Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Economía doméstica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

José María Múgica, director da OCU

A esixencia da devolución íntegra do diñeiro no caso Afinsa-Fórum é arriscada porque pode xerar expectativas moi difíciles de cumprir

José María Múgica, director da Organización de Consumidores e Usuarios (OCU), rehuye, nunha entrevista concedida en exclusiva a CONSUMER EROSKI, calquera enfrontamento coa nova Coordinadora de Comités e Usuarios (CCU), auspiciada por Ausbanc para defender os intereses dos preto de 400.000 afectados pola presunta estafa filatélica de Afinsa e Fórum Filatélico. Os clientes destas dúas sociedades de bens tanxibles, intervidas a primeiros do mes de maio pola Audiencia Nacional, dispoñen ata o 31 de agosto para recompilar toda a súa documentación e presentala como acredores das firmas e damnificados nos procesos xudiciais que se expoñen respecto diso. As asociacións de consumidores integrantes no Consello de Consumidores e Usuarios, amparado polo Instituto Nacional de Consumo, fixeron “fronte común” para atender e canalizar as demandas dos afectados.

Con todo, a nova coordinadora enfrontouse á postura mantida ata o momento polo Consello e esixe á Administración central, á que acusa de ser a principal responsable do ocorrido, a devolución íntegra do diñeiro perdido polos afectados. Esta idea, en opinión do director da OCU, atópase lonxe da realidade. “A esixencia da devolución íntegra do diñeiro no caso Afinsa-Fórum é arriscada porque pode xerar expectativas moi difíciles de cumprir”, alerta.

Que opinión merécelle a nova Coordinadora de Comités e Usuarios (CCU), auspiciada por Ausbanc, vinculada co caso Afinsa-Fórum?

Ao noso xuízo, parte desde unha premisa que non ten suficiente consistencia como para que sexa o leitmotiv dunha coordinadora. Expor de entrada, case como unha dogma, a responsabilidade subsidiaria da Administración é un risco serio porque pode xerar nos afectados unhas expectativas que non temos moitas garantías que se vaian a cumprir. Evidentemente, na OCU non descartamos en ningún momento esa vía, ademais da penal e da concursal, a vía da responsabilidade subsidiara da Administración, pero é que cos datos que temos neste momento non hai fundamento suficiente como para poder abordala. Na medida en que se desenvolva o procedemento penal verase se aparecen probas que aconsellen emprender esta vía.

Como cualificaría a postura desta coordinadora?

Desde logo para nós é unha postura que ten riscos de xerar expectativas que logo non se van a corresponder coa realidade, porque están a falar de recuperar practicamente o 100%. E hai que ter en conta que cando se inicia un procedemento, este iníciase a partir dun estudo xurídico que permite calibrar as posibilidades de gañar ou de perder. Ninguén emprende unha vía se sabe que vai perder, o que sucede é que detrás de moitas das plataformas da coordinadora, as persoas que están son antigos axentes, ben de Fórum, ben de Afinsa, que dalgunha maneira teñen que responder fronte aos afectados e que, por tanto, están a vivir unha presión importante. Cónstame que algunhas destas xentes que conseguiron que outras persoas ‘invistan’neste tipo de produtos tiveron que esquecerse dos teléfonos pola cantidade de chamadas que recibían. Non debemos esquecer que estamos ante a maior crise de consumo da nosa historia, “Non debemos esquecer que estamos ante a maior crise de consumo da nosa historia” polo número de afectados e pola magnitude económica.

Os intereses desta coordinadora van, por tanto, máis aló de resarcir aos afectados?

Dicir que non loitan polos afectados sería unha estupidez, pero o que está claro é que quen están nesta historia, que somos todos, temos algo do que responder. O papel da OCU é facelo fronte ao colectivo dos seus socios que, a final de contas, son quen nos manteñen. Evidentemente, cada colectivo, na defensa dos seus afectados, ten puntos de partida, valores e criterios diferentes e iso estase pondo de manifesto case desde o primeiro momento.

