárez Gómez, “os coleccionistas que buscan as moedas antigas como investimento se adoitan centrar nos ducados españois de ouro, as moedas que a partir dos Reis Católicos dominaron a economía mundial”. Estas son as coleccións que aparecen regularmente nas poxas internacionais de Sotheby´s e Christie´s.

Como acceder ao mercado dos bens tanxibles?

No mercado español son numerosas as empresas que se dedican a cómpraa-venda deste tipo de obxectos, obras de arte, xoias, selos, moedas… A mellor referencia é acudir ás distintas feiras ou poxas que se organizan por toda España e mesmo, se se ten posibilidade, fóra das nosas fronteiras, paira coñecer de primeira man as entidades con máis prestixio e solvencia ás que acudir. Na terreo da arte, por exemplo, una referencia recoñecida en España é Feriarte, que adoita celebrarse nos últimos meses do ano, ou ARCO, nos primeiros meses do exercicio. No ámbito das moedas e os selos, son referencia as convencións que organiza regularmente a Asociación Española de Numismáticos Profesionais e as feiras e exposicións da Asociación Nacional de Empresarios de Filatelia e Numismática de España… En calquera caso, se o nivel de coñecemento do interesado non é moi alto, recoméndase que o mellor circuíto de entrada ao mercado dos investimentos realícese da man dun profesional. Algúns bancos privados e de investimento están a ofrecer servizos de asesoramento en arte como parte da xestión integral das carteiras dos seus clientes.

Claves paira calibrar o valor dun ben tanxible:

  • Comprobar a autenticidade da peza: no ámbito da arte, un documento importante a ter en conta é a denominado Descrición de Obxecto de Arte (DOA). O DOA recolle a información básica da peza nunha ficha técnica, á que se engaden fotografías, estado e consellos de conservación, restauración e dereitos de propiedade intelectual.
  • Boa conservación da peza: con calquera ben tanxible (selo, xoia, arte, moedas…) é fundamental a conservación e limpeza dos artigos.
  • Rareza: as pezas exclusivas, con algunha anomalía ou singularidade, adoitan ter máis potencial de revalorización.
  • Escaseza: a oferta limitada é un factor que impulsa o prezo das pezas, xa sexan selos, moedas, gravados…
  • En arte pesa o prestixio do artista: non só conta o artista, senón o momento do seu ciclo artístico e o seu peso na escena internacional. O seu currículo, a súa presenza en galerías de prestixio, as exposicións realizadas, os museos que teñan a súa obra, a crítica, as preferencias dos grandes coleccionistas, etc.