De todos os xeitos, esta nova coordinadora asegura contar cunha cuarta parte dos de 400.000 afectados

A OCU nunca vai entrar nunha guerra de cifras. O único que podo dicir, e mesmo comprometerme, é a realizar unhas fotos do almacén onde temos os expedientes que nos están chegando. Podo asegurar que nós nestes momentos temos unha cifra determinada de afectados que están xa incorporados na nosa base de datos, concretamente, estamos a falar de preto de 5.000 cartas. A OCU conseguiu na súa páxina web 41.000 direccións e a OCU mandou 41.000 comunicacións a 41.000 afectados. Pero a OCU non ten e non o vai a ter, porque non temos capacidade para iso, a representación de 41.000. /imgs/2006/12/mugica_entrevista1.jpgExpedientes dos afectados almacenados na sede da OCU, a 27 de xullo de 2006Hai que ter claro que cando nós dicimos que representamos a unha persoa, témola que representar na vía penal e isto significa ter de cada persoa un mandato, un coñecemento de todos os datos de identificación, da súa débeda e unha fotocopia do seu contrato ou contratos. Onte mesmo bateuse a marca cunha persoa que tiña 60 contratos e entrou pola porta cun carriño da compra. Falamos de cifras, de pelexas entre distintas organizacións? pero o problema humano que nós temos aquí, desde o seis da mañá que se forma a cola, tradúcese en 150 persoas que diariamente atendemos cada día. Por iso, cando a nós nos falan desas cifras, se tentas porlles cara, é imposible que alguén represente a 100.000. Unha cousa é que nunha manifestación reúnas os que sexan, pero outra cousa é que a túa teñas 100.000 mandatos, 100.000 datos identificativos e de débeda de todos eles, e 100.000 fotocopias de contrato. Se alguén di que ten a representación de 100.000, eu non mo creo. Cremos que as cifras que se están dando están absolutamente esaxeradas. Cando falan de ‘representar’ gustaríanos que nos dixesen que queren dicir. Para a OCU ‘representar’ é estar en posesión dun mandato asinado por cada afectado que ten toda a información sobre a súa débeda e fotocopia para o seu contrato. Tendo isto en conta, nós representamos nestes momentos uns 8.000 afectados e aspiramos a non pasar de 15.000 e oxalá sexa así.

Pasando de cifras a siglas, a coincidencia desta coordinadora coas siglas do Consello de Consumidores e Usuarios é casual?

Non sei que dicir. Desde logo é unha coincidencia moi sorprendente, moi sospeitosa e é difícil pensar que non se expuxo cunha finalidade moi clara, que é a coincidencia cunhas siglas que xa levan como mínimo dez ou doce anos plenamente identificadas e como referente.

No punto número 8 do seu manifesto fundacional, o coordinadora CCU expresa a súa “condena do uso partidista que se fixo do diñeiro público, canalizándoo a través de certas asociacións e non directamente aos afectados para que poidan libremente elixir os seus representantes legais”. A OCU sente aludida por estas palabras?

Aludida non, pero si pon de manifesto un descoñecemento supino do decreto que concede estas subvencións, da súa finalidade e sobre todo da escaseza desas axudas, aínda que a OCU tampouco vai pedir máis por isto, a pesar de que o custo diario do operativo que temos montado supera os 2.500 euros. Creo que non se trata tanto dun uso partidista como de que se colleu como canle, fundamentalmente de información, e que se vincula co dos organismos que xa existen. A canle sempre debe ser representativo e a través de institucións e de organismos xa creados, como o Consello de Consumidores e Usuarios (CCU).

Nalgúns medios interpretouse este manifesto como un enfrontamento desta entidade ás asociacións de consumidores. Considérao así?

Creo que dous non se pelexan se uno non quere. Na nota de prensa que enviaron aparece a OCU como un dos principais cómplices e culpables por neglixencia nesta crise. A OCU non vai saír ao paso disto, fundamentalmente porque queremos orientar os nosos esforzos a algo ben distinto a entrar nunha pelexa mediática. Se algún día a OCU quere facer algo, farao nos tribunais.

Cre que a aparición dunha nova voz neste problema pode favorecer os intereses dos afectados?

/imgs/2006/12/mugica_entrevista2.jpgAlmacén da OCU onde se arquiva e ordena a documentación dos afectados ata o próximo 31 de agostoSe un ve os doce puntos que hai que asinar, o compromiso resúmese en formar unha plataforma reivindicativa e organizar unha manifestación. Desde logo a forma de axudar á xente é tratando de representarlles e de que poidan acceder ás accións legais, porque son moi complicadas. E unha das cousas que puxo de manifesto esta situación ou esta crise é que a lei concursal non está pensada para isto. E claro, encaixar a todos os afectados nesta acción vai esixir unha tarefa de auténtico encaixe de palillos. A maneira de chegar á xente é colaborando ao máximo en todo isto, o que significa algo tan prosaico e pouco ‘manifestativo’ na rúa como coller e sentarche cun avó de 70 anos desde o nove da mañá ao catro da tarde, como está a nosa xente, axudándolle a encher a comunicación de débeda para que esta teña a consideración de ordinaria e non de subordinada na acción concursal. Iso é axudar á xente. A nova coordinadora axuda á xente? Esta é unha pregunta que non teño que responder eu, pero penso que hai outras maneiras máis eficaces de axudar.

A esixencia de que a Administración devolva integramente o diñeiro investido supón xerar falsas expectativas?

Polo menos, expectativas de moi difícil demostración. A única forma de conseguilo é lograr demostrar ao 100%, non ao 90%, ao 100%, a responsabilidade civil subsidiaria do Goberno. Pero aquí atopámonos cun “pequeno problema”. O que interesa é que a responsabilidade sexa da Administración, porque se é da Administración central estamos a falar dunha soa institución e dunha soa ‘caixa’, neste caso os Orzamentos Xerais do Estado. Pero que pasa se o problema non foi na regulación senón no control? Se se regulou mal, algo que neste momento parece difícil de demostrar porque a Adicional Cuarta da Lei de Investimentos Colectivos é por si mesma unha norma que regula, a responsabilidade recaería no Estado. Se o problema estivo no control, o control de consumo está transferido ás comunidades autónomas. Entón xa non falariamos dunha soa acción de responsabilidade civil subsidiaria, senón que falariamos de 17 máis dúas. Se nos damos conta, non falan para nada, aínda que é un tema de consumo, da responsabilidade das comunidades autónomas. Por que? Porque hai máis dunha caixa. Este é ademais un asunto moi delicado, porque o diñeiro da responsabilidade civil subsidiaria pagariámolo todos, porque sairía da caixa común na que participamos todos.Hai moita xente que di que se cadra non é tan fácil de explicar e de xustificar que paguemos todos polo ocorrido a unhas persoas que -con todo o dramático da súa situación, porque o é- en moitos casos estiveron obtendo durante anos e anos beneficios entre o 6% e o 10%. Ademais, a OCU veu advertindo dos riscos deste tipo de investimento desde 1993“A OCU veu advertindo dos riscos deste tipo de investimento desde 1993” riscos que, desgraciadamente convertéronse agora en dramática realidade para moitos investidores. Iso está na nosa hemeroteca para quen queira consultalo (incluíndo a nota de prensa emitida en novembro de 2003 tras realizar unha proba práctica nas dúas entidades).

Por todo iso, preocúpanos moitísimo as expectativas que se están creando. Desde a OCU pelexaremos o tempo que faga falta para tratar de recuperar a maior parte posible do diñeiro investido, pero evidentemente sabemos, e é o que hai que dicirlles moi claramente aos afectados, que estamos nuns procedementos que non van ser breves, que ninguén espere que o ano que vén vaia a recuperar todo o diñeiro. Estamos a falar de procedementos que, no caso do penal, poden superar dez anos e no caso do concursal dous ou máis. Son procedementos longos e de final incerto e nos que vai ser difícil recuperar o 100%.

Nesta crise, a quen hai que atribuír entón a responsabilidade?

Hai unha cousa que está moi clara: aquí hai unhas empresas que puxeron un negocio que consistía en ofrecer coma se fose un investimento económico entrar no mundo do coleccionismo, un investimento en bens tanxibles. Logo a estas persoas súmanse as que captaron á xente -non hai que esquecer que este sistema creceu a través do que nós chamamos círculo de confianza (familiares, amigos?)-. Tamén hai unha responsabilidade das persoas que decidiron participar neste negocio. Claro, se ofrécenche uns rendementos que multiplican por tres, catro ou cinco o habitual, debería dar que pensar. Haberá que ver tamén se houbo un deixamento da Administración por non regular da forma adecuada? Entendemos por tanto que a responsabilidade é moi compartida e que a culpabilidade se vai a establecer nos procedementos que están en marcha: se son só os dirixentes, se tamén son os auditores, se hai que incluír á Administración?


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións